વરાહપુરાણમ્

દીનાનાથાન્પ્રતર્પ્યાથ યથાવિભવશક્તિતઃ

પછી પોતાની શક્તિ અને સામર્થ્ય પ્રમાણે ગરીબો અને અનાથોને સંતોષવા જોઈએ.

યાવન્તો મમ ગાત્રેષુ જાયન્તે જલબિન્દવઃ

મારા શરીર પર જેટલા જળબિંદુ પડે છે,

યો માં સંસ્થાપયેદ્ભૂમે સર્વાહઙ્કારવર્જિતઃ

જે કોઈ મને સર્વ પ્રકારના અહંકાર છોડીને ધરતી પર સ્થાપે છે,

એતત્તે કથિતં ભદ્રે શૈલિકાસ્થાપનં મમ

હે સુભાગ્યવતી, મેં તને મારી શિલારૂપ પ્રતિમાની સ્થાપનાની વિધિ કહી આપી.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શૈલાર્ચાસ્થાપનં નામ દ્વ્યશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં 'શિલાર્ચા સ્થાપન' નામે એકસો બ્યાસીમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ મૃન્મયાર્ચાસ્થાપનમ્ પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

હવે હું ફરીથી માટીની પ્રતિમાની સ્થાપનાની વિધિ કહું છું, એ તું સાંભળ, હે ધરા.

આર્ચ્ચાં ચ મૃન્મયીં કૃત્વા અસ્ફુટાં ચાપ્યખણ્ડિતામ્

માટીની પ્રતિમા બનાવવી, જે તૂટી ન હોય અને ફાટેલી પણ ન હોય.

ઈદૃશીં પ્રતિમાં કૃત્વા મમ કર્મપરાયણઃ

જે કોઈ આવી પ્રતિમા બનાવીને મારા કાર્યોમાં તત્પર રહે છે,

કાષ્ઠાનામપ્યલાભે તુ મૃન્મયીં તત્ર કારયેત્

જો લાકડાની પ્રતિમા ન મળે, તો ત્યાં માટીની પ્રતિમા બનાવવી.

તામ્રેણ કાંસ્યરૌપ્યેણ સૌવર્ણત્રપુ રીતિભિઃ

તામા, કાંસા, ચાંદી, સોનાં કે સીસાં માટે જે રીતો જણાવાઈ છે,

અર્ચનં ત્વપરં વેદ્યાં મમ કમર્પરિગ્રહાત્

મારી પૂજા માટે બીજી રીત એ છે કે, વેદી પર અર્પણ સ્વીકારવી.

ગૃહં ચાલોચ્ય કશ્ચિન્માં પૂજયેત્કામનાપરઃ

પોતાના ઘરનો વિચાર કરીને, જે કોઈ ઇચ્છા રાખે છે, તે મને પૂજે.

ભૂમે એવં વિજાનીહિ સ્થાપિતોઽહં ન સંશયઃ

હે ધરા, જાણ કે આવી રીતે હું અહીં સ્થાપિત થયો છું—આમાં કોઈ શંકા નથી.

મન્ત્રૈર્વા વિધિપૂર્વેણ યો મે કર્માણિ કારયેત્

જે કોઈ મંત્રો વડે કે વિધિ પ્રમાણે મારા કાર્યો કરે છે,

તત્તત્ફલં પ્રયચ્છામિ પ્રસન્નેનાન્તરાત્મના 183.

હું પ્રસન્ન અંતઃકરણથી દરેકને તે તે ફળ આપું છું.

મદ્ભક્તઃ સતતં નિત્યં કર્મણા પરિવેષ્ટિતઃ

મારા ભક્તો, જે હંમેશાં અને સતત કર્મમાં લાગેલા રહે છે,

દદ્યાજ્જલાઞ્જલિં મહ્યં તેન મે પ્રીતિરુત્તમા

એમણે મને એક મુઠ્ઠી પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ; એથી મને સર્વોત્તમ આનંદ મળે છે.

