યમ ઉવાચ શુભાશુભાનાં ગતયો દ્રષ્ટું વા પ્રષ્ટુમેવ વા
યમ કહે છે: શુભ કે અશુભ કર્મોના ફળને જોવું કે પૂછવું—
કિંચિન્માત્રં પ્રવક્ષ્યામિ યેન યત્પ્રાપ્યતે નરૈઃ
હું તને સંક્ષિપ્તમાં કહું છું કે કયા સાધનથી મનુષ્ય શું પામે છે.
રહસ્યમિદમાખ્યાનં શ્રૂયતાં મુનિસત્તમ
આ ગુપ્ત વાત સાંભળ, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ.
તપસા પ્રાપ્યતે સ્વર્ગસ્તપસા પ્રાપ્યતે યશઃ
તપથી સ્વર્ગ મળે છે, તપથી યશ મળે છે.
જ્ઞાનવિજ્ઞાનમારોગ્યં રૂપસૌભાગ્યસમ્પદઃ
જ્ઞાન, વિજ્ઞાન, આરોગ્ય, સૌંદર્ય, શુભ ભાગ્ય અને સંપત્તિ—
એવં પ્રાપ્નોતિ પુણ્યેન મૌનેનાજ્ઞાં મહામુને
આ બધું પુણ્યથી મળે છે; અને મૌનથી, હે મહામુનિ, જ્ઞાન મળે છે.
અહિંસયા પરં રૂપં દીક્ષયા કુલજન્મ ચ 207.
અહિંસાથી શ્રેષ્ઠ સૌંદર્ય મળે છે; દીક્ષા લીધે ઉંચા કુળમાં જન્મ થાય છે.
પયોભક્ષ્યા દિવં યાન્તિ જાયતે દ્રવિણાઢ્યતા
જે દૂધ પર જીવંત રહે છે, તેઓ સ્વર્ગ પામે છે; અને ધનવાનપણું જન્મથી મળે છે.
ગવાદ્યાઃ કાલદીક્ષાભિર્યે તુ વા તૃણશાયિનઃ
જે ગાય વગેરે દ્વારા, સમય અને સંયમની પ્રતિજ્ઞા રાખે છે, અથવા તણખલાં પર સુવે છે—
ક્રતુયષ્ટા દિવં યાતિ ચોપહારં ચ સુવ્રત
યજ્ઞ કરનાર અને દાન આપનાર, હે સુવ્રત, બંને સ્વર્ગ પામે છે.
રસાનાં પ્રતિસંહારાત્ સૌભાગ્યમનુજાયતે
રસનો ત્યાગ કરવાથી સારા નસીબ મળે છે.
ગન્ધમાલ્યનિવૃત્ત્યા તુ મૂર્ત્તિર્ભવતિ પુષ્કલા
સુગંધ અને ફૂલમાળાનો ત્યાગ કરવાથી શરીર વધુ સુંદર બને છે.
છત્રપ્રદાનેન ગૃહં વરિષ્ઠં રથં હ્યુપાનદ્યુગ સમ્પ્રદાનાત્
છાંયડો આપવાથી ઉત્તમ ઘર મળે છે, અને ચપ્પલ કે રથ આપવાથી પણ એવું જ ફળ મળે છે.
પાનીયસ્ય પ્રદાનેન તૃપ્તિર્ભવતિ શાશ્વતી
પાણી આપવાથી સતત તૃપ્તિ મળે છે.
પુષ્પોપગન્ધં ચ ફલોપગંધં યઃ પાદપં સ્પર્શયતે દ્વિજાય
જે કોઈ ફૂલ કે ફળની સુગંધ ધરાવતું વૃક્ષ દ્વિજને સ્પર્શે છે—
વસ્ત્રાન્નપાનીયરસપ્રદાનાત્ પ્રાપ્નોતિ તાનેવ રસપ્રદાનાત્
વસ્ત્ર, અન્ન, પાણી કે રસદાર પીણું આપવાથી, એ જ વસ્તુઓનું ફળ મળે છે.
દત્ત્વા દ્વિજેભ્યઃ સ ભવેત્સુરૂપો રોગાંશ્ચ કાંશ્ચિલ્લભતે ન જાતુ 207.
દ્વિજોને દાન આપનાર મનુષ્ય સુંદર બને છે અને કઈંક રોગો તેને કદી નથી લાગતા.
સ સ્ત્રીસમૃદ્ધં ગજવાજિપૂર્ણં લભેદધિષ્ઠાનવરં વરિષ્ઠમ્
એને સ્ત્રીઓ, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ભરેલું ઉત્તમ નિવાસસ્થાન મળે છે.
ગજં તથા ગોવૃષભપ્રદાનૈઃ સ્વર્ગે સુખં શાશ્વતમામનન્તિ
હાથી કે વાછરડા આપવાથી સ્વર્ગમાં ચિરંજીવી સુખ મળે છે એવું કહેવાય છે.
ક્ષૌદ્રેણ નાનારસતૃપ્તતાં ચ દીપપ્રદાનાદ્દ્યુતિમાપ્નુવન્તિ
મધ આપવાથી અનેક પ્રકારના સ્વાદથી તૃપ્તિ મળે છે; દીવો આપવાથી તેજસ્વિતા મળે છે.
પાયસેન વપુઃપુષ્ટિં કૃસરાત્સ્નિગ્ધસૌમ્યતામ્
પાયસ આપવાથી શરીર મજબૂત બને છે અને ઘીવાળું ભાત આપવાથી સ્વભાવ નરમ અને મીઠો બને છે.
રથૈર્દિવ્યં વિમાનં તુ શિબિકાં ચૈવ માનવઃ
રથ આપવાથી મનુષ્યને દિવ્ય વિમાન અને શિબિકા મળે છે.
અભયસ્ય પ્રદાનેન સર્વકામાનવાપ્નુયાત્
અભય આપવાથી સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે પુરુષવિલોભનં નામ સપ્તાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં સંસારચક્રમાં પુરુષોની મોહમાયાનું નામ ધરાવતો બેસો સત્તરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
અથ પતિવ્રતોપાખ્યાનવર્ણનમ્ મુહૂર્ત્તસ્ય તુ કાલસ્ય દિવ્યાભરણભૂષિતાન્
હવે પતિવ્રતા સ્ત્રીની વાર્તા: એ સમયે, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન—
બ્રાહ્મણાસ્તપસા સિદ્ધાઃ સપત્નીકાઃ સબાન્ધવાઃ
બ્રાહ્મણો, તપથી સિદ્ધ, પત્ની અને બંધુઓ સાથે—
વિવર્ણવદનો રાજા પ્રભાતેજોવિવર્જિતઃ
રાજા, ફિક્કું ચહેરું અને તેજ વિનાનું શરીર ધરાવતો—
તં તથા નિષ્પ્રભં દૃષ્ટ્વા ધર્મરાજં તપોધનઃ
એવો તેજહીન ધર્મરાજા જોઈને તપસ્વીએ તેને નિહાળ્યો.
અપિ ત્વં ભ્રાજમાનસ્તુ પશોઃ પતિરિવાપરઃ
તમે તો એવી તેજસ્વી છાંયાં ફેંકો છો, જેમ કે પશુઓના બીજા કોઈ સ્વામી હોય.
વિનિઃશ્વસન્યથા નાગઃ કસ્માત્ત્વં પરિતપ્યસે
તમે સાપ જેવો ઊંડો ઉચ્છ્વાસ કેમ છોડો છો અને આટલું દુઃખ શા માટે કરો છો?