વરાહપુરાણમ્

દીક્ષાં ધારયતે બ્રહ્મા સ તેનૈવ સુયન્ત્રિતઃ

બ્રહ્માએ એના દ્વારા દીક્ષા લીધી અને એના સંયમથી નિયંત્રિત રહ્યો.

સંવર્તેન પુરા તાત સર્વે લોકાઃ સદૈવતાઃ

પિતા, પૂર્વે સંહાર સમયે બધા લોકો અને દેવતાઓ—

પાતાલે પાલયન્ સત્યં બદ્ધો વૈરોચનો વસન્

વૈરોચનનો પુત્ર પાતાળમાં રહીને સત્યનું પાલન કરતો અને બંધાયો હતો.

સ્થિતઃ સત્યે મહાવિન્ધ્યો વર્દ્ધમાનો ન વર્દ્ધતે

મહાન વિંધ્ય પર્વત સત્યમાં સ્થિર રહીને વધે છે, પણ વધતો નથી.

ગૃહધર્માશ્ચ યે દૃષ્ટા વાનપ્રસ્થાશ્ચ શોભિતાઃ

ગૃહસ્થ ધર્મો દેખાય છે અને વનવાસી પણ શોભાયમાન છે.

અશ્વમેધસહસ્રં ચ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્

હજારો અશ્વમેધ યજ્ઞ અને સત્ય તુલામાં તોલવામાં આવે છે.

સત્યેન પાલ્યતે ધર્મો ધર્મો રક્ષતિ રક્ષિતઃ

સત્યથી ધર્મનું રક્ષણ થાય છે; ધર્મ જેનું રક્ષણ કરે છે, તેને પણ ધર્મ રક્ષે છે.

એવમુક્ત્વા હૃષ્ટપુષ્ટઃ સ્વેન દેહેન સુવ્રત 193.

આ રીતે કહી, તે આનંદિત અને તંદુરસ્ત થયો, હે સુવ્રત—

ઋષિપુત્રો મહાતેજા સત્યવાગનસૂયકઃ

ઋષિનો પુત્ર, મહાન તેજસ્વી, સત્યવચન અને નિષ્કપટ હતો.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પ્રાગિતિહાસે સંસારચક્રે નચિકેતપ્રયાણં નામ ત્રિનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના પ્રાચીન ઇતિહાસમાં 'સંસારના ચક્રમાં નચિકેતાનું પ્રવાસ' નામે એકસો ત્રાણું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ નચિકેતસો આગમનવર્ણનમ્ ગતશ્ચ પરમં સ્થાનં યત્ર રાજા દુરાસદઃ

હવે નચિકેતાના પાછા આવવાનો વર્ણન છે: તે ત્યાં પહોંચ્યો જ્યાં દુર્લભ રાજા વસે છે, એ પરમ સ્થાન છે.

તતો હૃષ્ટમના રાજન્પુત્રં દૃષ્ટ્વા તપોનિધિઃ

પછી, રાજા, તપસ્વી પિતા પોતાના પુત્રને જોઈને હૃદયપૂર્વક આનંદિત થયો.

દિવં ચ પૃથિવીં ચૈવ નાદયામાસ હૃષ્ટવત્

તે ખુશીથી આકાશ અને ધરતીને ગૂંજાવી ઉઠ્યો.

પશ્યન્તુ મમ પુત્રસ્ય પ્રભાવં દિવ્યતેજસઃ

મારા પુત્રના દિવ્ય તેજથી ભરપૂર પરાક્રમને સૌ કોઈ જોયા કરે.

પિતૃસ્નેહાનુભાવેન ગુરુશુશ્રૂષયાપિ ચ

પિતાની મમતા અને ગુરુની સેવા દ્વારા,

લોકે મત્સદૃશો નાસ્તિ પુમાન્ભાગ્યસમન્વિતઃ

આ જગતમાં મારા જેટલું નસીબદાર માણસ બીજું કોઈ નથી.

કચ્ચિત્ત્વં ન હતો વત્સ નૈવ બદ્ધો યમાલયે

બેટા, આશા છે કે તું મારવામાં આવ્યો નથી કે યમલોકમાં બંધાયો નથી.

કચ્ચિત્તે વ્યાધયો ઘોરા નાન્વગચ્છન્યમાલયે

આશા છે કે યમલોકમાં તને કોઈ ભયાનક રોગો તડપાવ્યા નથી.

કચ્ચિદ્રાજા ત્વયા દૃષ્ટઃ પ્રેતાનામધિપો બલી

આશા છે કે તું પ્રેતોના પરાક્રમી રાજાને જોયો હશે.

કચ્ચિન્ન તુષ્ટો ભગવાંસ્ત્વાં દૃષ્ટ્વા સ્વયમાગતમ્ 194.

આશા છે કે ભગવાન તને પોતે આવ્યા જોઈને પ્રસન્ન થયા હશે.

કચ્ચિદ્દૌવારિકાસ્તત્ર ન રૌદ્રાસ્ત્વાં યમાલયે

આશા છે કે યમલોકના દ્વારપાળોએ તને કઠોરતા બતાવી નથી.

કચ્ચિત્પન્થાસ્ત્વયા લબ્ધો નિર્ગમો વા યમાલયે

આશા છે કે તને યમલોકમાંથી બહાર આવવાનો માર્ગ મળી ગયો હતો.

ઋષયશ્ચ મહાભાગા દ્વિજાશ્ચ સુમહાવ્રતાઃ

મહાન અને પુણ્યવાન ઋષિઓ તથા મહાન વ્રત ધરાવનારા દ્વિજોએ,

એવમાભાષમાણં તુ શ્રુત્વા સર્વે વનૌકસઃ

આ રીતે પિતા બોલતા હતા તે સાંભળીને બધા વનવાસીઓ,

જપન્તશ્ચૈવ જાપ્યાનિ પૂજયન્તશ્ચ દેવતાઃ

જાપ કરતા અને દેવતાઓની પૂજા કરતા,

એકપાદેન તિષ્ઠન્તઃ પશ્યન્તોઽન્યે દિવાકરમ્

કેટલાંક એક પગ પર ઊભા રહીને, તો બીજાઓ સૂર્યને નિહાળતા હતા.

વૈશ્વાનરા મહાભાગાસ્તપસા સંશિતવ્રતાઃ

મહાન તપસ્વીઓ, દૃઢ વ્રતવાળા, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.

દિગ્વાસસશ્ચ ઋષયો દન્તોલૂખલિનસ્તથા

દિશાઓને જ વસ્ત્ર સમાન માનનારા ઋષિઓ અને દાંતને જ ઓખળ-મુસળ તરીકે વાપરનારા પણ ત્યાં હતા.

ધૂમદાશ્ચ તથા ચાન્યે તપ્યમાનાશ્ચ પાવકે

કેટલાંક ધૂમ્રપાન કરીને જીવન ગુજારતા, તો કેટલાક અગ્નિમાં તપાઈ રહેલા પણ ત્યાં જોવા મળ્યા.