વરાહપુરાણમ્

ભુક્ત્વા તેષાં દ્વિજો દેવ મુચ્યતે કેન કર્મણા

તે ભોજન કર્યા પછી, બ્રાહ્મણ કે દેવ કયા કર્મથી તેમાંથી મુક્ત થાય છે?

પ્રણયાત્સ્ત્રીસ્વભાવેન પૃચ્છામિ ત્વાં જનાર્દન

પ્રેમથી અને સ્ત્રીસ્વભાવને કારણે, હે જનાર્દન, હું તમને પૂછું છું.

વરાહરૂપી ભગવાન્પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરામ્ સાધુ ભૂમે વરારોહે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

વરાહ સ્વરૂપે ભગવાને વસુંધરાને ઉત્તર આપ્યો: 'હે ભૂમિ, સુંદર રૂપાવાળી, તમે જે પૂછ્યું તે સારું પૂછ્યું છે.'

કથયિષ્યામિ તે દેવિ તારયન્તિ યથા દ્વિજાઃ

હે દેવી, હવે હું તને કહું છું કે દ્વિજોને કેવી રીતે ઉદ્ધાર મળે છે.

વિશોધનાર્થં દેહસ્ય ઉપવાસં તુ કારયેત્

શરીર શુદ્ધ કરવા માટે ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

પૂર્વસંધ્યાં વિનિર્વર્ત્ય કૃત્વા ચૈવાગ્નિતર્પણમ્

સવારની સંધ્યા પૂરી કરીને અને અગ્નિને તર્પણ આપ્યા પછી,

પ્રાક્સ્રોતસં નદીં ગત્વા સ્નાનં કૃત્વા વિધાનતઃ 189.

પૂર્વ દિશામાં વહેતી નદી પાસે જઈને નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરવું જોઈએ.

ઔદુમ્બરે ચ પાત્રે ચ કૃત્વા શાન્ત્યુદકાનિ ચ

ઉદુંબરના વાસણમાં શાંતિ માટેનું પાણી તૈયાર કરવું જોઈએ.

દેવાશ્ચાગ્નિમુખાઃ સર્વે તર્પયિત્વા વિભાગશઃ

અગ્નિ સહિત બધા દેવતાઓને તેમની ભાગે પ્રમાણે તર્પણ આપવું જોઈએ.

એકા ગૌસ્તુ પ્રદાતવ્યા પાપક્ષયકરી તદા

એ સમયે એક ગાય દાન આપવી જોઈએ; તે પાપ નાશ કરતી છે.

પ્રેતાન્ને ચોદરસ્થે તુ કાલધર્મમુપાગતઃ

મૃતકના પેટમાં પ્રેતોને અન્ન મૂકવામાં આવે તો,

પ્રાપ્નોતિ રાક્ષસત્વં વૈ તતો મુચ્યેત કિલ્બિષાત્

તે રાક્ષસ અવસ્થા પામે છે અને એ રીતે પાપથી મુક્ત થાય છે.

ગોહસ્ત્યશ્વધનાદીનિ સાગરાન્તાનિ માધવિ

હે માધવી, ગાય, હાથી, ઘોડા અને દરિયા સુધીની સંપત્તિનું દાન,

પ્રાયશ્ચિત્તં ચરેદ્યસ્તુ સ તારયતિ નિશ્ચિતમ્ । દ્વિજો જ્ઞાનેન સમ્પન્નો વેદાભ્યાસરતઃ સદા

જે દ્વિજ પ્રાયશ્ચિત્ત કરે છે, જ્ઞાનથી યુક્ત છે અને હંમેશાં વેદના અભ્યાસમાં રત છે, એ નિશ્ચયથી બીજાનો ઉદ્ધાર કરે છે.

સ તારયતિ ચાત્માનં દાતારં નૈવ સંશયઃ

એ પોતાનો અને દાતા બંનેનો ઉદ્ધાર કરે છે; આમાં કોઈ સંશય નથી.

દૈવે ચ જન્મનક્ષત્રે શ્રાદ્ધકાલે ચ પર્વસુ

દૈવકર્મ, જન્મ સમયે, જન્મનક્ષત્રે, શ્રાદ્ધકાળે અને પર્વદિવસે,

વેદવિદ્યાવ્રતસ્નાતં બહુધર્મનિરન્તરમ્ 189.

જે વેદમાં પારંગત છે, વ્રતસ્નાન કરેલું છે અને અનેક ધર્મોમાં સતત લાગેલો છે,

ક્ષમાયુક્તં ચ શાસ્ત્રજ્ઞમહિંસાયાં રતં તથા

જેમાં ક્ષમા છે, શાસ્ત્રજ્ઞ છે અને અહિંસામાં રત છે,

દદ્યાદ્દાનાનિ વિપ્રાય સ વૈ તારયિતું ક્ષમઃ

એવા બ્રાહ્મણને દાન આપવું જોઈએ; એ ખરેખર ઉદ્ધાર કરવા યોગ્ય છે.

કુણ્ડગોલં પ્રતિગ્રાહિ દાતારં ચાપ્યધો નયેત્

જો દાન સ્વીકારનાર બ્રાહ્મણ કૂવા કે ખાડા જેવો હોય, તો એ દાતાને નીચે લઈ જાય છે.

દૃષ્ટ્વા તં પિતરો યાન્તિ નિરાશા નિરયં દ્રુતમ્

એવા બ્રાહ્મણને જોઈને પિતૃઓ નિરાશ થઈને ઝડપથી નરકમાં જાય છે.

તસ્માદ્દાનં ન દાતવ્યમપાત્રાય યશસ્વિનિ

અત્યારે, યશસ્વિની, અયોગ્યને દાન આપવું યોગ્ય નથી.

અવન્તીવિષયે કશ્ચિદ્રાજા હ્યત્યન્તધાર્મિકઃ

અવંતી દેશમાં એક રાજા હતો, જે અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ હતો.

રાજ્ઞઃ પુરોહિતશ્ચાસીચ્ચન્દ્રશર્મ્મા દ્વિજોત્તમઃ

આ રાજાના પુરોહિત ચંદ્રશર્મા નામના શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ હતા.

સ રાજા બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ ગા દદાતિ દિને દિને

એ રાજા દરરોજ બ્રાહ્મણોને ગાયો આપતો હતો.

ગતે બહુતિથે કાલે રાજ્ઞો મેધાતિથેઃ પિતુઃ વિપ્રાનાહ્વાપયામાસ પિતુર્વૈ શ્રાદ્ધકારણાત્

ઘણો સમય વીતી ગયો પછી, રાજાના પુત્ર મેધાતિથે પિતાના શ્રાદ્ધ માટે બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા.

આગતાન્બ્રાહ્મણાન્દૃષ્ટ્વા મેધાતિથિરકલ્મષઃ 189.

આવેલા બ્રાહ્મણોને જોઈને મેધાતિથિ પાપગ્રસ્ત થયો.

શ્રાદ્ધં કૃત્વા તુ વિધિવત્પિણ્ડાન્નિર્વાપ્ય યત્નતઃ

મેધાતિથે નિયમ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કર્યું અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પિંડ અર્પણ કર્યા.

તન્મધ્યે બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદ્ગોલકોઽવસ્થિતસ્તદા

તેમા એ સમયે ગોલક નામનો એક બ્રાહ્મણ હાજર હતો.