વરાહપુરાણમ્

એવમુક્તાસ્તદા દેવા ગાઃ પશૂંશ્ચાનુકલ્પ્ય તે । મુમુચુશ્ચરણાર્થાય રક્ષાર્થં સરમાં દદુઃ ।। ૧૬.

આ રીતે કહેતાં, દેવોએ ગાયો અને અન્ય પશુઓ તૈયાર કર્યા, યજ્ઞ માટે તેમને મુક્ત કર્યા અને તેમની રક્ષા માટે સરમાને નિમણૂક કરી.

તાશ્ચ ગાવો દેવશુન્યા રક્ષ્યમાણા ધરાધરે । તત્ર જગ્મુસ્તદા ગાવશ્ચરન્ત્યો યત્ર તેઽસુરાઃ ।। ૧૬.

તે ગાયોને, દેવો ન હોવાને કારણે, સરમાના રક્ષણ હેઠળ પર્વત પર રાખવામાં આવી હતી; તે ગાયો ત્યાં ગયા જ્યાં દૈત્યો હતા.

તે ચ ગાવસ્તુ તા દૃષ્ટ્વા શુક્રમૂચુઃ પુરોહિતમ્ । પશ્વર્થં દેવગા બ્રહ્મંશ્ચાર્યન્તે રક્ષમાણયા । દેવશૂન્યા સરમયા વદ કિં ક્રિયતેઽધુના ।। ૧૬.

તે ગાયોને જોઈને, દૈત્યોએ તેમના પુરોહિત શુક્રને કહ્યું: 'યજ્ઞ માટેની ગાયો, દેવો અને બ્રહ્મા સરમાના રક્ષણ હેઠળ છે, દેવો અહીં નથી. હવે શું કરવું?'

એવમુક્તસ્તદા શુક્રઃ પ્રત્યુવાચાસુરાંસ્તદા । એતા ગા હ્રિયતાં શીઘ્રમસુરા મા વિલમ્બથ ।। ૧૬.

એ રીતે પૂછતાં, શુક્રે દૈત્યોને કહ્યું: 'આ ગાયો ઝડપથી લઈ જાઓ, વિલંબ ના કરો.'

એવમુક્તાસ્તદા દૈત્યા જહ્રુસ્તા ગા યદૃચ્છયા । હૃતાસુ તાસુ સરમા માર્ગમન્વેષણે રતા ।। ૧૬.

આ રીતે કહેતાં, દૈત્યો મનગમતાં ગાયો લઈ ગયા; ગાયો ગુમ થતાં સરમા તેમનો માર્ગ શોધવામાં લાગી ગઈ.

અપશ્યત્ સા દિતેઃ પુત્રૈર્નીતા ગાવો ધરાધરે । દૈત્યૈરપિ શુની દૃષ્ટા દૃષ્ટમાર્ગા વિશેષતઃ ।। ૧૬.

તે સમયે સરમા એ જોયું કે દિતિના પુત્રોએ ગાયોને પર્વત પર લઈ ગયા છે. દૈત્યોએ પણ સરમાને ખાસ ધ્યાનથી જોયી હતી અને તેની ચાલ પર નજર રાખી હતી.

દૃષ્ટ્વા તે તાં ચ સામ્નૈવ સામપૂર્વમિદં વચઃ । આસાં ગવાં તુ દુગ્ધ્વૈવ ક્ષીરં ત્વં સરમે શુભે ।। ૧૬.

ત્યારે દૈત્યો એ સરમાને નમ્ર અને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: 'હે શુભ સરમા, આ ગાયોનું દૂધ દોઈને તું પી લે.'

પિબસ્વૈવમિતિ પ્રોક્તા તસ્યૈ તદ્ દદુરઞ્જસા । દત્ત્વા તુ ક્ષીરપાનં તુ તસ્યૈ તે દૈત્યનાયકાઃ ।। ૧૬.

આ રીતે કહેતાં જ, દૈત્યના મુખ્યોએ તરત જ સરમાને દૂધ પીવાનું આપી દીધું.

મા ભદ્રે દેવરાજાય ગાશ્ચેમા વિનિવેદય । એવમુક્ત્વા તતો દૈત્યા મુમુચુસ્તાં શુનીં વને ।। ૧૬.

'હે ભદ્રા, તું આ ગાયોની વાત દેવરાજને ના કહેજે,' એમ કહીને દૈત્યો એ સરમાને જંગલમાં છોડીને મુક્ત કરી દીધી.

તૈર્મુક્તા સા સુરાંસ્તૂર્ણં જગામ ખલુ વેપતી । નમશ્ચક્રે ચ દેવેન્દ્રં સરમા સુરસત્તમમ્ ।। ૧૬.

દૈત્યો દ્વારા મુક્ત થયેલી સરમા, ધ્રૂજી રહી હતી, પણ તરત જ દેવતાઓ પાસે પહોંચી અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્રને વંદન કર્યું.

