વરાહપુરાણમ્

પિતૃયજ્ઞં વિશાલાક્ષિ યે કુર્વન્તિ વિદો જનાઃ

હે વિશાળ નેત્રવાળી, જે વિદ્વાન લોકો પિતૃયજ્ઞ કરે છે,

દદન્તે પિતરસ્તસ્ય આરોગ્યં નાત્ર સંશયઃ

પિતૃઓ તેમને આરોગ્ય આપે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

તિર્યગ્ભ્યશ્ચ વિમુચ્યન્તે પ્રેતભાવેન માનવાઃ

માણસો પશુઓમાંથી અને પ્રેત અવસ્થાથી મુક્ત થાય છે.

પૂજકઃ પિતૃદેવાનાં સર્વકાલં ગૃહાશ્રમે

જે ગૃહસ્થાશ્રમમાં રહેતા, દરેક સમયે પિતૃઓ અને દેવતાઓની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરે છે,

અક્ષય્યં તસ્ય મન્યન્તે પિતરઃ શ્રાદ્ધતર્પિતાઃ

જ્યારે શ્રાદ્ધથી પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે, ત્યારે તેઓ તેનું પુણ્ય ક્યારેય ખૂટતું નથી એવું માને છે.

સાત્વિકં શુક્લપન્થાનમેતે યાન્તિ વિદો જનાઃ

સાત્વિક અને શુદ્ધ માર્ગે ચાલતા વિદ્વાન લોકો એ સ્થાન સુધી પહોંચે છે.

અજ્ઞાનતમસારૂઢા નિકૃતિજ્ઞાઃ શઠાસ્તથા ૧૯૦.

જે અજ્ઞાન અને અંધકારમાં ડૂબેલા છે, અને છેતરપિંડી અને કપટથી ભરેલા છે,

કલ્પાન્તં પચ્યમાનાપિ ત્રાયન્તે યેન માનવાઃ

એવા માણસો કલ્પના અંત સુધી દુઃખ ભોગવે છે, છતાં પણ તે તેમને બચાવે છે.

મુંચન્તિ જલબિન્દૂંશ્ચ અમાં પ્રાપ્ય જલાશયે

જ્યારે તેઓ માંસ વગર જળાશય સુધી પહોંચે છે, ત્યારે પાણીના ટીપાં છોડે છે.

યે વૈ શ્રાદ્ધં પ્રકુર્વન્તિ તર્પયિત્વા દ્વિજાતયઃ

જે લોકો શ્રાદ્ધ કરે છે અને દ્વિજોને તૃપ્ત કરે છે,

નિરયાત્તેઽપિ મુચ્યન્તે તૃપ્તિર્ભવતિ ચાક્ષયા

તેઓ નરકમાં હોય તો પણ મુક્ત થાય છે અને તેમની તૃપ્તિ ક્યારેય ખૂટતી નથી.

વિપ્રાણાં વચનં કૃત્વા યથાશક્ત્યા ચ દક્ષિણા

બ્રાહ્મણોના વચન પ્રમાણે અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દાન આપવું જોઈએ,

દેયો નીલો વૃષસ્તત્ર નરકાર્ત્તિવિનાશનઃ

ત્યાં કાળો વાછરો દાન આપવો જોઈએ, જે નરકના દુઃખો દૂર કરે છે.

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ પિતરસ્તેન તર્પિતાઃ

આથી પિતૃઓ સાઠ હજાર વર્ષ સુધી તૃપ્ત રહે છે.

ઉદ્ધૃતો યદિ સુશ્રોણિ પંકઃ શૃઙ્ગેણ તેન ચ

હે સુંદરે, જો વાછરાએ પોતાના શિંગથી કાદવ ઉપાડ્યું હોય,

તાનુદ્ધૃત્ય વરારોહે સોમલોકં સ ગચ્છતિ

હે સૌંદર્યવતી, તેમને ઉગારીને એ સોમલોકમાં જાય છે.

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિવર્ષશતાનિ ચ ૧૯૦.

સાઠ હજાર વર્ષ અને સાઠ સો વર્ષ સુધી.

એષ ધર્મો ગૃહસ્થાનાં પુત્ર પૌત્રસમન્વિતાઃ

પુત્ર અને પૌત્ર સાથે ગૃહસ્થોના આ ધર્મ છે.

પિપીલિકાદિભૂતાનિ જઙ્ગમાશ્ચ વિહઙ્ગમાઃ

પિપીલિકા અને અન્ય જીવ, ચાલતા પ્રાણી અને પક્ષીઓ પણ,

એવં ગૃહાશ્રમો મૂલં ધર્મસ્તત્ર પ્રતિષ્ઠિતઃ

આ રીતે ગૃહસ્થાશ્રમ ધર્મનું મૂળ છે; ધર્મ ત્યાં જ સ્થિર છે.

તિથૌ પર્વણિ યે ચૈવ સ્વપિતૄંસ્તારયન્તિ વૈ

જે લોકો તિથિ કે પર્વના દિવસે પોતાના પિતૃઓને પાર ઉતારે છે,

ન યજ્ઞદાનાધ્યયનોપવાસૈસ્તીર્થાભિષેકૈરપિ ચાગ્નિહોત્રૈઃ

યજ્ઞ, દાન, પાઠ, ઉપવાસ, તીર્થસ્નાન કે અગ્નિહોત્રથી પણ,

પિતરો નિર્ગતાસ્તત્ર બ્રહ્મવિષ્ણુશરીરગાઃ

ત્યાંથી પિતૃઓ, જે બ્રહ્મા અને વિષ્ણુના શરીરમાં પ્રવેશ્યા હતા, વિદાય પામ્યા.

એવં ક્રમેણ વૈ તત્ર પિતૃદેવા વસુન્ધરે

એ રીતે, ધરતી માતા, પિતૃદેવતાઓ ત્યાં ક્રમશઃ નિવાસ કરતા.

તત એતે ન જાનન્તિ દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ

પછી, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓને આ વાત ખબર નથી.

ન ચ બ્રહ્મા વિજાનાતિ નિઃસૃતો મમ માયયા

અને બ્રહ્મા પણ, જે મારી માયાથી ઉત્પન્ન થયા છે, જાણતા નથી.

પુનશ્ચાન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ પિતૃયજ્ઞેષુ સુન્દરિ ૧૯૦.

હવે ફરી એક વાત પિતૃયજ્ઞ વિષે કહું છું, સુંદરિ.

કૃત્વા વૈ પિણ્ડસઙ્કલ્પં દર્ભાનાસ્તીર્ય ભૂતલે

પિંડનું સંકલ્પ કરીને, ધરતી પર દર્ભ ઘાસ પાથરી,

અજીર્ણેનાભિપીડ્યન્તે ભુજ્યન્તે ન ચ સુન્દરિ

અજિર્ણથી પીડાતા, એ પિંડ ભોજન પણ નથી થતું, સુંદરિ.