વરાહપુરાણમ્

વાર્યપિ શ્રદ્ધયા દત્તં તદાનન્ત્યાય કલ્પતે 180.

શ્રદ્ધાથી આપેલું પાણી પણ અનંત ફળ આપે છે.

કૃત્વા શ્રાદ્ધં તુ પિતરો હૃષ્ટા મુમુદિરે સદા ।। જોષમાસ્સ્વ ત્રિકાલજ્ઞ ગચ્છામો નરકાય વૈ

શ્રાદ્ધ કર્યા પછી પિતૃઓ હંમેશા આનંદિત થયા; 'ત્રિકાળજ્ઞ, તું નિશ્ચિંત રહે, હવે અમે નરક તરફ જઈએ છીએ.'

પૂર્વકર્મવિપાકેન ચિરં તુ વસિતું મુને યે મયા ચાગતા દૃષ્ટાસ્તીર્થેઽસ્મિન્પિતરોઽથ વૈ

પહેલા કરેલા કર્મોના ફળથી, હે મુનિ, જે પિતૃઓને મેં અહીં તીર્થસ્થાને જોયા, તેઓ ઘણો સમય અહીં રહ્યા હતા.

બહવઃ સ્વસ્થમનસો બહવો દુઃસ્થમાનસાઃ

ઘણા પિતૃઓ શાંત મનવાળા હતા અને ઘણા પિતૃઓ દુઃખી મનવાળા હતા.

મૌનેન ગચ્છતાં તેષાં કિમેતદ્વદ નિશ્ચયમ્ અત્ર યન્નિશ્ચયં શ્રાદ્ધે પુત્રસ્ય વિફલં ભવેત્

જ્યારે તેઓ મૌન રહીને જતા હતા, ત્યારે આ વિષયમાં શું નિશ્ચિત છે? મને કહો—કયા કારણથી પુત્રનું શ્રાદ્ધ અહીં નિષ્ફળ થાય છે?

નરસ્ય કરણં કિઞ્ચિત્તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

માણસનું કયું કર્મ એનું કારણ બને છે, તે હું સ્પષ્ટપણે કહું છું, સાંભળો.

અપાત્રે મલિનં દ્રવ્યં મહત્પાપાય જાયતે

અયોગ્ય વ્યક્તિને કે અશુદ્ધ વસ્તુ આપવાથી મોટું પાપ થાય છે.

તિલમન્ત્રકુશૈર્હીનમાસુરં તદ્ભવેદિતિ

તિલ, મંત્ર કે કુશા વિના શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે તો તેને આસુરી ગણાય છે.

તથા દાશરથી રામો હત્વા રાક્ષસમીશ્વરમ્

એ જ રીતે દશરથપુત્ર રામે રાક્ષસોના રાજાને મારી નાખ્યા પછી—

રાવણં સગણં ઘોરં તુષ્ટેન સહ સીતયા

ભયાનક રાવણ અને તેના સાથીઓને, પ્રસન્ન સીતાજી સાથે—

સીતાવાક્યપ્રતુષ્ટેન તસ્યૈ પ્રાદાદ્વરં વિભુઃ 180.

સીતાજી તેમના વચનથી પ્રસન્ન થઈ, ત્યારે ભગવાને તેમને વરદાન આપ્યું.

ક્રોધાવિષ્ટાનિ દાનાનિ વિધિપાત્રયુતાનિ ચ

ક્રોધમાં આપેલા દાન, ભલે યોગ્ય પાત્રમાં આપેલા હોય—

ત્રિજટે ત્વત્પ્રયચ્છામિ યચ્ચ શ્રાદ્ધમદક્ષિણમ્

અને જે શ્રાદ્ધ દક્ષિણાવિહીન કરવામાં આવ્યું, તે હું તને, ત્રિજટા, અર્પણ કરું છું.

તુષ્ટેન વૈ વાસુકયે તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

પ્રસન્ન વાસુકિને શું અપાયું હતું, તે હું સ્પષ્ટપણે કહું છું, સાંભળો.

