વરાહપુરાણમ્

તસ્યાશ્ચ મરુતો દેવા દેવેન્દ્રેણ નિરૂપિતાઃ । ગૂઢં ગચ્છત રક્ષાર્થં દેવશુન્યા મહાબલાઃ ।। ૧૬.

ઇન્દ્રે નિર્ધારિત કર્યા પછી, મરુતો ગુપ્ત રીતે સરમાની સાથે રક્ષા માટે નીકળી પડ્યા.

ઇત્યુક્તાસ્તેન સૂક્ષ્મેણ વપુષા જગ્મુરઞ્જસા । તેઽપ્યાગમ્ય સુરેન્દ્રાય નમશ્રક્રુર્ધરાધરે ।। ૧૬.

આ રીતે સુક્ષ્મ રૂપ ધારણ કરીને મરુતો ઝડપથી ગયા અને પર્વત પર પહોંચીને ઇન્દ્રને વંદન કર્યું.

તાં દેવરાજઃ પપ્રચ્છ ક્વ ગાવઃ સરમેઽભવન્ । એવમુક્તા તુ સરમા ન જાનામીતિ ચાબ્રવીત્ ।। ૧૬.

ત્યારે દેવરાજ ઇન્દ્રે સરમાને પૂછ્યું: 'હે સરમા, ગાયો ક્યાં છે?' ત્યારે સરમાએ વિનમ્રતાથી કહ્યું: 'મારે ખબર નથી.'

તત ઇન્દ્રો રુષા યુક્તો યજ્ઞાર્થમુપકલ્પિતાઃ । ગાવઃ ક્વ ચેતિ મરુતઃ પ્રોવાચેદં શુની કથમ્ ।। ૧૬.

પછી ઇન્દ્રે ક્રોધથી ભરાઈને મરુતોને પૂછ્યું: 'યજ્ઞ માટે તૈયાર કરેલી ગાયો ક્યાં છે?' અને સરમાને પણ એ જ પ્રશ્ન કર્યો.

એવમુક્તાસ્તુ મરુતો દેવેન્દ્રેણ ધરાધરે । કથયામાસુરવ્યગ્રાઃ કર્મ્મ તત્ સરમાકૃતમ્ ।। ૧૬.

પર્વત પર ઇન્દ્ર દ્વારા પૂછવામાં આવતા, મરુતો ચિંતિત થઈને સરમાએ શું કર્યું તે બધું કહી દીધું.

તત ઇન્દ્રઃ સમુત્થાય પદા સંતાડયચ્છુનીમ્ । ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો દેવેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ ।। ૧૬.

પછી ઇન્દ્રે ઊભા રહીને ભારે ગુસ્સાથી સરમાને પગથી મારી, દેવોના રાજા અને વજ્રધારી એ તેને દંડ આપ્યો.

ક્ષીરં પીતં ત્વયા મૂઢે ગાવસ્તાશ્ચાસુરૈર્હૃતાઃ । એવમુક્ત્વા પદા તેન તાડિતા સરમા ધરે ।। ૧૬.

'મૂઢે, તું દૂધ પી ગઈ અને ગાયો દૈત્યો લઈ ગયા,' એમ કહીને ઇન્દ્રે પર્વત પર સરમાને પગથી મારી.

તસ્યેન્દ્રપાદઘાતેન ક્ષીરં વક્ત્રાત્ પ્રસુસ્ત્રુવે । સ્ત્રવતા તેન પયસા સા શુની યત્ર ગા ભવન્ । જગામ તત્ર દેવેન્દ્રઃ સહસૈન્યસ્તદા ધરે ।। ૧૬.

ઇન્દ્રના પગના પ્રહારે સરમાના મોઢામાંથી દૂધ વહાવા લાગ્યું. એ દૂધની ધારા સાથે સરમા એ ત્યાં ગઈ જ્યાં ગાયો હતી, અને પછી ઇન્દ્ર પણ પોતાની સેના સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.

ગત્વા ચાપશ્યદ્ દેવેન્દ્રસ્તા ગા દૈત્યૈરુપાહૃતાઃ । પાલનાં ચક્રુર્યે દૈત્યા બલિનો ભૃશમ્ । તે સૈન્યૈર્નિહતાઃ સદ્યસ્તત્યજુર્ગાઃ સ્વમૂર્ત્તિભિઃ ।। ૧૬.

ઇન્દ્ર ત્યાં પહોંચીને જોયું કે દૈત્યો ગાયોને લાવીને ભારે જાગૃતિથી રક્ષા કરી રહ્યા છે. પણ દેવસેનાએ તુરંત જ એ શક્તિશાળી દૈત્યોને મારી નાખ્યા અને દૈત્યો પોતાની સ્વરૂપે પાછા ફર્યા, ગાયો છોડી દીધી.

સામન્તૈશ્ચ સુરેન્દ્રોઽથ વૃતઃ પરમહર્ષિતૈઃ । તાશ્ચ લબ્ધ્વા મહેન્દ્રસ્તુ મુદા પરમયા યુતઃ ।। ૧૬.

