વરાહપુરાણમ્

તામસં તદ્વિજાનીયાદુચ્યમાનો ન બુદ્ધ્યતિ

આવું સ્વભાવ ધરાવનારને તામસિક જાણવું; એને સમજાવીએ તો પણ સમજતો નથી.

પ્રબલો વાચિ યુક્તશ્ચાચલબુદ્ધિઃ સદાયતઃ

એ બોલવામાં જોરદાર છે, મનથી અસ્થિર છે અને હંમેશા શંકાશીલ રહે છે.

ક્ષાન્તો દાન્તો વિશુદ્ધાત્મા વિજ્ઞેયઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ

જે ધીરજવાન છે, ઇન્દ્રિય સંયમી છે, whose આત્મા શુદ્ધ છે અને શ્રદ્ધા ધરાવે છે, એવો માનવો.

એવં સઞ્ચિન્તયાનસ્તુ ન શોકં કર્તુમર્હસિ

આ રીતે વિચાર કરીને તું દુઃખ કરવા યોગ્ય નથી.

લજ્જા ધૃતિશ્ચ ધર્મશ્ચ શ્રીઃ કીર્તિશ્ચ સ્મૃતિર્નયઃ

લાજ, ધીરજ, ધર્મ, સમૃદ્ધિ, કીર્તિ, સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ—

ત્યજન્તિ સર્વધર્મશ્ચ શોકેનોપહતં નરમ્

આ બધું અને દરેક સારા ગુણ દુઃખથી પીડાતા મનુષ્યને છોડી દે છે.

મૂઢ: સ્નેહપ્રભાવેણ કૃત્વા હિંસાનૃતે તથા

મોહના પ્રભાવથી મૂર્ખ માણસ હિંસા અને અસત્ય કરે છે.

સ્નેહં સર્વેષુ સંયમ્ય બુદ્ધિં ધર્મે નિયોજયેત્

બધામાંથી મમત્વ દૂર રાખીને, મનને ધર્મમાં લગાડવું જોઈએ.

ચાતુર્વર્ણસ્ય વક્ષ્યામિ યશ્ચ સ્વાયંભુવોઽબ્રવીત્ 187.

હું ચાર વર્ણના કર્તવ્ય કહિશ, જેમ સ્વયંભુએ કહ્યું છે.

કુશાસ્તરણશાયી ચ દિશઃ સર્વા ન પશ્યતિ

કુશના પથ પર સુઈને, એ કોઈ દિશામાં નજર નથી કરતો.

વાચયેત્સ્નેહભાવેન ભૂમિદેવા દ્વિજાતયઃ

પ્રેમથી, એ દ્વિજાતિઓને, ભૂમિદેવતાઓને પાઠ કરાવવો જોઈએ.

પરલોકહિતાર્થાય ગોપ્રદાનં વિશિષ્યતે

પરલોકના કલ્યાણ માટે ગાયનું દાન વિશેષ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

એતાસાં ચૈવ દાનેન શીઘ્રં મુચ્યેત કિલ્બિષાત્

આ બધાનું દાન આપવાથી મનુષ્ય ઝડપથી પાપથી મુક્ત થાય છે.

પશ્ચાછ્રુતિપથં દિવ્યમુત્કર્ણેન ચ શ્રાવયેત્

પછી, એના જમણા કાનમાં દિવ્ય ધ્વનિ સંભળાવવી જોઈએ.

દૃષ્ટ્વા સુવિહ્વલં હ્યેનં મમ માર્ગાનુસારિણમ્

મારા માર્ગે ચાલતો અને ખૂબ દુઃખી થયેલો એને જોઈને,

મંત્રેણાનેન કર્તવ્યં સર્વસંસારમોક્ષણમ્

આ મંત્રથી સર્વ સંસારમુક્તિ કરવી જોઈએ.

મન્ત્રઃ- ૐ ગૃહ્ણીષ્વ મે સુવિમલં મધુપર્કમાદ્યં સંસારનાશનકરં ત્વમૃતેન તુલ્યમ્

મંત્ર: ઓં, મારા તરફથી આ સર્વશુદ્ધ મધુપર્ક સ્વીકાર, જે શ્રેષ્ઠ છે, સંસારનો નાશ કરે છે અને અમૃત સમાન છે.

તત એતેન મન્ત્રેણ દદ્યાદ્વૈ મધુપર્કકમ્ 187.

પછી, આ મંત્રથી મધુપર્ક અર્પણ કરવો જોઈએ.

એવં વિનિસ્સૃતે પ્રાણે સંસારં ચ ન ગચ્છતિ

આ રીતે જ્યારે પ્રાણ બહાર જાય છે, ત્યારે એ ફરી સંસારમાં આવતો નથી.

મહાવનસ્પતિં ગત્વા ગન્ધાંશ્ચ વિવિધાનપિ

પછી કોઈ મહાન વૃક્ષ પાસે જઈને વિવિધ સુગંધિત વસ્તુઓ લાવવી જોઈએ.

તેજોઽવ્યયકરં ચાસ્ય તત્સર્વં પરિકલ્પ્ય ચ

અને એ બધું, જે તેને અક્ષય તેજ આપે છે, સારી રીતે ગોઠવવું જોઈએ.

તીર્થાદ્યાવાહ્નં કૃત્વા સ્નાપનં તસ્ય કારયેત્

પવિત્ર તીર્થ અને અન્ય પવિત્ર જળોને બોલાવીને, તેને સ્નાન કરાવવું જોઈએ.

કુરુક્ષેત્રં ચ ગઙ્ગા ચ યમુના ચ સરિદ્વરા

કુરુક્ષેત્ર, ગંગા અને યમુના — આ શ્રેષ્ઠ નદીઓ,

ગણ્ડકી ભદ્રનામા ચ સરયૂર્બલદા તથા

ગંડકી, શુભ ભદ્રા અને બળ આપનારી સરયૂ,

| પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ ચત્વારઃ સાગરાસ્તથા

પૃથ્વી પરનાં બધા તીર્થો અને ચારેય મહાસાગરો,

તસ્યા ઉપરિ સંસ્થાપ્ય દક્ષિણાગ્રં શિરસ્તથા

આ બધું તેના ઉપર રાખીને, દક્ષિણ ભાગ તેના માથા તરફ રાખવું.

દિવ્યાનગ્નિમુખાન્ધ્યાત્વા ગૃહ્ય હસ્તે હુતાશનમ્

દિવ્ય અગ્નિમુખ દેવતાઓનું ધ્યાન કરીને, હાથમાં અગ્નિ લેવી.

કૃત્વા સુદુષ્કરં કર્મ જાનતા વાપ્યજાનતા 187.

જાણીને કે અજાણે, બહુ કઠિન કાર્ય કર્યું હોય,

ધર્માધર્મસમાયુક્તો લોભમોહસમાવૃતઃ

ધર્મ અને અધર્મ સાથે જોડાયેલો, લોભ અને મોહથી ઘેરાયેલો,