વરાહપુરાણમ્

દેવાગારાંશ્ચ સત્રાણિ તીર્થવિક્રયિણસ્તથા

જે દેવમંદિરો, યજ્ઞસ્થળો કે તીર્થો વેચે છે,

મિથ્યા ચ નખરોમાણિ ધારયન્તિ ચ યે નરાઃ

અને જે પુરુષો ખોટી રીતે નખ કે વાળ ધારણ કરે છે,

અજ્ઞાનાદવ્રતી યશ્ચ યશ્ચાશ્રમબહિષ્કૃતઃ

જે અજ્ઞાનવશ વ્રત છોડે છે, અથવા જે પોતાના આશ્રમમાંથી કાઢી મૂકાયો છે,

કલહી ચ પ્રતર્ક્યશ્ચ નિષ્ઠુરશ્ચ નરાધમઃ

જે માણસો ઝઘડાળુ, વાદવિવાદ કરનાર, કઠોર અને સૌથી નીચલા હોય છે.

સ્ત્રિયો નરાશ્ચ ગચ્છન્તિ યત્ર તચ્છૃણુતામલાઃ

સ્ત્રીઓ અને પુરુષો એ જગ્યાએ જાય છે; હે પવિત્રજનોએ, આ સાંભળો.

તાનિ વૈ કથયિષ્યામિ શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમાઃ એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વ એવ તપોધનાઃ।।195.

હું એ સ્થળોનું વર્ણન કરીશ; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, સાંભળો. એમ કહીને, બધા તપસ્વીઓએ એના વચન સાંભળ્યા.

પપ્રચ્છુર્વિસ્મયાવિષ્ટા નાચિકેતમૃષિં તદા ત્વયા સર્વં યથા દૃષ્ટં બ્રૂહિ તત્ર વિદાં વર

ત્યારે બધા આશ્ચર્યથી ભરાયેલા તપસ્વીઓએ નાચિકેતાને પૂછ્યું: 'હે જ્ઞાનીમાં શ્રેષ્ઠ, જેવું તું જોઈને આવ્યો છે, તે બધું અમને કહો.'

યથાસ્વરૂપઃ કાલોઽસૌ યેન સર્વં પ્રવર્ત્તતે

જે સમયથી બધું ચાલે છે, એ સમયનું સાચું સ્વરૂપ શું છે?

વારયેત્સ તદા તં તુ બ્રહ્મલોકે ચ સ પ્રભુઃ

તે ત્યારે તેને રોકે છે; અને બ્રહ્માના લોકમાં તે સ્વયં સ્વામી છે.

ન નાશો હિ શરીરસ્ય તસ્મિન્દેશે તપોધનાઃ

હે તપસ્વીઓ, એ જગ્યાએ શરીરનો વિનાશ થતો નથી.

અવશ્યં ચૈવ ગન્તવ્યં તસ્ય પાર્શ્વં પુનઃપુનઃ

એના પાસે વારંવાર જવું જ પડે છે.

ન ગચ્છન્તિ ચ યે તત્ર દાનેન નિગમેન ચ

જે લોકો દાન અને વેદાધ્યયન કરે છે, તેઓ ત્યાં નથી જતા.

રૌરવો વા કથં વિપ્ર કિંરૂપં કૂટશાલ્મલેઃ

હે બ્રાહ્મણ, રૌરવ કયું છે? કૂઠશાલમલીનું સ્વરૂપ કેવું છે?

કિં ચ કિંચ તુ કુર્વાણાઃ કિંચ કિંચ સમાચરન્

અને તેઓ ત્યાં શું કરે છે, શું આચરે છે?

ધૃતિં ન લભતે કિંચિત્તૈસ્તૈર્દોષૈઃ સુવાસિતાઃ

જે લોકો એ દોષોથી ભરેલા છે, તેઓને સ્થિરતા મળતી નથી.

બોદ્ધવ્યં નાવબુધ્યન્તે ગુણાનાં તુ ગુણોત્તરમ્ 195.

જાણવું જોઈએ છતાં, તેઓ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ ગુણને સમજી શકતા નથી.

પરં પરમજાનન્તો રમન્તે કસ્ય માયયા

પરમ તત્વ જાણ્યા વિના, તેઓ કોની માયામાં આનંદ માણે છે?

એતત્કથય વત્સ ત્વં યતઃ પ્રત્યક્ષદર્શિવાન્

હે વત્સ, તું જે જોઈને આવ્યો છે, એ બધું અમને કહો.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે યમલોકસ્થપાપિવર્ણનં નામ પઞ્ચનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં સંસારચક્રમાં યમલોકના પાપોનું વર્ણન કરતો એકસો પચાનું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ ધર્મરાજપુરવર્ણનમ્ તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્

હવે ધર્મરાજાના શહેરનું વર્ણન છે. શુદ્ધ ચિત્તવાળા ઋષિઓના વચન સાંભળ્યા પછી,

નાચિકેત ઉવાચ યોજનાનાં સહસ્રં તુ વિસ્તરાદ્દ્વિગુણાયતમ્

નાચિકેતાએ કહ્યું: 'એનું પહોળાઈ હજાર યોજન છે અને લંબાઈ એના કરતાં બમણી છે.'

દ્વિગુણં પરિવેષેણ તદ્વૈ પ્રેતપતેઃ પુરમ્

પિતૃઓના સ્વામીનું એ શહેર બે ગણી પહોળી સીમાથી ઘેરાયેલું છે.

હર્મ્યપ્રાસાદસંબાધમહાટ્ટાલસમન્વિતમ્

તે શહેર મહેલ અને ભવ્ય મકાનોથી ભરેલું છે, ઉંચા મિનારા અને ગોળીઓથી શોભાયમાન છે.

કૈલાસશિખરાકારૈર્ભવનૈરુપશોભિતમ્

કૈલાસ પર્વતના શિખરો જેવી દેખાતી ઇમારતો એ શહેરને સુંદર બનાવે છે.

દીર્ઘિકાશ્ચ તથા કાન્તા નલિન્યશ્ચ સરાંસિ ચ

ત્યાં સુંદર તળાવો, કમળવાળા સરોવર અને વિશાળ જળાશયો પણ છે.

નરનારીસમાકીર્ણા ગજવાજિસમાકુલાઃ

પુરુષો અને સ્ત્રીઓથી એ સ્થળ ભરેલું છે, અને હાથી-ઘોડાની અવરજવરથી હંમેશા ચળવળતું રહે છે.

સર્વજીવૈસ્તથાકીર્ણં તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરોત્તમમ્

એ રાજાની ઉત્તમ નગરીમાં સર્વ પ્રકારના જીવોથી ભીડ જામી છે.

ક્વચિદ્ગાયન્ હસંશ્ચૈવ ક્વચિદ્દુઃખેન દુઃખિતઃ

ક્યાંક લોકો ગાઈ રહ્યા છે અને હસી રહ્યા છે, તો ક્યાંક દુઃખમાં ડૂબેલા છે.

ક્વચિન્નૃત્યન્ક્વચિત્તિષ્ઠન્ ક્વચિદ્બન્ધનસંસ્થિતઃ 196.

ક્યાંક કોઈ નૃત્ય કરે છે, ક્યાંક ઊભા છે, અને ક્યાંક બંધનમાં મુકાયેલા છે.