વરાહપુરાણમ્

ધર્મરાજસ્ય કિં રૂપં કાલો વા કીદૃશો મુને

ધર્મરાજનું સ્વરૂપ કેવું છે? હે મુનિ, સમય કયો અને કેવો છે?

કિંચ કુર્વન્પ્રમુચ્યેત કિં વા કર્મ સમાચરેત્

કયું કામ કરીને મુક્તિ મળે? કે પછી કયું કર્મ કરવું જોઈએ?

ક્રોધબન્ધનજં ક્લેશં કર્ષણં છેદનં તથા

ક્રોધના બંધનથી થતી પીડા, તકલીફ અને દુઃખને કેવી રીતે દૂર કરી શકાય?

જિતાત્માનઃ કથં યાન્તિ કથં ગચ્છતિ પાપકૃત્

જેણે પોતાને જીત્યા છે તેઓ કઈ રીતે આગળ વધે છે? અને પાપ કરનાર ક્યાં જાય છે?

પ્ રણયાત્સૌહૃદાત્સ્નેહાદસ્માભિરભિપૃચ્છિતમ્

મિત્રતા, સ્નેહ અને પ્રેમથી જ અમે તને આ પ્રશ્નો પૂછ્યા છે.

વૈશમ્પાયન ઉવાચ યદુવાચ મહારાજ શૃણુ તજ્જનમેજય

વૈશંપાયન બોલ્યા: મહારાજ, યદુએ કહ્યું હતું; હે જનમેજય, આ વાત ધ્યાનથી સાંભળો.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે નચિકેતાગમનં નામ ચતુર્નવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણમાં 'સંસારના ચક્રમાં નચિકેતાનું આગમન' નામનો એકસો ચોરાણું ચોપન અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ યમલોકસ્થપાપિવર્ણનમ્ કથ્યમાનં મયા વિપ્રાઃ શૃણ્વન્તુ તપસિ સ્થિતાઃ

હવે યમલોકમાં રહેતા પાપીઓનું વર્ણન શરૂ થાય છે. હે તપમાં સ્થિત વિદ્વાનો, હું જે કહું છું તે ધ્યાનથી સાંભળો.

સંસારં તુ યથાશક્તિ કથ્યમાનં નિબોધત

હવે હું જેટલું કહી શકું તેટલું સંસારના ચક્ર વિશે સમજાવું છું, તમે ધ્યાનથી સાંભળો.

તથા બ્રહ્મહણઃ પાપા યે ચ વિશ્વાસઘાતકાઃ

તે જ રીતે, બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર અને વિશ્વાસઘાત કરનાર લોકો પણ પાપી છે.

કન્યાનાં દૂષકા યે ચ યે ચ પાપરતા નરાઃ

જે લોકો કન્યાઓનું અપમાન કરે છે અને જે પુરુષો હંમેશા પાપમાં રત રહે છે,

શૂદ્રાણાં યાજકાશ્ચૈવ હાહાભૂતા દ્વિજાતયઃ

અને જે લોકો શૂદ્રો માટે યજ્ઞ કરે છે, તેમજ દ્વિજાતિઓ જે પોતાનું માન ગુમાવી બેઠા છે,

સુરાપો બ્રહ્મહા ચૈવ યો દ્વિજો વીરઘાતકઃ

મદિરાપાન કરનાર, બ્રાહ્મણહત્યા કરનાર, અથવા જે દ્વિજવીર પુરુષનો વધ કરે છે,

માતૃત્યાગી પિતૃત્યાગી યઃ સ્વસાધ્વીં પરિત્યજેત્

જે પોતાની માતા, પિતા અથવા પોતાની સતી પત્નીને ત્યાગે છે,

ગૃહક્ષેત્રહરા યે ચ સેતુબન્ધવિનાશકાઃ

જે ઘરો કે ખેતરો ચોરી કરે છે, અથવા પુલોનો નાશ કરે છે,

અશૌચા નિર્દયાઃ પાપા હિંસકા વ્રતભઞ્જકાઃ

જે લોકો અશુદ્ધ, નિર્દયી, પાપી, હિંસક અથવા વ્રત તોડનારા છે,

ભૂમ્યામનૃતવાદી ચ વેદજીવી ચ યો દ્વિજઃ 195.૧

જે જમીન વિશે ખોટું બોલે છે, અથવા જે દ્વિજ વેદના આધારે જ જીવન પસાર કરે છે,

સર્વપાપસુસઙ્ગાશ્ચ ચિન્તકા યેઽતિવૈરિણઃ

જે બધા પ્રકારના પાપીઓ સાથે સંગત કરે છે, અને જે લોકો મનમાં ભારે દુશ્મનાવ રાખે છે,

પરવિત્તાપહારી ચ રાજઘાતી ચ યો નરઃ

જે બીજાના ધનની ચોરી કરે છે, અથવા જે રાજાનું વધ કરે છે,

શુશ્રૂષયા ચ મુક્તા યે લિઙ્ગિનઃ પાપકર્મિણઃ

જે સેવાભાવ છોડે છે, અને જે લોકો ચિહ્ન ધારણ કરે છે પણ પાપ કર્મ કરે છે,

દેવાગારાંશ્ચ સત્રાણિ તીર્થવિક્રયિણસ્તથા

જે દેવમંદિરો, યજ્ઞસ્થળો કે તીર્થો વેચે છે,

મિથ્યા ચ નખરોમાણિ ધારયન્તિ ચ યે નરાઃ

અને જે પુરુષો ખોટી રીતે નખ કે વાળ ધારણ કરે છે,

અજ્ઞાનાદવ્રતી યશ્ચ યશ્ચાશ્રમબહિષ્કૃતઃ

જે અજ્ઞાનવશ વ્રત છોડે છે, અથવા જે પોતાના આશ્રમમાંથી કાઢી મૂકાયો છે,

કલહી ચ પ્રતર્ક્યશ્ચ નિષ્ઠુરશ્ચ નરાધમઃ

જે માણસો ઝઘડાળુ, વાદવિવાદ કરનાર, કઠોર અને સૌથી નીચલા હોય છે.

સ્ત્રિયો નરાશ્ચ ગચ્છન્તિ યત્ર તચ્છૃણુતામલાઃ

સ્ત્રીઓ અને પુરુષો એ જગ્યાએ જાય છે; હે પવિત્રજનોએ, આ સાંભળો.

તાનિ વૈ કથયિષ્યામિ શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમાઃ એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વ એવ તપોધનાઃ।।195.

હું એ સ્થળોનું વર્ણન કરીશ; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, સાંભળો. એમ કહીને, બધા તપસ્વીઓએ એના વચન સાંભળ્યા.

પપ્રચ્છુર્વિસ્મયાવિષ્ટા નાચિકેતમૃષિં તદા ત્વયા સર્વં યથા દૃષ્ટં બ્રૂહિ તત્ર વિદાં વર

ત્યારે બધા આશ્ચર્યથી ભરાયેલા તપસ્વીઓએ નાચિકેતાને પૂછ્યું: 'હે જ્ઞાનીમાં શ્રેષ્ઠ, જેવું તું જોઈને આવ્યો છે, તે બધું અમને કહો.'

યથાસ્વરૂપઃ કાલોઽસૌ યેન સર્વં પ્રવર્ત્તતે

જે સમયથી બધું ચાલે છે, એ સમયનું સાચું સ્વરૂપ શું છે?

વારયેત્સ તદા તં તુ બ્રહ્મલોકે ચ સ પ્રભુઃ

તે ત્યારે તેને રોકે છે; અને બ્રહ્માના લોકમાં તે સ્વયં સ્વામી છે.