વરાહપુરાણમ્

નપુંસકાશ્ચિત્રકારા વસુપાલવિનિન્દકાઃ

હિજડા, ચિત્રકારો અને ધનના રક્ષકોની નિંદા કરનારાઓ,

નર્ત્તકા ગાયનાશ્ચૈવ તથા રઙ્ગોપજીવિનઃ

નૃત્યકારો, ગાયક અને રંગમંચ પરથી જીવન ચલાવનારાઓ,

રાજોપસેવકાશ્ચૈવ વાણિજ્યક્રયવિક્રયાઃ

રાજાની સેવા કરનાર અને વેપારમાં ખરીદ-વેચાણ કરનાર લોકો,

અસંસ્કારપ્રવૃત્તાશ્ચ શૂદ્રકર્મોપજીવિનઃ

જે વિધિ વિના કર્મ કરે છે અને શૂદ્રના કામથી જીવન ગુજારે છે,

દીક્ષિતઃ ક્રોડપૃષ્ઠશ્ચ યશ્ચ વાર્ધુષિકો દ્વિજઃ

દીક્ષા લીધેલા, ડોળ પર શૂકર રાખીને ફરનારા અને દ્વિજાતિ નાઈ,

તસ્કરા લેખકારાશ્ચ યાજકા રઙ્ગકારકાઃ ૧૯૦.

ચોરો, લેખક, ભાડે પૂજા કરનાર અને રંગમંચ પર કામ કરનાર,

સર્વકર્મકરા યે ચ સર્વવિક્રયિણસ્તથા

બધા શ્રમિકો અને વિવિધ વસ્તુઓ વેચનાર લોકો,

દૂરાધ્વાનં ગતા યે ચ તત્ર કર્મોપજીવિનઃ

દૂરના માર્ગે ગયેલા અને એ રીતે જીવન ચલાવનાર લોકો,

શ્રાદ્ધકાલમનુપ્રાપ્તં રાજસં તં વિદુર્બુધાઃ

શ્રાદ્ધનો સમય આવે ત્યારે વિદ્વાનો તેને રાજસ ગણે છે.

એતાન્ન પશ્યેચ્છ્રાદ્ધેષુ પિતૃપિણ્ડેષુ માધવિ

હે માધવી, પિતૃઓને અર્પણ કરાતા શ્રાદ્ધમાં આવા લોકો દેખાવા ન જોઈએ.

પિતરસ્તસ્ય ષણ્માસં દુઃખમૃચ્છન્તિ દારુણમ્

એવા મનુષ્યના પિતૃઓને છ મહિના સુધી ભારે દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

ધૃતં તુ જુહુયાદગ્નાવાદિત્યં ચાવલોકયેત્

જે ધર્યું હોય તે અગ્નિમાં અર્પણ કરવું અને પછી સૂર્યને જોવું જોઈએ.

ગંધપુષ્પં ચ ધૂપં ચ દદ્યાદર્ઘ્યં તિલોદકમ્

સુગંધ, ફૂલ, ધૂપ, અર્ઘ્ય અને તલનું પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

પુનશ્ચાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ તત્ત્વેન સુન્દરિ

હવે ફરી એક વાત સાચી રીતે કહું છું, હે સુંદરે, ધ્યાનથી સાંભળ.

મૃતાન્નં યે ન ભુઞ્જંતિ કદાચિદપિ માધવિ

જે લોકો ક્યારેય પિતૃઓને અર્પિત ભોજન નથી લેતા, હે માધવી,

પ્રેતાન્નં ભુઞ્જમાનાસ્તુ શ્રાદ્ધમર્હન્તિ યે દ્વિજાઃ ૧૯૦.

જે દ્વિજજનો પ્રેતોના માટે તૈયાર કરેલું ભોજન ગ્રહણ કરે છે, તેઓ શ્રાદ્ધ કરવા યોગ્ય ગણાય છે.

દમ્ભકાર કૃતોચ્છિષ્ટં કૃત્વા તુ નરકં વ્રજેત્

પણ જે માણસ ઢોંગથી ખાવા પછી ઉચ્છિષ્ટ છોડી દે છે, તે નિશ્ચિતપણે નરકમાં જાય છે.

માઘમાસે તુ દ્વાદશ્યાં સર્પિર્યુક્તં તુ પાયસમ્

માઘ માસની દ્વાદશી તિથિએ ઘી સાથે પાકેલું પાયસ અર્પણ કરવું જોઈએ.

સવત્સાં કપિલાં દદ્યાદાત્મનઃ શુદ્ધિકામુકઃ

જેને પોતાનું શુદ્ધિ ઇચ્છાવું હોય, એએ વાંછિત વાછરડીવાળી કપિલા ગાય દાનમાં આપવી જોઈએ.

સ્નાનોપલેપનં ભૂમે કૃત્વા વિપ્રાન્પ્રમન્ત્રયેત્

સ્નાન કરીને અને માટીથી શરીર લપસી, પછી બ્રાહ્મણોને મંત્રોચ્ચાર સાથે બોલાવવું જોઈએ.

યત્નેન મિથુનં શ્રાદ્ધે ભોજયિત્વા વિસર્જ્જયેત્

શ્રાદ્ધમાં દંપતીને સાવધાનીપૂર્વક ભોજન કરાવીને પછી તેમને વિદાય આપવી જોઈએ.

અમાયાં તુ ચ યો મૂર્ખો દન્તકાષ્ઠં હિ ખાદતિ

પણ જે મૂર્ખ અમાવાસ્યાના દિવસે દાતણ ચાવે છે—

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યામુદિતે ચ દિવાકરે

જ્યારે રાત પૂરી થઈ જાય અને સૂર્ય ઉગે—

શ્મશ્રુકર્મ ચ કર્ત્તવ્યં નખાનાં છેદનાનિ ચ

ત્યારે દાઢી-મૂછ કાપવી અને નખ કપાવાં જોઈએ.

પક્વાન્નં તત્ર વૈ કાર્યં સુવિમૃષ્ટં ચ શુદ્ધિતઃ

ત્યાં શુદ્ધ અને સારી રીતે પાકેલું ભોજન તૈયાર કરવું જોઈએ.

સ્વાગતં ચ તથા કૃત્વા પાદ્યાર્થં સલિલં શુચિ ૧૯૦.

મહેમાનોનું સ્વાગત કરીને, પગ ધોવા માટે શુદ્ધ પાણી આપવું જોઈએ.

આસનં કલ્પયિત્વા તુ આવાહ્ય તદનન્તરમ્

આસન ગોઠવીને પછી મહેમાનોને બોલાવવું જોઈએ.

ધૂપં દીપં તથા વસ્ત્રં તિલોદકમથાપિ વા

પછી ધૂપ, દીવો, વસ્ત્ર અને તિલમિશ્રિત પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

ભસ્મના મણ્ડલં કાર્યં પઙ્ક્તિ દોષનિવારકમ્

પંક્તિમાં દોષ દૂર કરવા માટે ભસ્મથી મંડળ બનાવવું જોઈએ.