વરાહપુરાણમ્

પિતરસ્તસ્ય ષણ્માસં દુઃખમૃચ્છન્તિ દારુણમ્

એવા મનુષ્યના પિતૃઓને છ મહિના સુધી ભારે દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

ધૃતં તુ જુહુયાદગ્નાવાદિત્યં ચાવલોકયેત્

જે ધર્યું હોય તે અગ્નિમાં અર્પણ કરવું અને પછી સૂર્યને જોવું જોઈએ.

ગંધપુષ્પં ચ ધૂપં ચ દદ્યાદર્ઘ્યં તિલોદકમ્

સુગંધ, ફૂલ, ધૂપ, અર્ઘ્ય અને તલનું પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

પુનશ્ચાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ તત્ત્વેન સુન્દરિ

હવે ફરી એક વાત સાચી રીતે કહું છું, હે સુંદરે, ધ્યાનથી સાંભળ.

મૃતાન્નં યે ન ભુઞ્જંતિ કદાચિદપિ માધવિ

જે લોકો ક્યારેય પિતૃઓને અર્પિત ભોજન નથી લેતા, હે માધવી,

પ્રેતાન્નં ભુઞ્જમાનાસ્તુ શ્રાદ્ધમર્હન્તિ યે દ્વિજાઃ ૧૯૦.

જે દ્વિજજનો પ્રેતોના માટે તૈયાર કરેલું ભોજન ગ્રહણ કરે છે, તેઓ શ્રાદ્ધ કરવા યોગ્ય ગણાય છે.

દમ્ભકાર કૃતોચ્છિષ્ટં કૃત્વા તુ નરકં વ્રજેત્

પણ જે માણસ ઢોંગથી ખાવા પછી ઉચ્છિષ્ટ છોડી દે છે, તે નિશ્ચિતપણે નરકમાં જાય છે.

માઘમાસે તુ દ્વાદશ્યાં સર્પિર્યુક્તં તુ પાયસમ્

માઘ માસની દ્વાદશી તિથિએ ઘી સાથે પાકેલું પાયસ અર્પણ કરવું જોઈએ.

સવત્સાં કપિલાં દદ્યાદાત્મનઃ શુદ્ધિકામુકઃ

જેને પોતાનું શુદ્ધિ ઇચ્છાવું હોય, એએ વાંછિત વાછરડીવાળી કપિલા ગાય દાનમાં આપવી જોઈએ.

સ્નાનોપલેપનં ભૂમે કૃત્વા વિપ્રાન્પ્રમન્ત્રયેત્

સ્નાન કરીને અને માટીથી શરીર લપસી, પછી બ્રાહ્મણોને મંત્રોચ્ચાર સાથે બોલાવવું જોઈએ.

યત્નેન મિથુનં શ્રાદ્ધે ભોજયિત્વા વિસર્જ્જયેત્

શ્રાદ્ધમાં દંપતીને સાવધાનીપૂર્વક ભોજન કરાવીને પછી તેમને વિદાય આપવી જોઈએ.

અમાયાં તુ ચ યો મૂર્ખો દન્તકાષ્ઠં હિ ખાદતિ

પણ જે મૂર્ખ અમાવાસ્યાના દિવસે દાતણ ચાવે છે—

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યામુદિતે ચ દિવાકરે

જ્યારે રાત પૂરી થઈ જાય અને સૂર્ય ઉગે—

શ્મશ્રુકર્મ ચ કર્ત્તવ્યં નખાનાં છેદનાનિ ચ

ત્યારે દાઢી-મૂછ કાપવી અને નખ કપાવાં જોઈએ.

પક્વાન્નં તત્ર વૈ કાર્યં સુવિમૃષ્ટં ચ શુદ્ધિતઃ

ત્યાં શુદ્ધ અને સારી રીતે પાકેલું ભોજન તૈયાર કરવું જોઈએ.

સ્વાગતં ચ તથા કૃત્વા પાદ્યાર્થં સલિલં શુચિ ૧૯૦.

મહેમાનોનું સ્વાગત કરીને, પગ ધોવા માટે શુદ્ધ પાણી આપવું જોઈએ.

આસનં કલ્પયિત્વા તુ આવાહ્ય તદનન્તરમ્

આસન ગોઠવીને પછી મહેમાનોને બોલાવવું જોઈએ.

ધૂપં દીપં તથા વસ્ત્રં તિલોદકમથાપિ વા

પછી ધૂપ, દીવો, વસ્ત્ર અને તિલમિશ્રિત પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

ભસ્મના મણ્ડલં કાર્યં પઙ્ક્તિ દોષનિવારકમ્

પંક્તિમાં દોષ દૂર કરવા માટે ભસ્મથી મંડળ બનાવવું જોઈએ.

તત્ર કાર્યો ન સંકલ્પઃ પિતૄનુદ્દિશ્ય સુન્દરિ

ત્યાં સંકલ્પ કરવાની જરૂર નથી; પિતૃઓને સંબોધવું જોઈએ, સુન્દરી.

રક્ષોઘ્નમન્ત્રપાઠાંશ્ચ શ્રાવયીત વિચક્ષણઃ

વિદ્વાન વ્યક્તિએ રાક્ષસો દૂર કરવા માટેના મંત્રો ઉચ્ચારવા જોઈએ.

ઉત્તરીયાસનં દત્ત્વા પિણ્ડપ્રશ્નં તુ કારયેત્

ઉત્તરીય વસ્ત્ર અને આસન આપી, પછી પિંડ વિષે પૂછવું જોઈએ.

પિણ્ડદાનં પ્રકુર્વીત પિત્રાદિત્રિતયે તથા

પિતા અને ત્રણ પેઢી માટે પિંડ અર્પણ કરવું જોઈએ.

બ્રાહ્મણસ્ય ચ હસ્તે તુ દદ્યાદક્ષય્યમાત્મવાન્

આત્મસંયમ રાખીને, બ્રાહ્મણના હાથમાં કદી ન ખૂટે એવું દાન આપવું જોઈએ.

પિણ્ડાસ્ત્રયસ્તુ વસુધે યાવત્તિષ્ઠન્તિ ભૂતલે

જ્યાં સુધી ત્રણ પિંડ ધરતી પર રહે છે,

ઉપસ્પૃશ્ય શુચિર્ભૂત્વા દદ્યાચ્છાન્ત્યુદકાનિ ચ ૧૯૦.

પાણી સ્પર્શી, શુદ્ધ બની, શાંતિ માટેનું પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

વૈષ્ણવી કાશ્યપી ચેતિ અક્ષયા ચેતિ નામતઃ

આ પાણી વૈષ્ણવી, કાશ્યપી અને અક્ષયા નામથી ઓળખાય છે.

તૃતીયમુદકે દદ્યાચ્છ્રાદ્ધે એવં વિધિઃ સ્મૃતઃ

ત્રીજું પાણી શ્રાદ્ધમાં અર્પણ કરવું જોઈએ; આવો વિધિ કહેવાયો છે.

એવં દત્તેન તુષ્યન્તિ પિતૃદેવા ન સંશયઃ

આ રીતે આપવાથી પિતૃઓ અને દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે—આમાં કોઈ સંશય નથી.