વરાહપુરાણમ્

પંચગવ્યં ચ ગન્ધં ચ વારિણા સહ મિશ્રયેત્

પાંચ પ્રકારના ગૌઉત્પાદન અને સુગંધિત વસ્તુઓને પાણી સાથે ભેળવી દેવી જોઈએ.

મન્ત્રઃ- યોઽસૌ ભવાન્સર્વજગત્પ્રકર્ત્તા યસ્ય પ્રસાદેન ભવન્તિ લોકાઃ

મંત્ર – તમે સર્વજગતના સર્જનહાર છો, તમારી કૃપાથી બધા લોકો છે.

કારણકારણં હ્યુગ્રતેજસં દ્યુતિમન્તં મહાપુરુષં નમો નમઃ અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ સ્થાપયેન્માં સમાહિતઃ ચતુરસ્તાન્ગૃહીત્વા ચ ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

કારણના પણ કારણ, પ્રખર તેજવાળા, તેજસ્વી મહાપુરુષ – તમને વારંવાર વંદન. આ મંત્રથી, એકાગ્ર ચિત્તે, ચાર પાત્ર લઈને મને સ્થાપિત કરવું અને આ મંત્ર બોલવો.

મન્ત્રઃ – ૐ વરુણં સમુદ્રો લબ્ધ્વા સંપૂજિતો હ્યાત્મમતિપ્રસન્નઃ અગ્નિશ્ચ ભૂમિશ્ચ રસાશ્ચ સર્વે ભવન્તિ યસ્માત્સતતં નમસ્યે

મંત્ર – ઓમ. જ્યારે વરુણ, સમુદ્ર પ્રાપ્ત થાય અને યોગ્ય રીતે પૂજન થાય, ત્યારે આત્મા અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે; અગ્નિ, પૃથ્વી અને સર્વે જળ – જેમના કારણે આ બધું હંમેશાં રહે છે – તેમને હું નમસ્કાર કરું છું.

એવમાસ્નાપ્ય વિધિવન્મમ કર્મપરાયણઃ 183.

આ રીતે, વિધિ પ્રમાણે પ્રતિમાને સ્નાન કરાવી, મારા કાર્યોમાં તત્પર રહેવું.

અગુરું ચૈવ ધૂપં ચ સકર્પૂરં સકુઙ્કુમમ્

અગરુ, ધૂપ, કપૂર અને કુંકુમ ધરાવતી ધૂપ અર્પણ કરવી.

ધૂપં દત્ત્વા યથાન્યાયં પીતં વસ્ત્રં તુ દાપયેત્

યોગ્ય રીતે ધૂપ અર્પણ કર્યા પછી પીળું વસ્ત્ર અર્પણ કરવું.

મન્ત્રઃ- વસ્ત્રેણ પીતેન સદા પ્રસન્નો યસ્મિન્પ્રસન્ને તુ જગત્પ્રસન્નમ્

મંત્ર – પીળા વસ્ત્રથી હંમેશાં પ્રસન્ન રહે છે; જયારે એ પ્રસન્ન થાય છે ત્યારે આખું જગત પ્રસન્ન થાય છે.

તત એતેન મંત્રેણ વસ્ત્રં દદ્યાદ્યથોચિતમ્

પછી, આ મંત્રથી યોગ્ય રીતે વસ્ત્ર અર્પણ કરવું.

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન દદ્યાત્પ્રાપણકં નરઃ

પહેલાં જણાવેલી રીત પ્રમાણે, પુરુષે દાનપાત્ર અર્પણ કરવું.

મન્ત્રઃ- શાન્તિર્ભવતુ દેવાનાં બ્રહ્મ ક્ષત્રવિશાં તથા

મંત્ર – દેવતાઓ માટે શાંતિ રહે, બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને પ્રજાજન માટે પણ શાંતિ રહે.

દેવો વર્ષતુ પર્જન્યઃ પૃથિવી સસ્યપૂરિતા

પર્વદેવ પાર્જન્ય વરસાદ વરસાવે અને પૃથ્વી ધાન્યથી ભરપૂર રહે.

