વરાહપુરાણમ્

નારદ ઉવાચ ચાતુવર્ણ્યસ્ય સર્વસ્ય ત્વયા ધર્મઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

નારદે કહ્યું: તમે ચારેય વર્ણ માટે ધર્મ સ્થાપ્યો છે.

પિતૃયજ્ઞમુપશ્રાદ્ધે માસિ માસિ દિને તથા

અંત્યક્રિયા પછીના મહિને અને દરરોજ પણ પિતૃયજ્ઞ કરવો જોઈએ.

નિર્દિષ્ટં બ્રાહ્મણાનાં વૈ શૂદ્રાણાં મન્ત્રવર્જિતમ્

આ બ્રાહ્મણો માટે નિર્ધારિત છે, અને શૂદ્રો માટે મંત્ર વિના છે.

કુર્વન્તિ સતતં શ્રાદ્ધં નૈમિશ્રાદ્ધં તદુચ્યતે

તેઓ સતત શ્રાદ્ધ કરે છે; તેને નૈમિ શ્રાદ્ધ કહે છે.

એવમુક્ત્વા મુનિશ્રેષ્ઠો નારદો દ્વિજતત્તમઃ

આ રીતે કહીને, શ્રેષ્ઠ મુનિ અને દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ એવા નારદે—

એવં ચ પિણ્ડસંકલ્પં શ્રાદ્ધોત્પત્તિશ્ચ માધવિ

આ રીતે પિંડ અર્પણનો સંકલ્પ અને શ્રાદ્ધની ઉત્પત્તિ, હે માધવી—

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે પિણ્ડકલ્પ શ્રાદ્ધોત્પત્તિર્નામાષ્ટાશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાય

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવદ્ગ્રંથમાં પિંડકલ્પ શ્રાદ્ધઉત્પત્તિ નામે એકસો અઢીંઆસીમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ પિણ્ડકલ્પોત્પત્તિપ્રકરણમ્ શ્રુતં શ્રાદ્ધં યથાવૃત્તં શૌચાશૌચાંશ્ચ સર્વશઃ

હવે પિંડકલ્પ ઉત્પત્તિ વિષયક પ્રકરણ: શ્રાદ્ધ જે રીતે થયું અને શુદ્ધિ-અશુદ્ધિના બધા વિષયો સાંભળ્યા.

ઉત્પન્નં સંશયં મેઽદ્ય ભગવન્વક્તુમર્હસિ

મારે આજે એક સંશય થયો છે, હે ભગવાન, તમે કૃપા કરીને સમજાવો.

પ્રતિગૃહ્ણન્તિ યે તત્ર પ્રેતભાગં વિશેષતઃ

જે લોકો ત્યાં ખાસ કરીને પ્રેતભાગ સ્વીકારે છે—

ભુક્ત્વા તેષાં દ્વિજો દેવ મુચ્યતે કેન કર્મણા

તે ભોજન કર્યા પછી, બ્રાહ્મણ કે દેવ કયા કર્મથી તેમાંથી મુક્ત થાય છે?

પ્રણયાત્સ્ત્રીસ્વભાવેન પૃચ્છામિ ત્વાં જનાર્દન

પ્રેમથી અને સ્ત્રીસ્વભાવને કારણે, હે જનાર્દન, હું તમને પૂછું છું.

વરાહરૂપી ભગવાન્પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરામ્ સાધુ ભૂમે વરારોહે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

વરાહ સ્વરૂપે ભગવાને વસુંધરાને ઉત્તર આપ્યો: 'હે ભૂમિ, સુંદર રૂપાવાળી, તમે જે પૂછ્યું તે સારું પૂછ્યું છે.'

કથયિષ્યામિ તે દેવિ તારયન્તિ યથા દ્વિજાઃ

હે દેવી, હવે હું તને કહું છું કે દ્વિજોને કેવી રીતે ઉદ્ધાર મળે છે.

વિશોધનાર્થં દેહસ્ય ઉપવાસં તુ કારયેત્

શરીર શુદ્ધ કરવા માટે ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

પૂર્વસંધ્યાં વિનિર્વર્ત્ય કૃત્વા ચૈવાગ્નિતર્પણમ્

સવારની સંધ્યા પૂરી કરીને અને અગ્નિને તર્પણ આપ્યા પછી,

પ્રાક્સ્રોતસં નદીં ગત્વા સ્નાનં કૃત્વા વિધાનતઃ 189.

પૂર્વ દિશામાં વહેતી નદી પાસે જઈને નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરવું જોઈએ.

ઔદુમ્બરે ચ પાત્રે ચ કૃત્વા શાન્ત્યુદકાનિ ચ

ઉદુંબરના વાસણમાં શાંતિ માટેનું પાણી તૈયાર કરવું જોઈએ.

દેવાશ્ચાગ્નિમુખાઃ સર્વે તર્પયિત્વા વિભાગશઃ

અગ્નિ સહિત બધા દેવતાઓને તેમની ભાગે પ્રમાણે તર્પણ આપવું જોઈએ.

એકા ગૌસ્તુ પ્રદાતવ્યા પાપક્ષયકરી તદા

એ સમયે એક ગાય દાન આપવી જોઈએ; તે પાપ નાશ કરતી છે.

પ્રેતાન્ને ચોદરસ્થે તુ કાલધર્મમુપાગતઃ

મૃતકના પેટમાં પ્રેતોને અન્ન મૂકવામાં આવે તો,

પ્રાપ્નોતિ રાક્ષસત્વં વૈ તતો મુચ્યેત કિલ્બિષાત્

તે રાક્ષસ અવસ્થા પામે છે અને એ રીતે પાપથી મુક્ત થાય છે.

ગોહસ્ત્યશ્વધનાદીનિ સાગરાન્તાનિ માધવિ

હે માધવી, ગાય, હાથી, ઘોડા અને દરિયા સુધીની સંપત્તિનું દાન,

પ્રાયશ્ચિત્તં ચરેદ્યસ્તુ સ તારયતિ નિશ્ચિતમ્ । દ્વિજો જ્ઞાનેન સમ્પન્નો વેદાભ્યાસરતઃ સદા

જે દ્વિજ પ્રાયશ્ચિત્ત કરે છે, જ્ઞાનથી યુક્ત છે અને હંમેશાં વેદના અભ્યાસમાં રત છે, એ નિશ્ચયથી બીજાનો ઉદ્ધાર કરે છે.

સ તારયતિ ચાત્માનં દાતારં નૈવ સંશયઃ

એ પોતાનો અને દાતા બંનેનો ઉદ્ધાર કરે છે; આમાં કોઈ સંશય નથી.

દૈવે ચ જન્મનક્ષત્રે શ્રાદ્ધકાલે ચ પર્વસુ

દૈવકર્મ, જન્મ સમયે, જન્મનક્ષત્રે, શ્રાદ્ધકાળે અને પર્વદિવસે,

વેદવિદ્યાવ્રતસ્નાતં બહુધર્મનિરન્તરમ્ 189.

જે વેદમાં પારંગત છે, વ્રતસ્નાન કરેલું છે અને અનેક ધર્મોમાં સતત લાગેલો છે,

ક્ષમાયુક્તં ચ શાસ્ત્રજ્ઞમહિંસાયાં રતં તથા

જેમાં ક્ષમા છે, શાસ્ત્રજ્ઞ છે અને અહિંસામાં રત છે,

દદ્યાદ્દાનાનિ વિપ્રાય સ વૈ તારયિતું ક્ષમઃ

એવા બ્રાહ્મણને દાન આપવું જોઈએ; એ ખરેખર ઉદ્ધાર કરવા યોગ્ય છે.