વરાહપુરાણમ્

નિરયાત્તેઽપિ મુચ્યન્તે તૃપ્તિર્ભવતિ ચાક્ષયા

તેઓ નરકમાં હોય તો પણ મુક્ત થાય છે અને તેમની તૃપ્તિ ક્યારેય ખૂટતી નથી.

વિપ્રાણાં વચનં કૃત્વા યથાશક્ત્યા ચ દક્ષિણા

બ્રાહ્મણોના વચન પ્રમાણે અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દાન આપવું જોઈએ,

દેયો નીલો વૃષસ્તત્ર નરકાર્ત્તિવિનાશનઃ

ત્યાં કાળો વાછરો દાન આપવો જોઈએ, જે નરકના દુઃખો દૂર કરે છે.

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ પિતરસ્તેન તર્પિતાઃ

આથી પિતૃઓ સાઠ હજાર વર્ષ સુધી તૃપ્ત રહે છે.

ઉદ્ધૃતો યદિ સુશ્રોણિ પંકઃ શૃઙ્ગેણ તેન ચ

હે સુંદરે, જો વાછરાએ પોતાના શિંગથી કાદવ ઉપાડ્યું હોય,

તાનુદ્ધૃત્ય વરારોહે સોમલોકં સ ગચ્છતિ

હે સૌંદર્યવતી, તેમને ઉગારીને એ સોમલોકમાં જાય છે.

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિવર્ષશતાનિ ચ ૧૯૦.

સાઠ હજાર વર્ષ અને સાઠ સો વર્ષ સુધી.

એષ ધર્મો ગૃહસ્થાનાં પુત્ર પૌત્રસમન્વિતાઃ

પુત્ર અને પૌત્ર સાથે ગૃહસ્થોના આ ધર્મ છે.

પિપીલિકાદિભૂતાનિ જઙ્ગમાશ્ચ વિહઙ્ગમાઃ

પિપીલિકા અને અન્ય જીવ, ચાલતા પ્રાણી અને પક્ષીઓ પણ,

એવં ગૃહાશ્રમો મૂલં ધર્મસ્તત્ર પ્રતિષ્ઠિતઃ

આ રીતે ગૃહસ્થાશ્રમ ધર્મનું મૂળ છે; ધર્મ ત્યાં જ સ્થિર છે.

તિથૌ પર્વણિ યે ચૈવ સ્વપિતૄંસ્તારયન્તિ વૈ

જે લોકો તિથિ કે પર્વના દિવસે પોતાના પિતૃઓને પાર ઉતારે છે,

ન યજ્ઞદાનાધ્યયનોપવાસૈસ્તીર્થાભિષેકૈરપિ ચાગ્નિહોત્રૈઃ

યજ્ઞ, દાન, પાઠ, ઉપવાસ, તીર્થસ્નાન કે અગ્નિહોત્રથી પણ,

પિતરો નિર્ગતાસ્તત્ર બ્રહ્મવિષ્ણુશરીરગાઃ

ત્યાંથી પિતૃઓ, જે બ્રહ્મા અને વિષ્ણુના શરીરમાં પ્રવેશ્યા હતા, વિદાય પામ્યા.

એવં ક્રમેણ વૈ તત્ર પિતૃદેવા વસુન્ધરે

એ રીતે, ધરતી માતા, પિતૃદેવતાઓ ત્યાં ક્રમશઃ નિવાસ કરતા.

તત એતે ન જાનન્તિ દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ

પછી, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓને આ વાત ખબર નથી.

ન ચ બ્રહ્મા વિજાનાતિ નિઃસૃતો મમ માયયા

અને બ્રહ્મા પણ, જે મારી માયાથી ઉત્પન્ન થયા છે, જાણતા નથી.

પુનશ્ચાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ પિતૃયજ્ઞેષુ સુન્દરિ ૧૯૦.

હવે ફરી એક વાત પિતૃયજ્ઞ વિષે કહું છું, સુંદરિ.

કૃત્વા વૈ પિણ્ડસઙ્કલ્પં દર્ભાનાસ્તીર્ય ભૂતલે

પિંડનું સંકલ્પ કરીને, ધરતી પર દર્ભ ઘાસ પાથરી,

અજીર્ણેનાભિપીડ્યન્તે ભુજ્યન્તે ન ચ સુન્દરિ

અજિર્ણથી પીડાતા, એ પિંડ ભોજન પણ નથી થતું, સુંદરિ.

દૃષ્ટાઃ સોમેન સુશ્રોણિ દેવતાજીર્ણપીડિતાઃ

સોમદેવે, સુશોણી, દેવતાઓના અજિર્ણથી પીડાતા પિતૃઓને જોયા.

સોમ ઉવાચ એવં તુ ભાષમાણસ્ય સોમસ્ય તદનન્તરમ્

સોમદેવ બોલ્યા: આમ સોમદેવે વાત કરી પછી,

ઊચુસ્તે સોમમેવાપિ વાક્યં નઃ શ્રૂયતામિતિ

પિતૃઓએ સોમદેવને કહ્યું: અમારી વાત સાંભળો.

શ્રાદ્ધે નિયોજિતાસ્તૈસ્તુ પિતૃપિણ્ડેન તર્પિતાઃ

શ્રાદ્ધમાં નિયુક્ત થયેલા પિતૃઓ પિંડથી તૃપ્ત થયા.

સોમ ઉવાચ સહિતાસ્તત્ર ગચ્છામો યથા શ્રેયો ભવિષ્યતિ

સોમદેવ બોલ્યા: ચાલો, આપણે સાથે જઈએ, જેથી શ્રેષ્ઠ થાય.

એવમુક્તાસ્તુ સોમેન પિતૃદેવાસ્તદન્તરે

સોમદેવે આમ કહ્યું ત્યારે, પિતૃદેવતાઓ એ સમયે,

દૃષ્ટ્વા પિતામહં દેવં પ્રણમ્ય સહસા ક્ષિતૌ ૧૯૦.

દિવ્ય પિતામહને જોઈ, તેઓ તરત જ જમીન પર નમ્યા.

ય એતે પિતરો દેવ દુઃખિતાજીર્ણપીડિતાઃ

હે દેવ, આ પિતૃઓ દુઃખ અને અજિર્ણથી પીડાય છે.

યથા નશ્યંતિ જીર્ણાનિ તથા કુરુ પિતામહ

પિતામહ, જેમ પાચન થયેલું નાશ પામે છે, તેમ કરો.

ઉવાચ વચનં તત્ર બ્રહ્મા યોગીશ્વરં પ્રતિ

ત્યાં બ્રહ્માએ યોગેશ્વર પાસે આ વચન કહ્યું.