વરાહપુરાણમ્

તિથૌ પર્વણિ યે ચૈવ સ્વપિતૄંસ્તારયન્તિ વૈ

જે લોકો તિથિ કે પર્વના દિવસે પોતાના પિતૃઓને પાર ઉતારે છે,

ન યજ્ઞદાનાધ્યયનોપવાસૈસ્તીર્થાભિષેકૈરપિ ચાગ્નિહોત્રૈઃ

યજ્ઞ, દાન, પાઠ, ઉપવાસ, તીર્થસ્નાન કે અગ્નિહોત્રથી પણ,

પિતરો નિર્ગતાસ્તત્ર બ્રહ્મવિષ્ણુશરીરગાઃ

ત્યાંથી પિતૃઓ, જે બ્રહ્મા અને વિષ્ણુના શરીરમાં પ્રવેશ્યા હતા, વિદાય પામ્યા.

એવં ક્રમેણ વૈ તત્ર પિતૃદેવા વસુન્ધરે

એ રીતે, ધરતી માતા, પિતૃદેવતાઓ ત્યાં ક્રમશઃ નિવાસ કરતા.

તત એતે ન જાનન્તિ દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ

પછી, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓને આ વાત ખબર નથી.

ન ચ બ્રહ્મા વિજાનાતિ નિઃસૃતો મમ માયયા

અને બ્રહ્મા પણ, જે મારી માયાથી ઉત્પન્ન થયા છે, જાણતા નથી.

પુનશ્ચાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ પિતૃયજ્ઞેષુ સુન્દરિ ૧૯૦.

હવે ફરી એક વાત પિતૃયજ્ઞ વિષે કહું છું, સુંદરિ.

કૃત્વા વૈ પિણ્ડસઙ્કલ્પં દર્ભાનાસ્તીર્ય ભૂતલે

પિંડનું સંકલ્પ કરીને, ધરતી પર દર્ભ ઘાસ પાથરી,

અજીર્ણેનાભિપીડ્યન્તે ભુજ્યન્તે ન ચ સુન્દરિ

અજિર્ણથી પીડાતા, એ પિંડ ભોજન પણ નથી થતું, સુંદરિ.

દૃષ્ટાઃ સોમેન સુશ્રોણિ દેવતાજીર્ણપીડિતાઃ

સોમદેવે, સુશોણી, દેવતાઓના અજિર્ણથી પીડાતા પિતૃઓને જોયા.

સોમ ઉવાચ એવં તુ ભાષમાણસ્ય સોમસ્ય તદનન્તરમ્

સોમદેવ બોલ્યા: આમ સોમદેવે વાત કરી પછી,

ઊચુસ્તે સોમમેવાપિ વાક્યં નઃ શ્રૂયતામિતિ

પિતૃઓએ સોમદેવને કહ્યું: અમારી વાત સાંભળો.

શ્રાદ્ધે નિયોજિતાસ્તૈસ્તુ પિતૃપિણ્ડેન તર્પિતાઃ

શ્રાદ્ધમાં નિયુક્ત થયેલા પિતૃઓ પિંડથી તૃપ્ત થયા.

સોમ ઉવાચ સહિતાસ્તત્ર ગચ્છામો યથા શ્રેયો ભવિષ્યતિ

સોમદેવ બોલ્યા: ચાલો, આપણે સાથે જઈએ, જેથી શ્રેષ્ઠ થાય.

એવમુક્તાસ્તુ સોમેન પિતૃદેવાસ્તદન્તરે

સોમદેવે આમ કહ્યું ત્યારે, પિતૃદેવતાઓ એ સમયે,

દૃષ્ટ્વા પિતામહં દેવં પ્રણમ્ય સહસા ક્ષિતૌ ૧૯૦.

દિવ્ય પિતામહને જોઈ, તેઓ તરત જ જમીન પર નમ્યા.

ય એતે પિતરો દેવ દુઃખિતાજીર્ણપીડિતાઃ

હે દેવ, આ પિતૃઓ દુઃખ અને અજિર્ણથી પીડાય છે.

યથા નશ્યંતિ જીર્ણાનિ તથા કુરુ પિતામહ

પિતામહ, જેમ પાચન થયેલું નાશ પામે છે, તેમ કરો.

ઉવાચ વચનં તત્ર બ્રહ્મા યોગીશ્વરં પ્રતિ

ત્યાં બ્રહ્માએ યોગેશ્વર પાસે આ વચન કહ્યું.

આગતાઃ શરણં ચાત્ર સોમેન સહિતા મમ

સોમ સાથે તેઓ refug માટે અહીં મારા પાસે આવ્યા છે.

બ્રહ્મણા ચૈવમુક્તસ્તુ ઈશ્વરઃ પરમેશ્વરઃ

બ્રહ્માએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે પરમેશ્વર, સર્વોચ્ચ ભગવાન,

પશ્યતે ઈશ્વરં તત્ર યોગવેદાઙ્ગનિર્મિતમ્

ત્યાં તે ભગવાનને જુએ છે, જે યોગ અને વેદના અંગોથી રચાયેલા છે.

નિર્મિતા વિષ્ણુના બ્રહ્મન્ વૈષ્ણવ્યા માયયા ચ તે

હે બ્રાહ્મણ, તેઓ વિષ્ણુએ પોતાની વૈષ્ણવી માયાથી રચ્યા છે.

પિતા તુ બ્રહ્મદૈવત્યો મમ ગાત્રાદ્વિનિર્મિતઃ

મારા પિતા, દૈવી બ્રહ્મા, મારા જ શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.

પ્રપિતામહો રુદ્રદેવો મમ ગાત્રાદ્વિનિર્મિતઃ

મારા પ્રપિતામહ, રુદ્રદેવ પણ મારા જ શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.

બ્રાહ્મણાનાં હિતાર્થાય નિર્મિતા વિષ્ણુમાયયા ૧૯૦.

બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે તેઓ વિષ્ણુની માયાથી ઉત્પન્ન થયા છે.

આગતાઃ શરણં બ્રહ્મન્સોમેન સહિતા યદિ

હે બ્રાહ્મણ, જો તેઓ સોમ સાથે આશ્રય માટે આવ્યા હોય,

શૃણુ તત્તે પ્રવક્ષ્યામિ બ્રહ્મન્લોકપિતામહ

હે બ્રાહ્મણ, લોકપિતામહ, સાંભળ, હું તને એ કહું છું.

શ્રાદ્ધે તુ પ્રથમં તસ્ય દાતવ્યં માનુષેષુ વા

શ્રાદ્ધમાં, પ્રથમ ભાગ તેને આપવો જોઈએ, કે માનવોમાં પણ.