વરાહપુરાણમ્

ચાતુર્વર્ણ્યેષુ સંસ્કારમેવં ભવતિ પુત્રક

હે પુત્ર, ચારેય વર્ણ માટે આવો સંસ્કાર થાય છે.

મૃતં નામ તથોદ્દિશ્ય દદ્યાત્પિણ્ડં મહીતલે

મૃત વ્યક્તિનું નામ લઈને, પિંડ ધરતી પર અર્પણ કરવો જોઈએ.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે શ્રાદ્ધોત્પતિનિરૂપણં નામ સપ્તાશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના દિવ્ય શાસ્ત્રમાં શ્રાદ્ધઉત્પત્તિનું વર્ણન કરતો એકસો સત્તાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ પિણ્ડકલ્પશ્રાદ્ધોત્પતિપ્રકરણમ્ દેવદેવોઽસિ દેવાનાં લોકનાથોઽપરિગ્રહઃ

હવે પિંડકલ્પ શ્રાદ્ધની ઉત્પત્તિનું પ્રકરણ શરૂ થાય છે: તું દેવોમાં દેવ, જગતનો સ્વામી અને આસક્તિથી રહિત છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ ગતાયુષસ્તૃતીયેન સ્નાનં કુર્યાન્નદીજલે

શ્રીવરાહે કહ્યું: જ્યારે આયુષ્ય પૂર્ણ થાય, ત્યારે ત્રીજું સ્નાન નદીના જળમાં કરવું જોઈએ.

પિણ્ડં સંચૂરણં દદ્યાત્ત્રીંશ્ચ દદ્યાજ્જલાઞ્જલીન્

એક ગોળ ભોજન અર્પણ કરવું અને ત્રીસ વાર પાણી અંજલિ આપવી જોઈએ.

અન્યસ્થાનેષુ દાતવ્યં સ્નાનાત્ત્વહનિ સપ્તમે

બીજા સ્થળોએ સ્નાન પછી સાતમા દિવસે અર્પણ કરવું જોઈએ.

ક્ષારાદિના વસ્ત્રશૌચં દિને ચ દશમે તથા

દસમા દિવસે કપડાંને ક્ષાર વગેરે વડે શુદ્ધ કરવા જોઈએ.

એકાદશે ચ દિવસે એકોદ્દિષ્ટં યથાવિધિ

અગિયારમા દિવસે એકોદ્દિષ્ટ વિધિ નિયમ પ્રમાણે કરવી જોઈએ.

એકોદ્દિષ્ટં મનુષ્યાણાં ચાતુર્વર્ણ્યસ્ય માધવિ

એકોદ્દિષ્ટ વિધિ ચાર વર્ણના લોકો માટે છે, હે માધવી.

સ્નાત્વા ચૈવ શુચિર્ભૂત્વા પ્રેતં પ્રેતેષુ યોજયેત્

સ્નાન કરીને શુદ્ધ થઈને, મૃતાત્માને પિતૃઓમાં જોડવું જોઈએ.

અપાકદ્રવ્યં સંગૃહ્ય બ્રહ્મણો વચનં યથા 188.

અશુદ્ધ વસ્તુઓ એકત્ર કરીને, બ્રહ્માના વચન પ્રમાણે વર્તવું જોઈએ.

શુશ્રૂષયા વિપન્નાનાં શૂદ્રાણાં ચ વરાનને

પડેલા અને શૂદ્રોની સેવા કરવાથી, હે સુંદર,

મૃતસ્ય નામ ચોદ્દિશ્ય યસ્યાર્થે ચ પ્રયોજિતઃ

મૃતકનું નામ ઉચ્ચારીને, જેના માટે વિધિ કરવામાં આવે છે,

ગત્વા નિમન્ત્રિતં વિપ્રં નમ્રો ભૂત્વા સમાહિતઃ

આમંત્રણ આપેલા બ્રાહ્મણ પાસે જઈ, વિનમ્ર અને એકાગ્ર થઈ,

ગતોઽસિ દિવ્યલોકે ત્વં કૃતાન્તવિહિતેન ચ

તમે મૃત્યુના નિયમ પ્રમાણે દિવ્ય લોકમાં ગયા છો.

અસ્તઙ્ગતે તથાદિત્યે ગત્વા બ્રાહ્મણમન્દિરમ્

સૂર્ય અસ્ત જાય પછી, બ્રાહ્મણના ઘરમાં જવું જોઈએ.

પાદ્સંવાહનં કાર્યં પ્રેતસ્ય હિતકામ્યયા

મૃતકના કલ્યાણની ઇચ્છાથી પગ દબાવવું જોઈએ.

યાવત્તુ તિષ્ઠતે તત્ર પ્રેતભોગમુદીક્ષતે

જ્યાં સુધી ત્યાં રહે છે, ત્યાં સુધી તે મૃત્યુ પામેલા આત્માની ભોગવટા જુએ છે.

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યામુદિતે ચ દિવાકરે

રાત પૂરી થાય અને સૂર્ય ઉગે ત્યારે,

નિપાતદેશં સંગૃહ્ય શુચિદેશે સમાહિતઃ 188.

અવશેષો લઈ શુદ્ધ સ્થળે એકાગ્રતાથી મૂકવા જોઈએ.

ચતુઃષષ્ટિકૃતં ભાગં યથાવત્સુકૃતં ભવેત્

યોગ્ય રીતે બનાવેલો ભાગ સત્તાવન ગણો હોવો જોઈએ.

છાયાયાં કુંજરસ્યાપિ નદીકૂલદ્રુમે તથા

હાથીની છાંયામાં, નદીના કિનારે કે વૃક્ષ નીચે પણ,

યં દેશં ચ ન પશ્યન્તિ કુક્કુટશ્વાનશૂકરાઃ

જે જમીનને કૂકડી, કૂતરા કે ડૂંગરો જોઈ શકતા નથી,

કુક્કુટઃ પક્ષવાતેન ચાણ્ડાલશ્ચ યથા ધરે

કૂકડી તેના પાંખના પવનથી અને ચંડાળ જમીન પર જેમ ચાલે છે તેમ,

વર્જનીયા બુધૈરેતે પ્રેતકાર્યેષુ સુન્દરિ

સુંદરિ, વિદ્વાનોને આવા લોકો અને સ્થળો પ્રેતક્રિયા સમયે ટાળવા જોઈએ.

નાગા ભૂતાનિ યજ્ઞાશ્ચ યે ચ સ્થાવરજઙ્ગમાઃ

સર્પો, ભૂતો, યજ્ઞો અને જે કંઈ સ્થાવર અને જંગમ છે,

ધારયિષ્યામિ સુશ્રોણિ વિષ્ણુમાયાતતં જગત્

સુશોણિ, હું વિષ્ણુની શક્તિથી વિસ્તરેલા જગતને ધારણ કરીશ.

સ્નાનં કુર્વન્તુ તે ભૂમે સ્થણ્ડિલે તદનન્તરે

પછી, ભૂમિ, તેઓ તુરંત જ જમીન પર સ્નાન કરે.