પછી મહેન્દ્ર પોતાના આનંદિત મિત્રોથી ઘેરાઈને ગાયો પાછી મેળવ્યા અને ખૂબ આનંદિત થયા.

ચકાર યજ્ઞાન્ વિવિધાન્ સહસ્ત્રાનપિ સ પ્રભુઃ । ક્રિયમાણૈસ્તતો યજ્ઞૈર્વવૃધેન્દ્રસ્ય તદ્ બલમ્ ।। ૧૬.

પછી એ પ્રભુએ હજારો વિવિધ યજ્ઞો કર્યા. એ યજ્ઞો થકી ઇન્દ્રનું બળ વધતું ગયું.

વર્દ્ધિતેન બલેનેન્દ્રો દેવસૈન્યમુવાચ હ । સન્નહ્યન્તાં સુરાઃ શીઘ્રં દૈત્યાનાં વધકર્મણિ ।। ૧૬.

બળ વધતાં ઇન્દ્રે દેવસેનાને કહ્યું: 'દૈત્યોના વિનાશ માટે બધા દેવો તરત તૈયાર થાઓ.'

એવમુક્તાસ્તતો દેવાઃ સન્નદ્ધાસ્તત્ક્ષણેઽભવન્ । અસુરાણામભાવાય જગ્મુર્દેવાઃ સવાસવાઃ ।। ૧૬.

આ રીતે આજ્ઞા મળતાં જ દેવો તરત શસ્ત્ર ધારણ કરી તૈયાર થઈ ગયા અને ઇન્દ્ર સાથે દૈત્યોના વિનાશ માટે નીકળી પડ્યા.

ગત્વા તુ યુયુધુસ્તૂર્ણં વિજિગ્યુસ્ત્વાસુરીં ચમૂમ્ । જિતાશ્ચ દેવૈરસુરા હતશેષા ધરાધરે । મમજ્જુઃ સાગરજલે ભયત્રસ્તા વિચેતસઃ ।। ૧૬.

તેઓ ઝડપથી યુદ્ધ કરવા ગયા અને અસુરોની સેના પર વિજય મેળવ્યો. દેવોએ અસુરોને હરાવ્યા, અને બચેલા અસુરો ડરથી ગભરાઈને, વિચારશૂન્ય બની, દરિયાના પાણીમાં છુપાઈ ગયા.

દેવરાજોઽપિ ત્રિદિવં લોકપાલૈઃ સમં ધરે । આરુહ્ય બુભુજે પ્રાગ્વત્ સ દેવો દેવરાટ્ પ્રભુઃ ।। ૧૬.

પછી દેવોના રાજા ઇન્દ્રે, લોકપાલો સાથે સ્વર્ગ પર ગયા અને પહેલાં જેમ રાજ કર્યું હતું તેમ ફરીથી પોતાનું રાજ્ય આનંદપૂર્વક ભોગવ્યું.

ય એનં શ્રૃણુયાન્નિત્યં સરમાખ્યાનમુત્તમમ્ । સ ગોમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૧૬.

જે મનુષ્ય દરરોજ આ સુંદર કથા સંપૂર્ણ સાંભળે છે, તેને ગોમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.

ભ્રષ્ટરાજ્યશ્ચ યો રાજા શ્રૃણોતીદં સમાહિતઃ । સ દેવેન્દ્ર ઇવ સ્વર્ગં રાજ્યં સ્વં લભતે નરઃ ।। ૧૬.

જે રાજાએ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવ્યું હોય, જો તે એકાગ્ર ચિત્તે આ કથા સાંભળે, તો તે પણ ઇન્દ્ર જેવા પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવે છે.

ધરણ્યુવાચ । યે તે મણૌ તદા દેવ ઉત્પન્ના નરપુંગવાઃ । તેષાં વરો ભગવતા દત્તસ્ત્રેતાયુગે કિલ ।। ૧૭.

પૃથ્વીએ પૂછ્યું: હે દેવ, તે સમયે જે મહાન પુરુષો રત્નરૂપે જન્મ્યા હતા, તેમને ત્રેતાયુગમાં ભગવાને કયો વર આપ્યો હતો?

રાજાનો ભવિતારો વૈ કથં તેષાં સમુદ્ભવઃ । કિં ચ ચક્રુર્હિ તે કર્મ પૃથઙ્ નામાનિ શંસ મે ।। ૧૭.

આ રાજાઓ કોણ હશે અને તેઓ કેવી રીતે જન્મશે? તેમણે કયા કયા કાર્યો કર્યા? તેમના અલગ અલગ નામ પણ મને કહો.

શ્રીવરાહ ઉવાચ । સુપ્રભો મણિજો યસ્તુ રાજા નામ્ના મહામનાઃ । તસ્યોત્પત્તિં વરારોહે શ્રૃણુ ત્વં ભૂતધારિણિ ।। ૧૭.

શ્રીવરાહે કહ્યું: હે પૃથ્વી, હવે હું તને મહાન બુદ્ધિશાળી અને રત્નમાંથી જન્મેલા સુપ્રભ નામના રાજાની ઉત્પત્તિ કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.

