વરાહપુરાણમ્

સોમ ઉવાચ એવં તુ ભાષમાણસ્ય સોમસ્ય તદનન્તરમ્

સોમદેવ બોલ્યા: આમ સોમદેવે વાત કરી પછી,

ઊચુસ્તે સોમમેવાપિ વાક્યં નઃ શ્રૂયતામિતિ

પિતૃઓએ સોમદેવને કહ્યું: અમારી વાત સાંભળો.

શ્રાદ્ધે નિયોજિતાસ્તૈસ્તુ પિતૃપિણ્ડેન તર્પિતાઃ

શ્રાદ્ધમાં નિયુક્ત થયેલા પિતૃઓ પિંડથી તૃપ્ત થયા.

સોમ ઉવાચ સહિતાસ્તત્ર ગચ્છામો યથા શ્રેયો ભવિષ્યતિ

સોમદેવ બોલ્યા: ચાલો, આપણે સાથે જઈએ, જેથી શ્રેષ્ઠ થાય.

એવમુક્તાસ્તુ સોમેન પિતૃદેવાસ્તદન્તરે

સોમદેવે આમ કહ્યું ત્યારે, પિતૃદેવતાઓ એ સમયે,

દૃષ્ટ્વા પિતામહં દેવં પ્રણમ્ય સહસા ક્ષિતૌ ૧૯૦.

દિવ્ય પિતામહને જોઈ, તેઓ તરત જ જમીન પર નમ્યા.

ય એતે પિતરો દેવ દુઃખિતાજીર્ણપીડિતાઃ

હે દેવ, આ પિતૃઓ દુઃખ અને અજિર્ણથી પીડાય છે.

યથા નશ્યંતિ જીર્ણાનિ તથા કુરુ પિતામહ

પિતામહ, જેમ પાચન થયેલું નાશ પામે છે, તેમ કરો.

ઉવાચ વચનં તત્ર બ્રહ્મા યોગીશ્વરં પ્રતિ

ત્યાં બ્રહ્માએ યોગેશ્વર પાસે આ વચન કહ્યું.

આગતાઃ શરણં ચાત્ર સોમેન સહિતા મમ

સોમ સાથે તેઓ refug માટે અહીં મારા પાસે આવ્યા છે.

બ્રહ્મણા ચૈવમુક્તસ્તુ ઈશ્વરઃ પરમેશ્વરઃ

બ્રહ્માએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે પરમેશ્વર, સર્વોચ્ચ ભગવાન,

પશ્યતે ઈશ્વરં તત્ર યોગવેદાઙ્ગનિર્મિતમ્

ત્યાં તે ભગવાનને જુએ છે, જે યોગ અને વેદના અંગોથી રચાયેલા છે.

નિર્મિતા વિષ્ણુના બ્રહ્મન્ વૈષ્ણવ્યા માયયા ચ તે

હે બ્રાહ્મણ, તેઓ વિષ્ણુએ પોતાની વૈષ્ણવી માયાથી રચ્યા છે.

પિતા તુ બ્રહ્મદૈવત્યો મમ ગાત્રાદ્વિનિર્મિતઃ

મારા પિતા, દૈવી બ્રહ્મા, મારા જ શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.

પ્રપિતામહો રુદ્રદેવો મમ ગાત્રાદ્વિનિર્મિતઃ

મારા પ્રપિતામહ, રુદ્રદેવ પણ મારા જ શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.

બ્રાહ્મણાનાં હિતાર્થાય નિર્મિતા વિષ્ણુમાયયા ૧૯૦.

બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે તેઓ વિષ્ણુની માયાથી ઉત્પન્ન થયા છે.

આગતાઃ શરણં બ્રહ્મન્સોમેન સહિતા યદિ

હે બ્રાહ્મણ, જો તેઓ સોમ સાથે આશ્રય માટે આવ્યા હોય,

શૃણુ તત્તે પ્રવક્ષ્યામિ બ્રહ્મન્લોકપિતામહ

હે બ્રાહ્મણ, લોકપિતામહ, સાંભળ, હું તને એ કહું છું.

શ્રાદ્ધે તુ પ્રથમં તસ્ય દાતવ્યં માનુષેષુ વા

શ્રાદ્ધમાં, પ્રથમ ભાગ તેને આપવો જોઈએ, કે માનવોમાં પણ.

ઈશ્વરેણેવમુક્તસ્તુ બ્રહ્મા કમલસંભવઃ

ભગવાને આ રીતે કહ્યું ત્યારે કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માએ બોલ્યા.

પ્રદીપ્તસ્તેજસા વહ્નિઃ સર્વભક્ષો હુતાશનઃ

અગ્નિ તેજથી પ્રજ્વલિત છે, સર્વ ભક્ષક અને હવનનો ગ્રાહી છે.

બ્રહ્માગ્નિં ભાષતે તત્ર શૃણુષ્વ ચ હુતાશન

ત્યાં બ્રહ્મા અગ્નિને કહે છે: 'હે હવનગ્રાહી, સાંભળ.'

ત્વયા ભુક્તેતિ ભોક્ષ્યન્તિ દેવતાઃ સમરુદ્ગણાઃ

તમે ભોજન કરો પછી દેવતાઓ અને મરુદ્ગણ પણ ભોજન કરે છે.

પશ્ચાદ્દત્તં તુ તં પિણ્ડં સહ સોમેન ભુઞ્જતે

પછી, સોમ સાથે એ પિંડ ભોજન કરે છે.

પ્રસ્થિતાઃ સહ સોમેન દેવતાસ્તા વસુન્ધરે

પછી દેવતાઓ સોમ સાથે, હે ધરા, ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

એવં તુ પ્રથમં શ્રાદ્ધં દદ્યાદગ્નેર્વસુન્ધરે ૧૯૦.

હે ધરા, શ્રાદ્ધનો પ્રથમ ભાગ અગ્નિને આપવો જોઈએ.

પશ્ચાત્પિણ્ડાન્પ્રદદ્યાચ્ચ દર્ભાનાસ્તીર્ય ભૂતલે

પછી, ધરા પર દર્ભ ઘાસ પાથરી પિંડો અર્પણ કરવા જોઈએ.

પિતામહાય રુદ્રાંશસંભૂતાય તુ મધ્યમમ્

પિતામહને અને રુદ્રના અંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા મધ્યમને,

વિધિના મન્ત્રપૂર્વેણ શ્રાદ્ધં કુર્વન્તિ યે નરાઃ

જે મનુષ્યો નિયમિત મંત્રો અને વિધિ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કરે છે,