વરાહપુરાણમ્

અથ સૃષ્ટિપિતૃયજ્ઞૌ એવં નારાયણાચ્છ્રુત્વા સા મહી સંશિતવ્રતા

પછી, નારાયણ પાસેથી આ રીતે સાંભળ્યા પછી, ધરતી, જે પોતાના વ્રતમાં અડગ હતી, બોલી.

ધરણ્યુવાચ એકં મે પરમં ગુહ્યં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ

ધરણી બોલી: મને એક મહાન ગુપ્ત વાત જાણવા છે; એ તમે મને કહો, એ યોગ્ય છે.

પિતૃયજ્ઞસ્ય માહાત્મ્યં સોમદત્તો નરાધિપઃ

પિતૃયજ્ઞનું મહાત્મ્ય શું છે, હે સોમદત્ત રાજા?

કો ગુણઃ પિતૃયજ્ઞસ્ય કથમેવ પ્રયુજ્યતે

પિતૃયજ્ઞનો લાભ શું છે, અને એ કઈ રીતે કરવામાં આવે છે?

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ વદસ્વ મે સાધુ ભૂમે મહાભાગે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને મને કહો. હે પુણ્યવંતી ધરતી, તમે જે પૂછ્યું તે બહુ સારું છે.

મોહિતાસિ વરારોહે ભારાક્રાન્તા વસુન્ધરે

હે સુંદર ધરતી, તું ભારથી દબાઈ ગઈ છે અને મોહમાં પડી ગઈ છે.

કથયિષ્યામિ તે હ્યેવં શ્રાદ્ધોત્પત્તિવિનિશ્ચયમ્

હું તને શ્રાદ્ધની ઉત્પત્તિ અને તેનું નિશ્ચય સમજાવીશ.

નિષ્પ્રભેઽસ્મિન્નિરાલોકે સર્વતસ્તમસાવૃતે

જ્યારે બધું પ્રકાશવિહોણું હતું, ક્યાંય પ્રકાશ નહોતો અને સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો,

સોઽહં ચ શેષપર્યઙ્કે એકશ્ચૈવ પરાઙ્મુખઃ

ત્યારે હું એકલો જ શેષનાગના શૈયા પર પીઠ ફેરવીને સૂતો હતો.

નિદ્રાં માયામયીં કૃત્વા જાગર્મિ ચ સ્વપામિ વા 187.

મારે માયામય નિંદ્રા ધારણ કરી, ક્યારેક જાગતો અને ક્યારેક ઊંઘતો હતો.

યુગં યુગસહસ્રાણિ યાસ્યન્તિ ચ ગતાનિ ચ

દરેક યુગમાં હજારો યુગો વીતી જાય છે અને વીતી ગયા છે.

ધારિતં મમ સુશ્રોણિ દિવા પંચશતાનિ ચ

હે સુંદર કટિવાળી, મેં તને પાંચસો દિવસ સુધી ધારણ કરી છે.

યન્માં પૃચ્છસિ વૈ જ્ઞાતુમાત્માનં ચ યશસ્વિનિ

તમે જે જાણવું માંગો છો અને પોતે પણ જાણવા ઈચ્છો છો, હે યશસ્વિ,

ક્રોધહેતોર્મયા સૃષ્ટ ઈશ્વરોઽસુરનાશનઃ

ક્રોધના કારણે, મેં દેવોને, અસુરોનો નાશ કરનાર ભગવાનને સર્જ્યા.

એવં ત્રયો વયં દેવાઃ કૃત્વા હ્યેકાર્ણવાં મહીમ્

આ રીતે, અમે ત્રણેય દેવોએ ધરતીને એક જ મહાસાગર બનાવી દીધી,

સર્વં તજ્જલપૂર્ણં તુ ન ચાજ્ઞાયત કિઞ્ચન

બધું જ પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું, અને બીજું કશુંય દેખાતું નહોતું.

તિષ્ઠામ વટવૃક્ષેઽહં માયયા બાલરૂપધૃક્

હું વટવૃક્ષ નીચે માયાથી બાળકનું રૂપ ધારણ કરીને રહ્યો હતો.

વારયામિ વરારોહે જાનાસિ ત્વં ધરે શુભે

હે સુંદર ધરા, હું તને રોકું છું; તું આ જાણે છે, હે શુભ ધરા.

વિનિસ્સૃતં જલં તત્ર માયયા તદનન્તરમ્

પછી ત્યાં માયાથી પાણી બહાર આવ્યું.

મુહૂર્ત્તં ધ્યાનમાસ્થાય ભાષિતો વચનં મયા 187.

થોડી ક્ષણ ધ્યાનમાં બેસી, મેં આ શબ્દો કહ્યા.

એવમુક્તો મયા દેવિ ગૃહ્ય તત્ર કમણ્ડલુમ્

હું એમ કહીને, હે દેવી, તેણે ત્યાં કમંડળું ઉઠાવ્યું.

આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ મરુદ્ગણાઃ

આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મારુતગણો—

બાહુભ્યાં ક્ષત્રમુત્પન્નં વૈશ્યા ઊરુવિનિઃસ્સૃતાઃ

બાહુમાંથી ક્ષત્રિયો ઉત્પન્ન થયા; ઉરુમાંથી વૈશ્યો જન્મ્યા.

દેવતાશ્ચાસુરા દેવિ જાતાસ્તે બ્રહ્મણસ્તથા

હે દેવી, દેવતાઓ અને અસુરો પણ બ્રહ્માથી જન્મ્યા.

આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ મરુદ્ગણાઃ

આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મારુતગણો—

દિત્યાં ચ જનિતાઃ પુત્રા અસુરાઃ સુરશત્રવઃ

દિતિને પુત્રો થયા, જે અસુરો છે, દેવોના દુશ્મન છે.

તેજસા ભાસ્કરાકારાઃ સર્વે શાસ્ત્રવિદો દ્વિજાઃ

બધા દ્વિજાતિઓ, ભાસ્કર જેવી તેજસ્વી, શાસ્ત્રોમાં પારંગત છે.

નિમેસ્તુ વંશસમ્ભૂતો આત્રેય ઇતિ વિશ્રુતઃ

નિમિ વંશમાંથી જન્મેલો છે અને આત્રેય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

શીર્ણપર્ણામ્બુભક્ષશ્ચ શિશિરે ચ જલેશયઃ 187.

જે સુકાં પાંદડા અને પાણી ખાય છે, અને શિયાળામાં જળમાં રહે છે—