યજ્ઞસ્ય યોચિતા દેયા દક્ષિણા નાદદાદ્દ્વિજઃ

યજ્ઞને યોગ્ય દક્ષિણા આપવી જોઈએ; જો દ્વિજ એ ન આપે—

અશ્રોત્રિયાણિ શ્રાદ્ધાનિ ક્રિયા મન્ત્રૈર્વિનાપિ ચ

જે શ્રાદ્ધ શાસ્ત્રજ્ઞાની વિના કે મંત્ર વિના કરવામાં આવે—

યઃ શિષ્યો ન નમેદ્ભક્ત્યા ગુરું જ્ઞાનપ્રદાયકમ્

જે શિષ્ય ભક્તિપૂર્વક જ્ઞાન આપનાર ગુરુને નમસ્કાર કરતો નથી—

સર્વં તુભ્યં મયા દત્તં નાગરાજાય વાર્ષિકમ્

હે નાગરાજ, વર્ષ માટે જે કંઈ હતું તે બધું મેં તને આપી દીધું છે.

તદ્વદલીકકરણં શ્રાદ્ધં દાનં વ્રતં તથા

મને કહો, ખોટી રીતે કરેલું શ્રાદ્ધ, દાન અને વ્રત વિશે.

મુષિતાચ્છિદ્રકરણૈસ્તદ્દાનફલભોક્તૃભિઃ

જે લોકોએ દાન ચોરીને કે છિદ્ર પાડીને લીધું છે અને એ દાનના ફળનો ઉપભોગ કર્યો છે,

મૌનવ્રતધરા યાન્તિ પુનઃ પ્રાપ્યાર્થહેતવે 180.

મૌનવ્રત ધારણ કરનાર લોકો ફરીથી કોઈ કામના માટે પાછા આવે છે.

ત્રિકાલજ્ઞ ઉવાચ યાવત્તૃપ્તિર્ન તે ભૂયાદ્દૃષ્ટ્વા હન્ત સ્થિરો ભવ

ત્રિકાળજ્ઞાએ કહ્યું: જયાં સુધી તને સંતોષ ન થાય, ત્યાં સુધી સ્થિર રહીને બધું જોઈ, અડગ રહીને ઊભો રહે.

તાવત્કાલં પ્રતીક્ષસ્વ યાવદાગમનં મમ

મારા પાછા ફર્યા સુધી તું એટલો સમય રાહ જો.

સોઽહમદ્ય વ્રતં ત્યક્ત્વા તવ કારુણ્યપૂરિતઃ

હું આજે વ્રત છોડીને, તારી દયા થી ભરાઈને,

અનયા કારયિષ્યામિ શ્રાદ્ધં તુ વિધિના સહ રાજા સમીપગં દૃષ્ટ્વા અકસ્માદાગતં ઋષિમ્

આ સ્ત્રી સાથે યોગ્ય રીતે શ્રાદ્ધ કરીશ; રાજાએ અચાનક આવેલ ઋષિને નજીક જોઈને,

ક્ષિત્યાસ્તલે વિલુલિતઃ પાદૌ કૃત્વા તુ મૂર્દ્ધનિ

પૃથ્વી પર પડી ગયો અને પોતાના પગ પોતાના માથા પર રાખ્યા.

સદા યજ્ઞં કરિષ્યામિ ગૃહમાગમને તવ

તમે મારા ઘરે આવો ત્યારે હું હંમેશા યજ્ઞ કરીશ.

ઇદં પાદ્યમિદં ચાર્ઘ્યં મધુપર્કમિમાં ચ ગામ્

આ પાદ્ય છે, આ અર્જ્ય છે, આ મધુપર્ક છે અને આ ગાય છે.

તસ્ય તત્પ્રતિગૃહ્યાશુ સ મુનિસ્ત્વરિતોઽબ્રવીત્

એ બધું ઝડપથી સ્વીકારીને, મુનિએ તરત જ કહ્યું.