. નિરુક્તમતિવાદાશ્ચ સામગાન્ધર્વશોભિતાઃ
એ લોકો નિરુક્ત, તર્ક અને સામગાનના જ્ઞાનથી શોભતા હતા.
તત્ર ચૈવ મયા દૃષ્ટા ઋષયઃ પિતરસ્તથા
ત્યાં મેં ઋષિઓ અને પિતૃઓને પણ જોયા.
તસ્ય પાર્શ્વે મયા દૃષ્ટઃ કૃષ્ણવર્ણો મહાહનુઃ
એના બાજુમાં મેં એક કાળી ચામડીવાળો, વિશાળ જડબાવાળો પુરુષ જોયો.
વામબાહુશ્ચ દણ્ડેન પ્રવરેણ સમન્વિતઃ
તેના ડાબા હાથમાં ઉત્તમ દંડ પકડીને ઊભો હતો.
શિક્ષાર્થે ધર્મરાજેન સન્દિષ્ટઃ સ પુનઃ પુનઃ
ધર્મરાજાએ તેને શિક્ષા માટે વારંવાર આદેશ આપ્યો હતો.
તથાન્યે ચાપરે તત્ર શાસનેષુ સમાહિતાઃ
ત્યાં બીજા પણ ઘણા હતા, જે પોતપોતાના કાર્યમાં તત્પર હતા.
યમેન પૂજ્યમાના સા દિવ્યગન્ધાનુલેપનૈઃ 197.
યમરાજે જેનું પૂજન કર્યું હતું, તે દિવ્ય સુગંધિત લિપનથી અંકિત હતી.
અતઃ પરં ન કર્ત્તવ્યં સાધનં કથિતં બુધૈઃ
આથી આગળ બીજું સાધન કરવું નથી, એવું વિદ્વાનોએ કહ્યું છે.
અસુરાશ્ચ સુરાશ્ચૈવ યોગિનશ્ચ મહૌજસઃ
અસુરો, દેવો અને મહાન શક્તિવાળા યોગીઓ પણ ત્યાં હતા.
તસ્યાઙ્ગેભ્યઃ સમુદ્ભૂતા વ્યાધયઃ ક્લેશસમ્ભવાઃ
એના અંગોમાંથી દુઃખથી ઉત્પન્ન થયેલા રોગો જન્મ્યા.
પૌરુષેણ સમાયુક્તાઃ સર્વલોકનયાયતાઃ
એ રોગો પુરુષાર્થથી ભરપૂર છે અને બધા લોકોએ દુઃખ આપે છે.
મહાસત્ત્વો મહાતેજાઃ જરામરણવર્જિતઃ
મહાન શક્તિ અને તેજ ધરાવનાર એ પુરુષ વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુથી મુક્ત છે.
ગાયકા હાસકાશ્ચૈવ સર્વજીવપ્રબોધકાઃ
ત્યાં ગાયક, હસાવનારા અને સર્વ જીવોને જાગૃત કરનારા હતા.
દિવ્યાભરણશોભાભિઃ શોભમાનાઃ સુતેજસઃ
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતા અને તેજથી ઝગમગતા હતાં.
પર્યાસ્તરણસંછન્નેષ્વાસનેષુ તથા પરે
અન્યત્ર બેઠકો પર વિવિધ પ્રકારના કપડાં વિછાયા હતા.
અનેકાશ્ચ નરાસ્તત્ર વેદનાશ્ચ સુદારુણાઃ
ત્યાં અનેક પુરુષો હતા અને અત્યંત કઠિન દુઃખો પણ હતા.
કામક્રોધવિચારિણ્યો નાનારૂપધરાઃ સ્ત્રિયઃ 197.
કામ અને ક્રોધથી ચાલતી સ્ત્રીઓ અનેક રૂપોમાં દેખાતી હતી.
તાસાં હલહલાશબ્દઃ સર્વાસાં ચ સમન્તતઃ
આ બધી સ્ત્રીઓનો ગજબનો અવાજ ચારે તરફ સંભળાતો હતો.
કૂષ્માણ્ડા યાતુધાનાશ્ચ રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ
ત્યાં કુસ્માંડા, યાતુધાન અને માંસખોર રાક્ષસો પણ હતા.
એકબાહુર્દ્વિબાહુશ્ચ ત્રિબાહુર્બહુબાહુકઃ
કેટલાંકને એક હાથ, કેટલાંકને બે, ત્રણ અને કેટલાંકને ઘણા હાથ હતા.
કેચિત્તુ તત્ર પુરુષાઃ સર્વશોભાવિશોભિતાઃ
પણ ત્યાં કેટલાક પુરુષો પણ હતા, જે સર્વશ્રેષ્ઠ શોભાથી શોભિત હતા.
સ્રગ્વિણો બદ્ધપાદાશ્ચ સર્વાભરણભૂષિતાઃ
તેઓ ફૂલોની માળા પહેરી, પગ બાંધેલા અને સર્વ પ્રકારના આભૂષણોથી શોભિત હતા.
સશક્તિતોમરાઃ કેચિત્સધનુષ્કા દુરાસદાઃ
કેટલાંક પાસે ભાલા અને તીરો હતા, કેટલાક ધનુષ ધારણ કરીને ઊભા હતા, જેમને નજીક જવું મુશ્કેલ હતું.
સજ્જિતા દધિહસ્તાશ્ચ ગન્ધહસ્તા હ્યનેકશઃ
કેટલાંક લોકો હાથમાં દહીં લઈ તૈયાર ઊભા હતા, અને ઘણા લોકો સુગંધિત વસ્તુઓ ધરાવતાં હતા.
ધૂપાન્પ્રગૃહ્ય વિવિધાન્વાસાંસિ શુભદર્શનાઃ
તેઓ વિવિધ પ્રકારના ધૂપ પકડીને, શુભ દેખાવ વાળા વસ્ત્રો પહેરીને ઊભા હતા.
વાજિકુઞ્જરયુક્તાનિ હંસયુક્તાનિ ચાપરે
કેટલાંયે ઘોડા અને હાથી જોડેલા વાહનોમાં હતા, અને કેટલાક હંસ જોડેલા વાહનોમાં હતા.
મયૂરૈઃ સારસૈશ્ચૈવ ચક્રવાકૈશ્ચ વાજિભિઃ 197.
અને કેટલાકના વાહન મોર, સારસ અને ચક્રવાક જેવા પક્ષીઓ હતા.
ઉજ્જ્વલા મલિનાશ્ચૈવ જીર્ણવસ્ત્રા નવાંશુકાઃ
કેટલાક તેજસ્વી, કેટલાક મેલાં, કેટલાક ફાટેલા કપડાંમાં અને કેટલાક નવા રેશમી વસ્ત્રોમાં હતા.
સમાર્જારી કાચવર્ણા કૃષ્ણા ચૈવ કલિસ્તથા
ત્યાં બિલાડી જેવી, કાચ જેવી અને કાળી ચામડીવાળા લોકો હતા, અને કળિયુગનું રૂપ પણ હતું.
એતે પુરોગમાસ્તત્ર કૃતાન્તસ્ય મહાત્મનઃ
આ બધા મહાન આત્મા મૃત્યુના આગવા દૂત છે.