પશ્ચાદ્ભાગવતાન્પૂજ્ય તતો બ્રાહ્મણપૂજનમ્

પછી, ભગવાનના ભક્તોનું પૂજન કરીને, પછી બ્રાહ્મણોનું પૂજન કરવું.

અચ્છિદ્રં વાચ્ય પશ્ચાચ્ચ કુર્યાદેવં વિસર્જનમ્

પછી નિખૂટ બોલવું અને પછી યોગ્ય રીતે વિસર્જન કરવું.

પૂજયેત્તાંશ્ચ વિધિવદ્વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ 183.

પછી તેમને યોગ્ય રીતે વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી પૂજા કરવી.

યો ગુરું પૂજયેદ્ભક્ત્યા વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

જે ભક્તિપૂર્વક અને નિયમ પ્રમાણે ગુરુની પૂજા કરે છે,

તુષ્ટો દદાતિ કૃચ્છ્રેણ ગ્રામમાત્રં નરાધિપઃ

રાજા પ્રસન્ન થાય ત્યારે પણ ગામ જેટલું દાન મુશ્કેલથી આપે છે.

તથૈવ મમ શાસ્ત્રેષુ મમૈવ વચનાચ્છુભે

એ જ રીતે, મારા શાસ્ત્રોમાં અને મારા શુભ આદેશથી,

ય એતેન વિધાનેન કુર્યાત્સંસ્થાપનં મમ

જે આ રીતથી મારી સ્થાપના કરે છે,

પૂજાયાં મમ માર્ગેષુ પતન્તિ જલબિન્દવઃ

મારી પૂજામાં, મારા માર્ગે પાણીનાં ટીપાં પડે છે.

એવં તે કથિતં ભૂમે સ્થાપનં મૃન્મયસ્ય તુ

હવે, ધરા, માટીની મૂર્તિ સ્થાપનાની વિધિ તને કહી આપી.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મૃન્મયાર્ચ્ચાસ્થાપનં નામ ત્ર્યશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં માટીની મૂર્તિ સ્થાપનાનું એકસો ત્ર્યાસીમું અધ્યાય પૂર્ણ થયું.

અથ તામ્રાર્ચાસ્થાપનમ્ તામ્રેણ પ્રતિમાં કૃત્વા સુરૂપાં ચૈવ ભાસ્વરામ્

હવે તાંબાની મૂર્તિ સ્થાપનાની વિધિ: તાંબાથી સુંદર અને તેજસ્વી મૂર્તિ બનાવી,

તતો વેશ્મન્યુપાગમ્ય સ્થાપયિત્વા ઉદઙ્મુખઃ

પછી ઘર અંદર જઈને, તેને ઉત્તર દિશામાં મુકી સ્થાપિત કરવી.

જલં ચ સર્વગન્ધેન પંચગવ્યેન મિશ્રિતમ્

પછી સર્વ સુગંધિત દ્રવ્યો અને ગૌના પાંચ પદાર્થો સાથે પાણી મિશ્ર કરવું.

મન્ત્રઃ- યોઽસૌ ભવાંસ્તિષ્ઠતિ સારભૂતઃ ત્વં તામ્રકે તિષ્ઠસિ નેત્રભૂતઃ

મંત્ર: જે સર્વસ્વરૂપ છે, તું તાંબામાં નેત્રરૂપે નિવાસ કરે છે.

અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ સ્થાપયિત્વા યશસ્વિનિ

આ જ મંત્રથી, હે યશસ્વિની, સ્થાપના કરવી.

વ્યતીતાયાં ચ શર્વર્યામુદિતે ચ દિવાકરે

રાત પૂરી થાય અને સૂર્ય ઉગે ત્યારે,

બ્રાહ્મણા વેદપાઠાંશ્ચ કુર્યુસ્તત્ર સમાગતાઃ

ત્યાં ભેગા થયેલા બ્રાહ્મણોએ વેદપાઠ કરવો.