તસ્યાશ્ચ મરુતો દેવા દેવેન્દ્રેણ નિરૂપિતાઃ । ગૂઢં ગચ્છત રક્ષાર્થં દેવશુન્યા મહાબલાઃ ।। ૧૬.

ઇન્દ્રે નિર્ધારિત કર્યા પછી, મરુતો ગુપ્ત રીતે સરમાની સાથે રક્ષા માટે નીકળી પડ્યા.

ઇત્યુક્તાસ્તેન સૂક્ષ્મેણ વપુષા જગ્મુરઞ્જસા । તેઽપ્યાગમ્ય સુરેન્દ્રાય નમશ્રક્રુર્ધરાધરે ।। ૧૬.

આ રીતે સુક્ષ્મ રૂપ ધારણ કરીને મરુતો ઝડપથી ગયા અને પર્વત પર પહોંચીને ઇન્દ્રને વંદન કર્યું.

તાં દેવરાજઃ પપ્રચ્છ ક્વ ગાવઃ સરમેઽભવન્ । એવમુક્તા તુ સરમા ન જાનામીતિ ચાબ્રવીત્ ।। ૧૬.

ત્યારે દેવરાજ ઇન્દ્રે સરમાને પૂછ્યું: 'હે સરમા, ગાયો ક્યાં છે?' ત્યારે સરમાએ વિનમ્રતાથી કહ્યું: 'મારે ખબર નથી.'

તત ઇન્દ્રો રુષા યુક્તો યજ્ઞાર્થમુપકલ્પિતાઃ । ગાવઃ ક્વ ચેતિ મરુતઃ પ્રોવાચેદં શુની કથમ્ ।। ૧૬.

પછી ઇન્દ્રે ક્રોધથી ભરાઈને મરુતોને પૂછ્યું: 'યજ્ઞ માટે તૈયાર કરેલી ગાયો ક્યાં છે?' અને સરમાને પણ એ જ પ્રશ્ન કર્યો.

એવમુક્તાસ્તુ મરુતો દેવેન્દ્રેણ ધરાધરે । કથયામાસુરવ્યગ્રાઃ કર્મ્મ તત્ સરમાકૃતમ્ ।। ૧૬.

પર્વત પર ઇન્દ્ર દ્વારા પૂછવામાં આવતા, મરુતો ચિંતિત થઈને સરમાએ શું કર્યું તે બધું કહી દીધું.

તત ઇન્દ્રઃ સમુત્થાય પદા સંતાડયચ્છુનીમ્ । ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો દેવેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ ।। ૧૬.

પછી ઇન્દ્રે ઊભા રહીને ભારે ગુસ્સાથી સરમાને પગથી મારી, દેવોના રાજા અને વજ્રધારી એ તેને દંડ આપ્યો.

ક્ષીરં પીતં ત્વયા મૂઢે ગાવસ્તાશ્ચાસુરૈર્હૃતાઃ । એવમુક્ત્વા પદા તેન તાડિતા સરમા ધરે ।। ૧૬.

'મૂઢે, તું દૂધ પી ગઈ અને ગાયો દૈત્યો લઈ ગયા,' એમ કહીને ઇન્દ્રે પર્વત પર સરમાને પગથી મારી.

તસ્યેન્દ્રપાદઘાતેન ક્ષીરં વક્ત્રાત્ પ્રસુસ્ત્રુવે । સ્ત્રવતા તેન પયસા સા શુની યત્ર ગા ભવન્ । જગામ તત્ર દેવેન્દ્રઃ સહસૈન્યસ્તદા ધરે ।। ૧૬.

ઇન્દ્રના પગના પ્રહારે સરમાના મોઢામાંથી દૂધ વહાવા લાગ્યું. એ દૂધની ધારા સાથે સરમા એ ત્યાં ગઈ જ્યાં ગાયો હતી, અને પછી ઇન્દ્ર પણ પોતાની સેના સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.

ગત્વા ચાપશ્યદ્ દેવેન્દ્રસ્તા ગા દૈત્યૈરુપાહૃતાઃ । પાલનાં ચક્રુર્યે દૈત્યા બલિનો ભૃશમ્ । તે સૈન્યૈર્નિહતાઃ સદ્યસ્તત્યજુર્ગાઃ સ્વમૂર્ત્તિભિઃ ।। ૧૬.

ઇન્દ્ર ત્યાં પહોંચીને જોયું કે દૈત્યો ગાયોને લાવીને ભારે જાગૃતિથી રક્ષા કરી રહ્યા છે. પણ દેવસેનાએ તુરંત જ એ શક્તિશાળી દૈત્યોને મારી નાખ્યા અને દૈત્યો પોતાની સ્વરૂપે પાછા ફર્યા, ગાયો છોડી દીધી.

