વરાહપુરાણમ્

દૃષ્ટ્વા તં પિતરો યાન્તિ નિરાશા નિરયં દ્રુતમ્

એવા બ્રાહ્મણને જોઈને પિતૃઓ નિરાશ થઈને ઝડપથી નરકમાં જાય છે.

તસ્માદ્દાનં ન દાતવ્યમપાત્રાય યશસ્વિનિ

અત્યારે, યશસ્વિની, અયોગ્યને દાન આપવું યોગ્ય નથી.

અવન્તીવિષયે કશ્ચિદ્રાજા હ્યત્યન્તધાર્મિકઃ

અવંતી દેશમાં એક રાજા હતો, જે અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ હતો.

રાજ્ઞઃ પુરોહિતશ્ચાસીચ્ચન્દ્રશર્મ્મા દ્વિજોત્તમઃ

આ રાજાના પુરોહિત ચંદ્રશર્મા નામના શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ હતા.

સ રાજા બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ ગા દદાતિ દિને દિને

એ રાજા દરરોજ બ્રાહ્મણોને ગાયો આપતો હતો.

ગતે બહુતિથે કાલે રાજ્ઞો મેધાતિથેઃ પિતુઃ વિપ્રાનાહ્વાપયામાસ પિતુર્વૈ શ્રાદ્ધકારણાત્

ઘણો સમય વીતી ગયો પછી, રાજાના પુત્ર મેધાતિથે પિતાના શ્રાદ્ધ માટે બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા.

આગતાન્બ્રાહ્મણાન્દૃષ્ટ્વા મેધાતિથિરકલ્મષઃ 189.

આવેલા બ્રાહ્મણોને જોઈને મેધાતિથિ પાપગ્રસ્ત થયો.

શ્રાદ્ધં કૃત્વા તુ વિધિવત્પિણ્ડાન્નિર્વાપ્ય યત્નતઃ

મેધાતિથે નિયમ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કર્યું અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પિંડ અર્પણ કર્યા.

તન્મધ્યે બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદ્ગોલકોઽવસ્થિતસ્તદા

તેમા એ સમયે ગોલક નામનો એક બ્રાહ્મણ હાજર હતો.

તેનૈવ શ્રાદ્ધદોષેણ રાજ્ઞસ્તુ પિતરસ્તદા

શ્રાદ્ધમાં થયેલા એ દોષના કારણે, એ સમયે રાજાના પિતૃઓ—

ક્ષુત્પિપાસાર્દિતા નિત્યં ક્રન્દન્તે ચ પુનઃ પુનઃ

—હંમેશા ભૂખ અને તરસથી પીડાતા અને વારંવાર રડતા.

મૃગયાર્થં ગતસ્તત્ર દ્વિત્રૈઃ પરિજનૈર્વૃતઃ

એ ત્યાં શિકાર માટે બે-ત્રણ સહયોગીઓ સાથે ગયો.

કે ભવન્તોઽત્ર સંપ્રાપ્તા દશામેતાં સુદુઃખિતાઃ

તમારે અહીં આવીને આવી દુઃખદ અવસ્થામાં કોણ છો?

પિતર ઊચુઃ વયં તસ્યૈવ પિતરો નરકં ગન્તુમુદ્યતાઃ

પિતૃઓએ કહ્યું: અમે એના જ પૂર્વજો છીએ, હવે નરકમાં જવાનું છે.

તેષાં તુ વચનં શ્રુત્વા રાજા દુઃખસમન્વિતઃ

તેમના શબ્દો સાંભળીને રાજા દુઃખથી ભરાઈ ગયો.

મેધાતિથિરુવાચ કેન વૈ કર્મદોષેણ નિરયં ગન્તુમુદ્યતાઃ

મેધાતિથે પૂછ્યું: કયા કર્મદોષથી તમે નરકમાં જવાના છો?

પિતર ઊચુઃ તેનૈવ કર્મદોષેણ નરકં ગન્તુમુદ્યતાઃ ।। 189.

પિતૃઓએ કહ્યું: એ જ કર્મદોષથી અમે નરકમાં જવાના છીએ.

તત્ર દુઃખં મહદ્ભુક્ત્વા પુનર્ગચ્છામહે દિવમ્

ત્યાં મોટું દુઃખ ભોગવીને, અમે ફરી સ્વર્ગમાં જઈએ છીએ.

અસંખ્યાતાસ્ત્વયા દત્તા ગાવઃ સુબહુદક્ષિણા

તમે અસંખ્ય ગાયો અને ઘણાં દક્ષિણા સાથે દાન આપી છે.

તત્ર ચાન્નં ન વિદ્યેત યેન તૃપ્તિર્ભવિષ્યતિ

ત્યાં એવું કોઈ અન્ન મળતું નથી, જેના દ્વારા તૃપ્તિ થાય.

તેષાં તુ વચનં શ્રુત્વા મેધાતિથિરગાદ્ગૃહમ્

તેમના શબ્દો સાંભળીને મેધાતિથિ પોતાના ઘરે ગયો.

મેધાતિથિરુવાચ આહૂયન્તાં દ્વિજાઃ સર્વે કુણ્ડગોલકવર્જિતાઃ

મેધાતિથિએ કહ્યું: 'કુંડ અને ગોલકના દોષથી રહિત બધા બ્રાહ્મણોને બોલાવો.'

ઇત્યુક્તમાત્રે વચને ચન્દ્રશર્મા પુરોહિતઃ

આવાં શબ્દો કહેતાં જ ચંદ્રશર્મા, જે પુરોહિત હતો,

સાધૂન્ક્ષાંતાન્કુલીનાંશ્ચ સુશીલાન્માનવર્જિતાન્

સારા, ક્ષમાશીલ, ઉન્નત કુળના, સારા સ્વભાવના અને નિર્દોષ એવા લોકોને એકત્ર કર્યા.

કૃતે શ્રાદ્ધે તતઃ પશ્ચાત્પિણ્ડાન્નિર્વાપ્ય યત્નતઃ

શ્રાદ્ધ પૂર્ણ થયા પછી, તેણે યથાયોગ્ય કાળજીપૂર્વક પિંડ અર્પણ કર્યા.

હૃષ્ટાન્પુષ્ટાન્બલૈર્યુક્તાન્રાજા તુ મુમુદે ભૃશમ્ 189.

રાજાએ તેમને આનંદિત, તંદુરસ્ત અને બળવાન જોઈને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો.

ઊચુર્વિનયસમ્પન્નાઃ પ્રીતિપૂર્વમિદં વચઃ

વિનયથી ભરેલા તેમણે પ્રેમપૂર્વક આ શબ્દો કહ્યા:

ઇદાનીં ચ ત્વયા કાર્યમસ્મદ્ધિતમનુઽત્તમમ્

હવે તું અમારું સર્વોત્તમ કલ્યાણ પૂરું કરવું જોઈએ.

તયોર્દત્તં તુ યચ્છ્રાદ્ધં નિષ્ફલં તત્સ્મૃતં બુધૈઃ

બુદ્ધિશાળી લોકો કહે છે કે એ બેને અપાયેલું શ્રાદ્ધ નિષ્ફળ ગણાય છે.