વરાહપુરાણમ્

પિત્રે પ્રથમતો દદ્યાન્માત્રે દદ્યાત્તથાચરન્ 180.

પ્રથમ પિતાને અર્પણ કરવું, પછી એ જ રીતે માતાને પણ આપવું.

એવં માતામહઃ શર્મા ગોત્રે પિતામહસ્તથા

આ રીતે, માતામહને, ગોત્રના પૂર્વજને અને પિતામહને પણ અર્પણ કરવું.

મધુવાતેત્યૃચં તદ્વત્પૂર્વવત્સમુદીરયેત્

પહેલાં જે રીતે કહ્યું, એ જ ક્રમમાં 'મધુવાતા' ઋચા પણ બોલવી.

એવં માતામહાનાં ચ પૂર્વવત્ક્રમશો બુધઃ

એ જ રીતે, માતાના પૂર્વજો માટે પણ, અગાઉ જે રીતે કરાયું એ જ ક્રમમાં કરવું.

ગોત્રોચ્ચારં પ્રકુર્વીત અસૂર્યાન્નાશયામહે

ગોત્રનું ઉચ્ચારણ કરીને કહેવું — 'અમે સૂર્ય વિના ખાવાવાળાને નાશ કરીએ છીએ.'

ગોત્રાયૈ માત્રે મહ્યૈ તુ દેવ્યૈ ચાસનકર્મણિ

ગોત્ર, માતા, મહામાતા અને દેવીને, બેસાડવાની ક્રિયા દરમિયાન,

અર્ઘ્યપાત્રસંકલ્પે તુ પિણ્ડદાનેઽવનેજને

અર્ઘ્યપાત્રના સંકલ્પમાં, પિંડ આપતી વખતે અને ધોવાની ક્રિયામાં,

ગોત્રાયૈ માતુર્મહાયૈ દેવ્યાશ્ચાજ્ઞેયકર્મણિ

ગોત્ર, મહામાતા અને દેવીને, નિર્ધારિત વિધિમાં,

પ્રથમા ચાશિષિ પ્રોક્તા દત્તસ્યાક્ષય્યકારિકા

પ્રથમ આશીર્વાદ બોલાય છે, જે આપેલા દાનને અક્ષય બનાવે છે.

પિતુરક્ષયકાલે તુ પિતૄણાં દત્તમક્ષયમ્

પિતાની અક્ષયતાના સમયે, પિતૃઓને આપેલું દાન પણ અક્ષય બને છે.

વાર્યપિ શ્રદ્ધયા દત્તં તદાનન્ત્યાય કલ્પતે 180.

શ્રદ્ધાથી આપેલું પાણી પણ અનંત ફળ આપે છે.

કૃત્વા શ્રાદ્ધં તુ પિતરો હૃષ્ટા મુમુદિરે સદા ।। જોષમાસ્સ્વ ત્રિકાલજ્ઞ ગચ્છામો નરકાય વૈ

શ્રાદ્ધ કર્યા પછી પિતૃઓ હંમેશા આનંદિત થયા; 'ત્રિકાળજ્ઞ, તું નિશ્ચિંત રહે, હવે અમે નરક તરફ જઈએ છીએ.'

પૂર્વકર્મવિપાકેન ચિરં તુ વસિતું મુને યે મયા ચાગતા દૃષ્ટાસ્તીર્થેઽસ્મિન્પિતરોઽથ વૈ

પહેલા કરેલા કર્મોના ફળથી, હે મુનિ, જે પિતૃઓને મેં અહીં તીર્થસ્થાને જોયા, તેઓ ઘણો સમય અહીં રહ્યા હતા.

બહવઃ સ્વસ્થમનસો બહવો દુઃસ્થમાનસાઃ

ઘણા પિતૃઓ શાંત મનવાળા હતા અને ઘણા પિતૃઓ દુઃખી મનવાળા હતા.

મૌનેન ગચ્છતાં તેષાં કિમેતદ્વદ નિશ્ચયમ્ અત્ર યન્નિશ્ચયં શ્રાદ્ધે પુત્રસ્ય વિફલં ભવેત્

જ્યારે તેઓ મૌન રહીને જતા હતા, ત્યારે આ વિષયમાં શું નિશ્ચિત છે? મને કહો—કયા કારણથી પુત્રનું શ્રાદ્ધ અહીં નિષ્ફળ થાય છે?

નરસ્ય કરણં કિઞ્ચિત્તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

માણસનું કયું કર્મ એનું કારણ બને છે, તે હું સ્પષ્ટપણે કહું છું, સાંભળો.

અપાત્રે મલિનં દ્રવ્યં મહત્પાપાય જાયતે

અયોગ્ય વ્યક્તિને કે અશુદ્ધ વસ્તુ આપવાથી મોટું પાપ થાય છે.

તિલમન્ત્રકુશૈર્હીનમાસુરં તદ્ભવેદિતિ

તિલ, મંત્ર કે કુશા વિના શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે તો તેને આસુરી ગણાય છે.

તથા દાશરથી રામો હત્વા રાક્ષસમીશ્વરમ્

એ જ રીતે દશરથપુત્ર રામે રાક્ષસોના રાજાને મારી નાખ્યા પછી—

રાવણં સગણં ઘોરં તુષ્ટેન સહ સીતયા

ભયાનક રાવણ અને તેના સાથીઓને, પ્રસન્ન સીતાજી સાથે—

સીતાવાક્યપ્રતુષ્ટેન તસ્યૈ પ્રાદાદ્વરં વિભુઃ 180.

સીતાજી તેમના વચનથી પ્રસન્ન થઈ, ત્યારે ભગવાને તેમને વરદાન આપ્યું.

ક્રોધાવિષ્ટાનિ દાનાનિ વિધિપાત્રયુતાનિ ચ

ક્રોધમાં આપેલા દાન, ભલે યોગ્ય પાત્રમાં આપેલા હોય—

ત્રિજટે ત્વત્પ્રયચ્છામિ યચ્ચ શ્રાદ્ધમદક્ષિણમ્

અને જે શ્રાદ્ધ દક્ષિણાવિહીન કરવામાં આવ્યું, તે હું તને, ત્રિજટા, અર્પણ કરું છું.

તુષ્ટેન વૈ વાસુકયે તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

પ્રસન્ન વાસુકિને શું અપાયું હતું, તે હું સ્પષ્ટપણે કહું છું, સાંભળો.

યજ્ઞસ્ય યોચિતા દેયા દક્ષિણા નાદદાદ્દ્વિજઃ

યજ્ઞને યોગ્ય દક્ષિણા આપવી જોઈએ; જો દ્વિજ એ ન આપે—

અશ્રોત્રિયાણિ શ્રાદ્ધાનિ ક્રિયા મન્ત્રૈર્વિનાપિ ચ

જે શ્રાદ્ધ શાસ્ત્રજ્ઞાની વિના કે મંત્ર વિના કરવામાં આવે—

યઃ શિષ્યો ન નમેદ્ભક્ત્યા ગુરું જ્ઞાનપ્રદાયકમ્

જે શિષ્ય ભક્તિપૂર્વક જ્ઞાન આપનાર ગુરુને નમસ્કાર કરતો નથી—

સર્વં તુભ્યં મયા દત્તં નાગરાજાય વાર્ષિકમ્

હે નાગરાજ, વર્ષ માટે જે કંઈ હતું તે બધું મેં તને આપી દીધું છે.

તદ્વદલીકકરણં શ્રાદ્ધં દાનં વ્રતં તથા

મને કહો, ખોટી રીતે કરેલું શ્રાદ્ધ, દાન અને વ્રત વિશે.