સામન્તૈશ્ચ સુરેન્દ્રોઽથ વૃતઃ પરમહર્ષિતૈઃ । તાશ્ચ લબ્ધ્વા મહેન્દ્રસ્તુ મુદા પરમયા યુતઃ ।। ૧૬.

પછી મહેન્દ્ર પોતાના આનંદિત મિત્રોથી ઘેરાઈને ગાયો પાછી મેળવ્યા અને ખૂબ આનંદિત થયા.

ચકાર યજ્ઞાન્ વિવિધાન્ સહસ્ત્રાનપિ સ પ્રભુઃ । ક્રિયમાણૈસ્તતો યજ્ઞૈર્વવૃધેન્દ્રસ્ય તદ્ બલમ્ ।। ૧૬.

પછી એ પ્રભુએ હજારો વિવિધ યજ્ઞો કર્યા. એ યજ્ઞો થકી ઇન્દ્રનું બળ વધતું ગયું.

વર્દ્ધિતેન બલેનેન્દ્રો દેવસૈન્યમુવાચ હ । સન્નહ્યન્તાં સુરાઃ શીઘ્રં દૈત્યાનાં વધકર્મણિ ।। ૧૬.

બળ વધતાં ઇન્દ્રે દેવસેનાને કહ્યું: 'દૈત્યોના વિનાશ માટે બધા દેવો તરત તૈયાર થાઓ.'

એવમુક્તાસ્તતો દેવાઃ સન્નદ્ધાસ્તત્ક્ષણેઽભવન્ । અસુરાણામભાવાય જગ્મુર્દેવાઃ સવાસવાઃ ।। ૧૬.

આ રીતે આજ્ઞા મળતાં જ દેવો તરત શસ્ત્ર ધારણ કરી તૈયાર થઈ ગયા અને ઇન્દ્ર સાથે દૈત્યોના વિનાશ માટે નીકળી પડ્યા.

ગત્વા તુ યુયુધુસ્તૂર્ણં વિજિગ્યુસ્ત્વાસુરીં ચમૂમ્ । જિતાશ્ચ દેવૈરસુરા હતશેષા ધરાધરે । મમજ્જુઃ સાગરજલે ભયત્રસ્તા વિચેતસઃ ।। ૧૬.

તેઓ ઝડપથી યુદ્ધ કરવા ગયા અને અસુરોની સેના પર વિજય મેળવ્યો. દેવોએ અસુરોને હરાવ્યા, અને બચેલા અસુરો ડરથી ગભરાઈને, વિચારશૂન્ય બની, દરિયાના પાણીમાં છુપાઈ ગયા.

દેવરાજોઽપિ ત્રિદિવં લોકપાલૈઃ સમં ધરે । આરુહ્ય બુભુજે પ્રાગ્વત્ સ દેવો દેવરાટ્ પ્રભુઃ ।। ૧૬.

પછી દેવોના રાજા ઇન્દ્રે, લોકપાલો સાથે સ્વર્ગ પર ગયા અને પહેલાં જેમ રાજ કર્યું હતું તેમ ફરીથી પોતાનું રાજ્ય આનંદપૂર્વક ભોગવ્યું.

ય એનં શ્રૃણુયાન્નિત્યં સરમાખ્યાનમુત્તમમ્ । સ ગોમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૧૬.

જે મનુષ્ય દરરોજ આ સુંદર કથા સંપૂર્ણ સાંભળે છે, તેને ગોમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.

ભ્રષ્ટરાજ્યશ્ચ યો રાજા શ્રૃણોતીદં સમાહિતઃ । સ દેવેન્દ્ર ઇવ સ્વર્ગં રાજ્યં સ્વં લભતે નરઃ ।। ૧૬.

જે રાજાએ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવ્યું હોય, જો તે એકાગ્ર ચિત્તે આ કથા સાંભળે, તો તે પણ ઇન્દ્ર જેવા પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવે છે.

ધરણ્યુવાચ । યે તે મણૌ તદા દેવ ઉત્પન્ના નરપુંગવાઃ । તેષાં વરો ભગવતા દત્તસ્ત્રેતાયુગે કિલ ।। ૧૭.

પૃથ્વીએ પૂછ્યું: હે દેવ, તે સમયે જે મહાન પુરુષો રત્નરૂપે જન્મ્યા હતા, તેમને ત્રેતાયુગમાં ભગવાને કયો વર આપ્યો હતો?

રાજાનો ભવિતારો વૈ કથં તેષાં સમુદ્ભવઃ । કિં ચ ચક્રુર્હિ તે કર્મ પૃથઙ્ નામાનિ શંસ મે ।। ૧૭.

આ રાજાઓ કોણ હશે અને તેઓ કેવી રીતે જન્મશે? તેમણે કયા કયા કાર્યો કર્યા? તેમના અલગ અલગ નામ પણ મને કહો.