મહ્યં ચિન્તયતો નિત્યં નિભૃતેનાન્તરાત્મના

જે શાંત હૃદયથી સતત મારું સ્મરણ કરે છે,

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં સુગોપ્યં ચ પ્રયત્નતઃ

આ બધું, અત્યંત ગુપ્ત અને સાચવીને રાખવાનું હતું, તે તને કહ્યું છે.

શ્રવણે ચૈવ નક્ષત્રે કુર્યાત્તસ્યાધિવાસનમ્

જે દિવસે આ શ્રવણ થાય, યોગ્ય નક્ષત્રમાં, એ દિવસે તેનું વિધિવત્ સ્થાપન કરવું જોઈએ.

પંચગવ્યં ચ ગન્ધં ચ વારિણા સહ મિશ્રયેત્

પાંચ પ્રકારના ગૌઉત્પાદન અને સુગંધિત વસ્તુઓને પાણી સાથે ભેળવી દેવી જોઈએ.

મન્ત્રઃ- યોઽસૌ ભવાન્સર્વજગત્પ્રકર્ત્તા યસ્ય પ્રસાદેન ભવન્તિ લોકાઃ

મંત્ર – તમે સર્વજગતના સર્જનહાર છો, તમારી કૃપાથી બધા લોકો છે.

કારણકારણં હ્યુગ્રતેજસં દ્યુતિમન્તં મહાપુરુષં નમો નમઃ અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ સ્થાપયેન્માં સમાહિતઃ ચતુરસ્તાન્ગૃહીત્વા ચ ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

કારણના પણ કારણ, પ્રખર તેજવાળા, તેજસ્વી મહાપુરુષ – તમને વારંવાર વંદન. આ મંત્રથી, એકાગ્ર ચિત્તે, ચાર પાત્ર લઈને મને સ્થાપિત કરવું અને આ મંત્ર બોલવો.

મન્ત્રઃ – ૐ વરુણં સમુદ્રો લબ્ધ્વા સંપૂજિતો હ્યાત્મમતિપ્રસન્નઃ અગ્નિશ્ચ ભૂમિશ્ચ રસાશ્ચ સર્વે ભવન્તિ યસ્માત્સતતં નમસ્યે

મંત્ર – ઓમ. જ્યારે વરુણ, સમુદ્ર પ્રાપ્ત થાય અને યોગ્ય રીતે પૂજન થાય, ત્યારે આત્મા અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે; અગ્નિ, પૃથ્વી અને સર્વે જળ – જેમના કારણે આ બધું હંમેશાં રહે છે – તેમને હું નમસ્કાર કરું છું.

એવમાસ્નાપ્ય વિધિવન્મમ કર્મપરાયણઃ 183.

આ રીતે, વિધિ પ્રમાણે પ્રતિમાને સ્નાન કરાવી, મારા કાર્યોમાં તત્પર રહેવું.

અગુરું ચૈવ ધૂપં ચ સકર્પૂરં સકુઙ્કુમમ્

અગરુ, ધૂપ, કપૂર અને કુંકુમ ધરાવતી ધૂપ અર્પણ કરવી.

ધૂપં દત્ત્વા યથાન્યાયં પીતં વસ્ત્રં તુ દાપયેત્

યોગ્ય રીતે ધૂપ અર્પણ કર્યા પછી પીળું વસ્ત્ર અર્પણ કરવું.

મન્ત્રઃ- વસ્ત્રેણ પીતેન સદા પ્રસન્નો યસ્મિન્પ્રસન્ને તુ જગત્પ્રસન્નમ્

મંત્ર – પીળા વસ્ત્રથી હંમેશાં પ્રસન્ન રહે છે; જયારે એ પ્રસન્ન થાય છે ત્યારે આખું જગત પ્રસન્ન થાય છે.

તત એતેન મંત્રેણ વસ્ત્રં દદ્યાદ્યથોચિતમ્

પછી, આ મંત્રથી યોગ્ય રીતે વસ્ત્ર અર્પણ કરવું.