વરાહપુરાણમ્

અથ નચિકેતસો આગમનવર્ણનમ્ ગતશ્ચ પરમં સ્થાનં યત્ર રાજા દુરાસદઃ

હવે નચિકેતાના પાછા આવવાનો વર્ણન છે: તે ત્યાં પહોંચ્યો જ્યાં દુર્લભ રાજા વસે છે, એ પરમ સ્થાન છે.

તતો હૃષ્ટમના રાજન્પુત્રં દૃષ્ટ્વા તપોનિધિઃ

પછી, રાજા, તપસ્વી પિતા પોતાના પુત્રને જોઈને હૃદયપૂર્વક આનંદિત થયો.

દિવં ચ પૃથિવીં ચૈવ નાદયામાસ હૃષ્ટવત્

તે ખુશીથી આકાશ અને ધરતીને ગૂંજાવી ઉઠ્યો.

પશ્યન્તુ મમ પુત્રસ્ય પ્રભાવં દિવ્યતેજસઃ

મારા પુત્રના દિવ્ય તેજથી ભરપૂર પરાક્રમને સૌ કોઈ જોયા કરે.

પિતૃસ્નેહાનુભાવેન ગુરુશુશ્રૂષયાપિ ચ

પિતાની મમતા અને ગુરુની સેવા દ્વારા,

લોકે મત્સદૃશો નાસ્તિ પુમાન્ભાગ્યસમન્વિતઃ

આ જગતમાં મારા જેટલું નસીબદાર માણસ બીજું કોઈ નથી.

કચ્ચિત્ત્વં ન હતો વત્સ નૈવ બદ્ધો યમાલયે

બેટા, આશા છે કે તું મારવામાં આવ્યો નથી કે યમલોકમાં બંધાયો નથી.

કચ્ચિત્તે વ્યાધયો ઘોરા નાન્વગચ્છન્યમાલયે

આશા છે કે યમલોકમાં તને કોઈ ભયાનક રોગો તડપાવ્યા નથી.

કચ્ચિદ્રાજા ત્વયા દૃષ્ટઃ પ્રેતાનામધિપો બલી

આશા છે કે તું પ્રેતોના પરાક્રમી રાજાને જોયો હશે.

કચ્ચિન્ન તુષ્ટો ભગવાંસ્ત્વાં દૃષ્ટ્વા સ્વયમાગતમ્ 194.

આશા છે કે ભગવાન તને પોતે આવ્યા જોઈને પ્રસન્ન થયા હશે.

કચ્ચિદ્દૌવારિકાસ્તત્ર ન રૌદ્રાસ્ત્વાં યમાલયે

આશા છે કે યમલોકના દ્વારપાળોએ તને કઠોરતા બતાવી નથી.

કચ્ચિત્પન્થાસ્ત્વયા લબ્ધો નિર્ગમો વા યમાલયે

આશા છે કે તને યમલોકમાંથી બહાર આવવાનો માર્ગ મળી ગયો હતો.

ઋષયશ્ચ મહાભાગા દ્વિજાશ્ચ સુમહાવ્રતાઃ

મહાન અને પુણ્યવાન ઋષિઓ તથા મહાન વ્રત ધરાવનારા દ્વિજોએ,

એવમાભાષમાણં તુ શ્રુત્વા સર્વે વનૌકસઃ

આ રીતે પિતા બોલતા હતા તે સાંભળીને બધા વનવાસીઓ,

જપન્તશ્ચૈવ જાપ્યાનિ પૂજયન્તશ્ચ દેવતાઃ

જાપ કરતા અને દેવતાઓની પૂજા કરતા,

એકપાદેન તિષ્ઠન્તઃ પશ્યન્તોઽન્યે દિવાકરમ્

કેટલાંક એક પગ પર ઊભા રહીને, તો બીજાઓ સૂર્યને નિહાળતા હતા.

વૈશ્વાનરા મહાભાગાસ્તપસા સંશિતવ્રતાઃ

મહાન તપસ્વીઓ, દૃઢ વ્રતવાળા, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.

દિગ્વાસસશ્ચ ઋષયો દન્તોલૂખલિનસ્તથા

દિશાઓને જ વસ્ત્ર સમાન માનનારા ઋષિઓ અને દાંતને જ ઓખળ-મુસળ તરીકે વાપરનારા પણ ત્યાં હતા.

ધૂમદાશ્ચ તથા ચાન્યે તપ્યમાનાશ્ચ પાવકે

કેટલાંક ધૂમ્રપાન કરીને જીવન ગુજારતા, તો કેટલાક અગ્નિમાં તપાઈ રહેલા પણ ત્યાં જોવા મળ્યા.

ઉપવિષ્ટાસ્તથા ચાન્યે સ્થિતાશ્ચાન્યે સુયન્ત્રિતાઃ 194.

કેટલાંક બેઠેલા હતા, કેટલાક ઊભા હતા અને કેટલાક પોતાને સારી રીતે સંયમમાં રાખતા હતા.

તં નાચિકેતસં દૃષ્ટ્વા યમલોકાદિહાગતમ્

જ્યારે યમલોકમાંથી અહીં આવેલા નાચિકેતાને તેમણે જોયો,

કેચિદ્વિમનસશ્ચૈવ કેચિત્સંશયવાદિનઃ

કેટલાંક નિરાશ થયા અને કેટલાક શંકા સાથે વાત કરવા લાગ્યા.

ઋષય ઊચુઃ નાચિકેતઃ સુત પ્રાજ્ઞ સ્વધર્મપરિપાલક

ઋષિઓએ કહ્યું: 'હે બુદ્ધિશાળી પુત્ર નાચિકેતા, તું તો પોતાનો ધર્મ પાળનાર છે,

બ્રૂહિ સત્યં ત્વયા દૃષ્ટં શ્રુતં ચ સવિશેષકમ્

તમે જે જોયું અને સાંભળ્યું તે સત્ય અને વિગતે અમને કહો.

અપિ ગુહ્યં ચ વક્તવ્યં પૃષ્ટે સતિ વિશેષતઃ

જો કોઈ ખાસ પ્રશ્ન પૂછાયો હોય તો ગુપ્ત વાત પણ કહેવી જોઈએ.

મૃતં નૈવ પરં તાત દૃશ્યતે કાલમાયયા

હે પ્રિય, સમયની માયાથી મૃત્યુ પામેલા કોઈ પણ સાચા રૂપે દેખાતા નથી.

ઇહ ચૈવ કૃતં યત્તુ તત્પરત્રોપભુજ્યતે

અહીં જે કંઈ કરવામાં આવે છે, તેનું ફળ પરલોકમાં ભોગવવું પડે છે.

તથાઽત્ર દૃશ્યતે કાલે કાલસ્યૈવ તુ માયયા

અહીં પણ, યોગ્ય સમયે, બધું સમયની માયાથી જ દેખાય છે.

તસ્ય પારં ન ગચ્છન્તિ બહવઃ પારચિન્તકાઃ

ઘણા લોકો પાર પહોંચવાની ચિંતામાં રહે છે, પણ ત્યાં સુધી પહોંચી શકતા નથી.