વરાહપુરાણમ્

પૂર્વસન્ધ્યાનુ સમ્પ્રાપ્તા ઉદિતે ચ દિવાકરે

પહેલી સંધ્યા આવી અને સૂર્ય ઉગ્યો ત્યારે,

પુનશ્ચિન્તાં પ્રપન્નઃ સ આત્રેયો હ્યતિદુઃખિતઃ

પછી, આત્રેય પુન: ભારે દુઃખી થઈ ચિંતામાં પડી ગયો.

ધિગ્વયો ધિક્ચ મે કર્મ ધિગ્બલં ધિક્ચ જીવિતમ્

આ વય પર ધિક્કાર છે, મારા કર્મો પર ધિક્કાર છે, બળ પર ધિક્કાર છે અને જીવન પર પણ ધિક્કાર છે.

નરકં પૂતિકાખ્યાતં હૃદિ દુઃખં વિદુર્બુધાઃ

પુતિ નામનું નરક હૃદયમાં થતો દુઃખ છે, એ વિદ્વાનોએ જાણ્યું છે.

પૂજયિત્વા તુ દેવાંશ્ચ દત્ત્વા દાનં ત્વનેકશઃ

પણ જ્યારે દેવતાઓની પૂજા કરી અને અનેક વખત દાન આપ્યું હોય,

પુત્રેણ લભતે યેન પૌત્રેણ ચ પિતામહાઃ

પિતા એ બધું પોતાના પુત્રથી મેળવે છે, અને દાદા પૌત્રથી લાભે છે.

પુત્રેણ શ્રીમતા હીનં નાહં જીવિતુમુત્સહે

સંપન્ન પુત્ર વિના હું જીવવાનું સહન કરી શકતો નથી.

જગામ તાપસારણ્યમૃષ્યાશ્રમવિભૂષિતમ્

પછી તે તપસ્વીઓના જંગલમાં ગયો, જ્યાં ઋષિઓના આશ્રમોથી શોભાયમાન હતું.

તત્પ્રવિશ્યાશ્રમપદં ભ્રાજમાનં સ્વતેજસા 187.

એ તેજથી ઝગમગતાં આશ્રમમાં પ્રવેશ્યો.

તસ્મૈ દત્ત્વા પાદ્યમર્ઘ્યં આસને ચોપવેશ્ય ચ

તેને પાદ્ય, અર્ઘ્ય આપી, અને આસન પર બેસાડ્યો.

નારદ ઉવાચ અશોચ્યાનન્વશોચસ્ત્વં પ્રજ્ઞાવાન્નાવબુધ્યસે

નારદે કહ્યું: તું જે દુઃખી છે, એ દુઃખ કરવા યોગ્ય નથી; તું બુદ્ધિશાળી છે, છતાં સમજતો નથી.

ગતાસૂનગતાસૂંશ્ચ નાનુશોચન્તિ પણ્ડિતાઃ

પંડિતો જીવતા કે મરેલા માટે શોક કરતા નથી.

અમિત્રાસ્તસ્ય હૃષ્યન્તિ સ ચાપિ ન નિવર્ત્તતે

એના દુશ્મનો આનંદ કરે છે, છતાં એ પાછો આવતો નથી.

દેવતાસુરગન્ધર્વા માનુષા મૃગપક્ષિણઃ

દેવ, અસુર, ગંધર્વ, માનવ, પશુ અને પક્ષીઓ—

જાતસ્ય સર્વભૂતસ્ય કાલો મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

દરેક જન્મેલા જીવ માટે સમય એટલે મૃત્યુ હાજર જ છે.

તવ પુત્રો મહાત્મા વૈ શ્રીમાન્નામ શ્રિયો નિધિઃ

તારો પુત્ર સાચે મહાન હતો, પ્રસિદ્ધ અને ધન્યતાનો ખજાનો હતો.

મૃત્યુકાલમનુપ્રાપ્ય ગતો દિવ્યાં પરાં ગતિમ્

મૃત્યુનો સમય આવી પહોંચતાં, એ ઊંચી દિવ્ય અવસ્થામાં પહોંચી ગયો છે.

નારદેનૈવમુક્તે તુ શ્રુત્વા સ દ્વિજસત્તમઃ

નારદે આવું કહ્યું ત્યારે, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ એ સાંભળ્યું.

ભીતો ગદ્ગદયા વાચા નિઃશ્વસંશ્ચ મુહુર્મુહુઃ 187.

ભયથી, કંપતી વાણીથી, એ વારંવાર ઉચ્છ્વાસ છોડતો રહ્યો.

અહો મુનિવરશ્રેષ્ઠ અહો ધર્મવિદાં વર

અરે, મહામુનિમાં શ્રેષ્ઠ! અરે, ધર્મ જાણનારામાં શ્રેષ્ઠ!

પ્રણયાત્સૌહૃદાદ્વાપિ સ્નેહાદ્વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ

મિત્રતા, સ્નેહ કે પ્રેમથી હું કહું છું—આ સાંભળ.

કૃતસ્નેહસ્ય પુત્રાર્થે મયા સંકલ્પ્ય યત્કૃતમ્

પુત્ર માટેના પ્રેમથી મેં જે સંકલ્પ કર્યો અને જે કરવું હતું તે કર્યું.

પશ્ચાદ્વિસર્જિતં પિણ્ડં દર્ભાનાસ્તીર્ય ભૂતલે

પછી મેં ધરા પર દર્ભા પાથરીને પિંડ અર્પણ કર્યો.

શોકસ્ય તુ પ્રભાવેણ એતત્કર્મ મયા કૃતમ્

શોકના પ્રભાવથી આ કર્મ મેં કર્યું છે.

નષ્ટબુદ્ધિસ્મૃતિસત્ત્વો હ્યજ્ઞાનેન વિમોહિતઃ

અજ્ઞાનથી હું મોહમાં પડી ગયો હતો, મારી બુદ્ધિ, સ્મૃતિ અને ધૈર્ય બધું ગુમાઈ ગયું હતું.

ભયં તીવ્રં પ્રપશ્યામિ મુનિશાપાત્સુદારુણાત્ ન ભેતવ્યં દ્વિજશ્રેષ્ઠ પિતરં શરણં વ્રજ

મારે મુનિના ભયાનક શાપથી ભારે ભય દેખાય છે; પણ, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ભય ન રાખ, પિતાને આશ્રય લે.

અધર્મં ન ચ પશ્યામિ ધર્મો નૈવાત્ર સંશયઃ

અહીં મને કોઈ અધર્મ દેખાતો નથી; ખરેખર, આ તો નિઃસંદેહ ધર્મ છે.

કર્મણા મનસા વાચા પિતરં શરણં ગતઃ

કર્મથી, મનથી અને વાણીથી તેણે પિતાનો આશ્રય લીધો.

ધ્યાયમાનસ્તતોઽપ્યાશુ આજગામ તપોધનમ્ 187.

આ રીતે ધ્યાન કરતાં તેણે ઝડપથી તપસ્વી પાસે પહોંચ્યો.