આસીદ્ રાજા મહાબાહુરાદૌ કૃતયુગે પુરા । શ્રુતકીર્તિરિતિ ખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યે બલવત્તરઃ ।। ૧૭.

કૃતયુગના આરંભે, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ અને બલવાન એવા શ્રુતકીર્તિ નામના મહાબાહુ રાજા હતા.

તસ્ય પુત્રત્વમાપેદે સુપ્રભો મણિજો ધરે । પ્રજાપાલેતિ વૈ નામ્ના શ્રુતકીર્તિર્મહાબલઃ ।। ૧૭.

હે પૃથ્વી, રત્નમાંથી જન્મેલો સુપ્રભ એ રાજાનો પુત્ર થયો; અને તે શક્તિશાળી શ્રુતકીર્તિ પ્રજાપાલા નામે પણ ઓળખાતા હતા.

સૈકસ્મિંશ્ચિદ્ દિને પ્રાયાદ્ વિપિનં શ્વાપદાકુમ્ । તત્રાપશ્યદૃષેર્ધન્યં મહદાશ્રમમણ્ડલમ્ ।। ૧૭.

એક દિવસે તે રાજા શિકાર માટે જંગલમાં ગયો અને ત્યાં તેણે એક પવિત્ર ઋષિનું મહાન આશ્રમ જોયું.

તસ્મિન્ મહાતપા નામ ઋષિઃ પરધાર્મિકઃ । તપસ્તેપે નિરાહારો જપન્ બ્રહ્મ સનાતનમ્ ।। ૧૭.

તે આશ્રમમાં મહાતપસ નામના ઋષિ રહેતા, જે ઉન્નત ધર્મમાં સ્થિર હતા, ઉપવાસ કરીને અને સનાતન બ્રહ્મનું જપ કરતા તપ કરી રહ્યા હતા.

તત્રાસૌ પાર્થિવઃ શ્રીમાન્ પ્રવેશાય મતિં તદા । ચકાર ચાવિશદ્ રાજા પ્રજાપાલો મહાતપાઃ ।। ૧૭.

ત્યાં તે પ્રસિદ્ધ રાજા પ્રજાપાલે આશ્રમમાં પ્રવેશવાનો મનમાં વિચાર કર્યો અને મહાન તપસ્વી પાસે ગયો.

તસ્મિન્ વરાશ્રમપદે વનવૃક્ષજાત્યા ધરાપ્રસૂતોર્જિતમાર્ગજુષ્ટાઃ । લતાગૃહા ઇન્દુરવિપ્રકાશિનો નાયાસિતજ્ઞાઃ કુલભૃઙ્ગરાજાઃ ।। ૧૭.

તે ઉત્તમ આશ્રમમાં પૃથ્વીમાંથી ઉગેલા વિવિધ વૃક્ષો, સારી રીતે ચાલેલા રસ્તા, ચાંદનીમાં ઝગમગાતા લતાગૃહો અને મૌજથી ફરતા ભમરા હતા.

સુરક્તપદ્મોદરકોમલાગ્ર- નખાઙ્ગુલીભિઃ પ્રસૃતૈઃ સુરાણામ્ । વરાઙ્ગનાભિઃ પદપઙ્ક્તિમુચ્ચૈ- વિંહાય ભૂમિં ત્વપિ વૃત્રશત્રોઃ ।। ૧૭.

ત્યાં દેવકન્યાઓના ગુલાબી કમળ જેવી નાજુક આંગળીઓ અને નખોથી, તેઓ વૃક્ષોની છાયામાં પંક્તિમાં ચાલતી, જમીનને પછાડીને પણ ઇન્દ્રના વૃત્રવિરોધી કરતાં વધુ સુંદર લાગતી.

ક્વચિત્ સમીપે તમતીવ હૃષ્ટૈ- ર્નાનાદ્વિજૈઃ ષટ્ચૃરણૈશ્ચ મત્તૈઃ । વાસદ્ભિરુચ્ચૈર્વિવિધપ્રમાણાઃ શાખાઃ સુપુષ્પાઃ સમયોગયુક્તાઃ ।। ૧૭.

કેટલાક નજીકમાં અનેક પ્રકારના આનંદિત પક્ષીઓ અને મધમસ્ત છ પગવાળા જીવજંતુઓ રહેતા, અને વિવિધ કદની, ફૂલોથી ભરેલી ડાળીઓ એકબીજામાં જોડાઈ હતી.

કદમ્બનીપાર્જ્જુનશીલશાલ- લતાગૃહસ્થૈર્મધુરસ્વરેણ । જુષ્ટં વિહઙ્ગૈઃ સુજનપ્રયોગા નિરાકુલા કાર્યધૃતિર્યથાસ્થૈઃ ।। ૧૭.

કદંબ, નીપ, અર્જુન અને શાલ વૃક્ષોના લતાગૃહોમાં મધુર અવાજવાળા પક્ષીઓ વસતા, જે સારા લોકો સાથે સુમેળમાં રહેતા, અને ત્યાં શાંતિ અને નિયમિતતા હતી.