વરાહપુરાણમ્

શાલગ્રામો ન સ્પૃષ્ટવ્યો હીનવર્ણૈર્વસુન્ધરે

હે ધરતી, નીચા વર્ણના લોકો શાલગ્રામ શિલાને સ્પર્શ ન કરે.

મોહાદ્યઃ સંસ્પૃશેચ્છૂદ્રો યોષિદ્વાપિ કદાચન 186.

મૂર્ખતાથી જો કોઈ શૂદ્ર કે સ્ત્રી કદી તેને સ્પર્શ કરે—

યદિ ભક્તિર્ભવેત્તસ્ય સ્ત્રીણાં વાપિ વસુન્ધરે

હે ધરતી, જો તેમાં કે સ્ત્રીઓમાં ભક્તિ હોય—

ચરણામૃતપાનેન સર્વપાપક્ષયો ભવેત્

પાદોદક પીવાથી બધા પાપો નાશ પામે છે.

શાલગ્રામશિલાયોગાત્પાવનં તદ્ભવેત્સદા

શાલગ્રામ શિલાના સંગથી હંમેશા પવિત્રતા મળે છે.

સુવર્ણસહિતાં તસ્ય યત્પુણ્યં તચ્છૃણુષ્વ મે

તેમાં સોનાની સાથે જે પુણ્ય થાય છે, તે મારી પાસેથી સાંભળ.

સસમુદ્રા ભવેદ્દત્તા સત્પાત્રાય વસુન્ધરે પૂજાફલં ન શક્નોતિ વક્તું વર્ષશતૈરપિ

હે ધરતી, જ્યારે સમુદ્ર યોગ્ય વ્યક્તિને દાનમાં આપવામાં આવે, ત્યારે પૂજાનું ફળ સો વર્ષમાં પણ વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

એતત્તે કથિતં ગુહ્યં પ્રતિમા સ્થાપનં પ્રતિ

મૂર્તિ સ્થાપનાના વિષયમાં આ ગુપ્ત વાત તને કહી છે.

પૂજનાદૌ વિધિશ્ચાપિ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

પૂજા શરૂ કરતી વખતે જે વિધિ છે— હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે?

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પ્રાગિતિહાસે ભગવચ્છાસ્ત્રે રૌપ્યસૌવર્ણાર્ચાલિંગાદિસ્થાપનસંખ્યાદિકં નામ ષડશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણના પ્રાચીન ઇતિહાસ અને ભગવાનના શાસ્ત્રમાં 'ચાંદી, સોનાં અને અન્ય લિંગોની સ્થાપનાની સંખ્યા અને વિગતો' નામક એકસો છયાસીમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ સૃષ્ટિપિતૃયજ્ઞૌ એવં નારાયણાચ્છ્રુત્વા સા મહી સંશિતવ્રતા

પછી, નારાયણ પાસેથી આ રીતે સાંભળ્યા પછી, ધરતી, જે પોતાના વ્રતમાં અડગ હતી, બોલી.

ધરણ્યુવાચ એકં મે પરમં ગુહ્યં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ

ધરણી બોલી: મને એક મહાન ગુપ્ત વાત જાણવા છે; એ તમે મને કહો, એ યોગ્ય છે.

પિતૃયજ્ઞસ્ય માહાત્મ્યં સોમદત્તો નરાધિપઃ

પિતૃયજ્ઞનું મહાત્મ્ય શું છે, હે સોમદત્ત રાજા?

કો ગુણઃ પિતૃયજ્ઞસ્ય કથમેવ પ્રયુજ્યતે

પિતૃયજ્ઞનો લાભ શું છે, અને એ કઈ રીતે કરવામાં આવે છે?

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ વદસ્વ મે સાધુ ભૂમે મહાભાગે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને મને કહો. હે પુણ્યવંતી ધરતી, તમે જે પૂછ્યું તે બહુ સારું છે.

મોહિતાસિ વરારોહે ભારાક્રાન્તા વસુન્ધરે

હે સુંદર ધરતી, તું ભારથી દબાઈ ગઈ છે અને મોહમાં પડી ગઈ છે.

કથયિષ્યામિ તે હ્યેવં શ્રાદ્ધોત્પત્તિવિનિશ્ચયમ્

હું તને શ્રાદ્ધની ઉત્પત્તિ અને તેનું નિશ્ચય સમજાવીશ.

નિષ્પ્રભેઽસ્મિન્નિરાલોકે સર્વતસ્તમસાવૃતે

જ્યારે બધું પ્રકાશવિહોણું હતું, ક્યાંય પ્રકાશ નહોતો અને સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો,

સોઽહં ચ શેષપર્યઙ્કે એકશ્ચૈવ પરાઙ્મુખઃ

ત્યારે હું એકલો જ શેષનાગના શૈયા પર પીઠ ફેરવીને સૂતો હતો.

નિદ્રાં માયામયીં કૃત્વા જાગર્મિ ચ સ્વપામિ વા 187.

મારે માયામય નિંદ્રા ધારણ કરી, ક્યારેક જાગતો અને ક્યારેક ઊંઘતો હતો.

યુગં યુગસહસ્રાણિ યાસ્યન્તિ ચ ગતાનિ ચ

દરેક યુગમાં હજારો યુગો વીતી જાય છે અને વીતી ગયા છે.

ધારિતં મમ સુશ્રોણિ દિવા પંચશતાનિ ચ

હે સુંદર કટિવાળી, મેં તને પાંચસો દિવસ સુધી ધારણ કરી છે.

યન્માં પૃચ્છસિ વૈ જ્ઞાતુમાત્માનં ચ યશસ્વિનિ

તમે જે જાણવું માંગો છો અને પોતે પણ જાણવા ઈચ્છો છો, હે યશસ્વિ,

ક્રોધહેતોર્મયા સૃષ્ટ ઈશ્વરોઽસુરનાશનઃ

ક્રોધના કારણે, મેં દેવોને, અસુરોનો નાશ કરનાર ભગવાનને સર્જ્યા.

એવં ત્રયો વયં દેવાઃ કૃત્વા હ્યેકાર્ણવાં મહીમ્

આ રીતે, અમે ત્રણેય દેવોએ ધરતીને એક જ મહાસાગર બનાવી દીધી,

સર્વં તજ્જલપૂર્ણં તુ ન ચાજ્ઞાયત કિઞ્ચન

બધું જ પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું, અને બીજું કશુંય દેખાતું નહોતું.

તિષ્ઠામ વટવૃક્ષેઽહં માયયા બાલરૂપધૃક્

હું વટવૃક્ષ નીચે માયાથી બાળકનું રૂપ ધારણ કરીને રહ્યો હતો.

વારયામિ વરારોહે જાનાસિ ત્વં ધરે શુભે

હે સુંદર ધરા, હું તને રોકું છું; તું આ જાણે છે, હે શુભ ધરા.

વિનિસ્સૃતં જલં તત્ર માયયા તદનન્તરમ્

પછી ત્યાં માયાથી પાણી બહાર આવ્યું.