વરાહપુરાણમ્

કતિ પૂજ્યા ગૃહાદૌ ચ અવિશેષસ્તુ પૂજને

ઘરમાં કેટલાને પૂજવા જોઈએ અને પૂજામાં કોઈ ફરક છે કે નહીં?

શિવાદિપૂજને કે વા સંખ્યાતાસ્તચ્ચ મે વદ ગૃહે લિઙ્ગદ્વયં નાર્ચ્યં શાલગ્રામત્રયં તથા ।। 186.

શિવજી અને અન્ય દેવતાઓની પૂજા વિશે જે નિયમો જણાવ્યા છે, એ મને કહો. ઘરમા બે લિંગની પૂજા કરવી નહિ, અને ત્રણ શાલગ્રામ શિલાની પણ પૂજા કરવી નહિ.

દ્વે ચક્રે દ્વારકાયાસ્તુ નાર્ચ્યં સૂર્યદ્વયં તથા

દ્વારકાના બે ચક્રની પૂજા કરવી નહિ, અને બે સૂર્યમૂર્તિની પણ પૂજા કરવી નહિ.

શાલગ્રામયુગં પૂજ્યં યુગ્મેષુ દ્વિતયં ન હિ

શાલગ્રામના એક જ જોડાની પૂજા કરી શકાય, પણ બે જોડાની સાથે પૂજા કરવી નહિ.

ગૃહેઽગ્નિદગ્ધા ભગ્ના વા નૈવ પૂજ્યા વસુન્ધરે

હે ધરતી, ઘરમા અગ્નિથી દાઝેલી કે તૂટી ગયેલી શિલાની કદી પણ પૂજા કરવી નહિ.

શાલગ્રામ શિલા ભગ્ના પૂજનીયા સચક્રકા ।ઽ। ખણ્ડિતા સ્ફુટિતા વાપિ શાલગ્રામશિલા શુભા

ચક્ર યથાવત હોય તો તૂટી ગયેલી શાલગ્રામ શિલાની પણ પૂજા કરી શકાય છે; તૂટી કે ફાટી ગઈ હોય, એવી શુભ શાલગ્રામ શિલા પણ પૂજનીય છે.

શિલા દ્વાદશ વૈ દેવિ શાલગ્રામસમુદ્ભવાઃ

હે દેવી, શાલગ્રામમાંથી ઊપજેલી બાર શિલાઓ છે.

કોટિદ્વાદશલિઙ્ગૈસ્તુ પૂજિતૈઃ સ્વર્ણપઙ્કજૈઃ

બાર કરોડ લિંગોને સોનાના કમળથી પૂજીને—

યઃ પુનઃ પૂજયેદ્ભક્ત્યા શાલગ્રામશિલાશતમ્

અને જે ભક્તિપૂર્વક શાલગ્રામની શિલાઓનું એકસો વાર પૂજન કરે છે—

સર્વૈર્વર્ણૈસ્તુ સમ્પૂજ્યાઃ પ્રતિમાઃ સર્વદેવતાઃ

બધા વર્ણના લોકો બધા દેવતાઓની મૂર્તિઓની પૂજા કરી શકે છે.

શાલગ્રામો ન સ્પૃષ્ટવ્યો હીનવર્ણૈર્વસુન્ધરે

હે ધરતી, નીચા વર્ણના લોકો શાલગ્રામ શિલાને સ્પર્શ ન કરે.

મોહાદ્યઃ સંસ્પૃશેચ્છૂદ્રો યોષિદ્વાપિ કદાચન 186.

મૂર્ખતાથી જો કોઈ શૂદ્ર કે સ્ત્રી કદી તેને સ્પર્શ કરે—

યદિ ભક્તિર્ભવેત્તસ્ય સ્ત્રીણાં વાપિ વસુન્ધરે

હે ધરતી, જો તેમાં કે સ્ત્રીઓમાં ભક્તિ હોય—

ચરણામૃતપાનેન સર્વપાપક્ષયો ભવેત્

પાદોદક પીવાથી બધા પાપો નાશ પામે છે.

