વરાહપુરાણમ્

તે સ્વધાપૂજિતૈઃ પુત્રૈર્ગચ્છન્તિ પરમાં ગતિમ્ 180.

પુત્રો જ્યારે સ્વધા અર્પણ કરીને પિતૃઓનું પૂજન કરે છે, ત્યારે તેઓ શ્રેષ્ઠ ગતિને પામે છે.

દૃષ્ટાસ્ત્વયા ત્રિકાલજ્ઞ દિવ્યદૃષ્ટ્યા દિવં ગતાઃ

ત્રિકાળજ્ઞ, તું તો દૈવી દ્રષ્ટિથી સ્વર્ગ ગયેલા તેમને જોઈ લીધો છે.

પ્રતિલોમાનુલોમાનાં શૂદ્રાણાં શ્રાદ્ધકર્મિણામ્

પ્રતિલોમ અને અનુલોમ જાતિના, શ્રાદ્ધ કરનાર શૂદ્રોમાંથી—

એવં પૃષ્ટઃ સ વિપ્રેણ કથયામાસ કારણમ્

આ રીતે બ્રાહ્મણે પૂછતાં તેણે કારણ સમજાવવાનું શરૂ કર્યું.

તવાપિ સન્તતિસ્તાત નાસ્તિ દૈવાદ્યથોચિતા

પુત્ર, તારી વંશાવળી પણ ભાગ્ય પ્રમાણે જ નથી રહી.

વદ સર્વં કરિષ્યામિ યદિ સત્યં વચો મમ

તમે બધું કહો, હું જરૂર કરીશ, જો મારું વચન સાચું હોય.

ઇમે યે મમ દેહે તુ ભવન્તિ મશકાઃ કૃશાઃ

મારા શરીરમાં રહેતા આ દુર્બળ મચ્છરો—

તન્તુમન્ત્રમહં તેષાં મમ તન્તુમયી સકૃત્

હું એ બધાં માટે તાંત્રીક મંત્ર છું; એક વખત માટે હું એમના માટે તાંતુથી બનેલી છું.

મહિષ્યાઃ પ્રેષણે નિત્યં દાસી નામ્ના પ્રભાવતી

મહારાણી પાસે સંદેશ મોકલવા માટે હંમેશાં પ્રભાવતી નામની દાસી છે.

અસ્માકં સન્તતેસ્તન્તુસ્તસ્ય શ્રાદ્ધકૃતે વયમ્

અમારી વંશાવળી એના તાંતુ જેવી છે; શ્રાદ્ધ માટે અમે—

સ્થિતા એતાવદેવં તુ કાલં યાસ્યામહેઽમ્બુધૌ 180.

અમે આટલો સમય અહીં રહીશું; પછી દરિયામાં જઈશું.

શ્રુત્વૈતત્સ ત્રિકાલજ્ઞો મોહાવિષ્ટોઽબ્રવીદિદમ્

આ સાંભળીને, ત્રિકાળજ્ઞ મોહમાં પડીને બોલ્યો:

વિધિરત્ર કથં તસ્યા યેન યૂયં સપુત્રિણઃ

એના માટે કયો નિયમ છે, જેના કારણે તમે બધા પુત્રો સાથે અસ્તિત્વમાં છો?

પૂર્વકર્મવિપાકેન યાં યાં ગતિમધોમુખીમ્

પહેલાંના કર્મોના પરિણામે, જે કોઈ નીચે જવાની સ્થિતિ મળે છે,

શ્રાદ્ધં પિણ્ડોદકં દાનં નિત્યં નૈમિત્તિકં તથા

શ્રાદ્ધ, અન્ન, પાણી અને દાન — નિયમિત કે વિશેષ — આવા સર્વે અર્પણો,

અપિ સ્યાત્સ કુલેઽસ્માકં યો નો દદ્યાજ્જલાઞ્જલિમ્

કદાચ આપણા વંશમાં કોઈ એવો હોય જે અમને પાણીનો અંજીલ આપે.

વિશેષાત્તીર્થમધ્યે તુ તિલમિશ્રં જલાઞ્જલિમ્

ખાસ કરીને, પવિત્ર સ્થળે તિલ સાથે મિશ્રિત પાણીનો અંજીલ,

દર્ભપાણિસ્ત્રિસ્ત્રિગોત્રે પિતૃનામ સમુચ્ચરન્

હાથમાં દર્ભા લઈને, ત્રણ ગોત્રો અને પિતૃઓના નામ ઉચ્ચારીને,

આદાવેકાઞ્જલિર્દ્વે તુ તિસ્રો વૈ તર્પણે સ્મૃતાઃ

પ્રથમ એક અંજીલ લેવાય છે, પછી બે, અને તર્પણ માટે ત્રણ અંજીલ માનવામાં આવે છે.

તૃપ્યધ્વમિતિ ચાન્તે વૈ મન્ત્રં મન્ત્રપ્રતિક્રિયાઃ

અંતે 'તૃપ્ત થાઓ' એવો મંત્ર અને અન્ય નિર્ધારિત મંત્રો બોલવા જોઈએ.

પિત્રે પ્રથમતો દદ્યાન્માત્રે દદ્યાત્તથાચરન્ 180.

પ્રથમ પિતાને અર્પણ કરવું, પછી એ જ રીતે માતાને પણ આપવું.

એવં માતામહઃ શર્મા ગોત્રે પિતામહસ્તથા

આ રીતે, માતામહને, ગોત્રના પૂર્વજને અને પિતામહને પણ અર્પણ કરવું.

મધુવાતેત્યૃચં તદ્વત્પૂર્વવત્સમુદીરયેત્

પહેલાં જે રીતે કહ્યું, એ જ ક્રમમાં 'મધુવાતા' ઋચા પણ બોલવી.

એવં માતામહાનાં ચ પૂર્વવત્ક્રમશો બુધઃ

એ જ રીતે, માતાના પૂર્વજો માટે પણ, અગાઉ જે રીતે કરાયું એ જ ક્રમમાં કરવું.

ગોત્રોચ્ચારં પ્રકુર્વીત અસૂર્યાન્નાશયામહે

ગોત્રનું ઉચ્ચારણ કરીને કહેવું — 'અમે સૂર્ય વિના ખાવાવાળાને નાશ કરીએ છીએ.'

ગોત્રાયૈ માત્રે મહ્યૈ તુ દેવ્યૈ ચાસનકર્મણિ

ગોત્ર, માતા, મહામાતા અને દેવીને, બેસાડવાની ક્રિયા દરમિયાન,

અર્ઘ્યપાત્રસંકલ્પે તુ પિણ્ડદાનેઽવનેજને

અર્ઘ્યપાત્રના સંકલ્પમાં, પિંડ આપતી વખતે અને ધોવાની ક્રિયામાં,

ગોત્રાયૈ માતુર્મહાયૈ દેવ્યાશ્ચાજ્ઞેયકર્મણિ

ગોત્ર, મહામાતા અને દેવીને, નિર્ધારિત વિધિમાં,

પ્રથમા ચાશિષિ પ્રોક્તા દત્તસ્યાક્ષય્યકારિકા

પ્રથમ આશીર્વાદ બોલાય છે, જે આપેલા દાનને અક્ષય બનાવે છે.