શાલગ્રામશિલાયોગાત્પાવનં તદ્ભવેત્સદા

શાલગ્રામ શિલાના સંગથી હંમેશા પવિત્રતા મળે છે.

સુવર્ણસહિતાં તસ્ય યત્પુણ્યં તચ્છૃણુષ્વ મે

તેમાં સોનાની સાથે જે પુણ્ય થાય છે, તે મારી પાસેથી સાંભળ.

સસમુદ્રા ભવેદ્દત્તા સત્પાત્રાય વસુન્ધરે પૂજાફલં ન શક્નોતિ વક્તું વર્ષશતૈરપિ

હે ધરતી, જ્યારે સમુદ્ર યોગ્ય વ્યક્તિને દાનમાં આપવામાં આવે, ત્યારે પૂજાનું ફળ સો વર્ષમાં પણ વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

એતત્તે કથિતં ગુહ્યં પ્રતિમા સ્થાપનં પ્રતિ

મૂર્તિ સ્થાપનાના વિષયમાં આ ગુપ્ત વાત તને કહી છે.

પૂજનાદૌ વિધિશ્ચાપિ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

પૂજા શરૂ કરતી વખતે જે વિધિ છે— હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે?

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પ્રાગિતિહાસે ભગવચ્છાસ્ત્રે રૌપ્યસૌવર્ણાર્ચાલિંગાદિસ્થાપનસંખ્યાદિકં નામ ષડશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણના પ્રાચીન ઇતિહાસ અને ભગવાનના શાસ્ત્રમાં 'ચાંદી, સોનાં અને અન્ય લિંગોની સ્થાપનાની સંખ્યા અને વિગતો' નામક એકસો છયાસીમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ સૃષ્ટિપિતૃયજ્ઞૌ એવં નારાયણાચ્છ્રુત્વા સા મહી સંશિતવ્રતા

પછી, નારાયણ પાસેથી આ રીતે સાંભળ્યા પછી, ધરતી, જે પોતાના વ્રતમાં અડગ હતી, બોલી.

ધરણ્યુવાચ એકં મે પરમં ગુહ્યં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ

ધરણી બોલી: મને એક મહાન ગુપ્ત વાત જાણવા છે; એ તમે મને કહો, એ યોગ્ય છે.

પિતૃયજ્ઞસ્ય માહાત્મ્યં સોમદત્તો નરાધિપઃ

પિતૃયજ્ઞનું મહાત્મ્ય શું છે, હે સોમદત્ત રાજા?

કો ગુણઃ પિતૃયજ્ઞસ્ય કથમેવ પ્રયુજ્યતે

પિતૃયજ્ઞનો લાભ શું છે, અને એ કઈ રીતે કરવામાં આવે છે?

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ વદસ્વ મે સાધુ ભૂમે મહાભાગે યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ

હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને મને કહો. હે પુણ્યવંતી ધરતી, તમે જે પૂછ્યું તે બહુ સારું છે.

મોહિતાસિ વરારોહે ભારાક્રાન્તા વસુન્ધરે

હે સુંદર ધરતી, તું ભારથી દબાઈ ગઈ છે અને મોહમાં પડી ગઈ છે.

કથયિષ્યામિ તે હ્યેવં શ્રાદ્ધોત્પત્તિવિનિશ્ચયમ્

હું તને શ્રાદ્ધની ઉત્પત્તિ અને તેનું નિશ્ચય સમજાવીશ.

નિષ્પ્રભેઽસ્મિન્નિરાલોકે સર્વતસ્તમસાવૃતે

જ્યારે બધું પ્રકાશવિહોણું હતું, ક્યાંય પ્રકાશ નહોતો અને સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો,

સોઽહં ચ શેષપર્યઙ્કે એકશ્ચૈવ પરાઙ્મુખઃ

ત્યારે હું એકલો જ શેષનાગના શૈયા પર પીઠ ફેરવીને સૂતો હતો.