વરાહપુરાણમ્

બ્રાહ્મણ ઉવાચ તેષાં ગતિર્ભવેદેકા મથુરાયાન્તુ સઙ્ગમે

બ્રાહ્મણે કહ્યું: એમના માટે એક જ માર્ગ છે—મથુરાના સંગમ પર.

શ્રવણદ્વાદશીયોગે માસિ ભાદ્રપદે તથા

શ્રાવણ અને દ્વાદશીનો સંયોગ થાય ત્યારે, તેમજ ભાદરવા મહિનામાં—

સુવર્ણમન્નં વસ્ત્રં ચ ચ્છત્રોપાનત્સુસંયુતમ્

સોનુ, અન્ન, કપડાં, છત્રી અને જૂતાં સાથે—

ન તે પ્રેતા ભવિષ્યન્તિ માર્ગસ્થો યો નમસ્યતે

માર્ગમાં જેનું પૂજન થાય છે, એ માટે એ પ્રેતો પ્રેત રહેતા નથી.

તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાતો હૃષ્ટપુષ્ટો યથાશ્રુતઃ

તે તીર્થસ્થળે, જે મનુષ્ય આનંદિત અને તૃપ્ત થઈને, શાસ્ત્રોક્ત રીતે સ્નાન કરે છે—

તીર્થસ્યૈવ તુ માહાત્મ્યં પ્રેતો ભૂત્વા શૃણોતિ યઃ

જે પ્રેત બનીને પણ એ તીર્થનું મહાત્મ્ય સાંભળે છે—

પ્રેતા ઊચુઃ યેન વૈ ક્રિયમાણેન પ્રેતત્વાત્તુ વિમુચ્યતે

પ્રેતોએ પૂછ્યું: કઈ ક્રિયા દ્વારા પ્રેતત્વમાંથી મુક્તિ મળે છે?

બ્રાહ્મણ ઉવાચ પુરાણં કથિતં રાજ્ઞે માન્ધાત્રે પૃચ્છતે પુરા ।। 174.

બ્રાહ્મણે કહ્યું: પ્રાચીન સમયમાં રાજા માંધાત્રીએ પૂછ્યું ત્યારે પુરાણની વાત તેમને સંભળાવવામાં આવી હતી.

વસિષ્ઠેન મહાભાગાઃ શૃણુધ્વં કથયામ્યહમ્

વસિષ્ઠજી દ્વારા, હે ધન્ય લોકો, હવે હું તમને એ વાર્તા સંભળાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.

માસિ ભાદ્રપદે શુદ્ધા દ્વાદશી શ્રવણાન્વિતા

ભાદરવા મહિનામાં, શુદ્ધ દ્વાદશી અને શ્રવણ નક્ષત્ર સાથે આવે ત્યારે,

સઙ્ગમે ચ પુનઃ સ્નાત્વા પૂજયિત્વા તુ વામનમ્

સંગમે ફરી સ્નાન કરીને અને વામન ભગવાનની પૂજા કરીને,

કપિલાનાં શતં દત્ત્વા હિરણ્યોપસ્કરાઞ્ચિતમ્

સોનાના વાસણોથી સજ્જ એવા કાપીલા ગાયોની સો દાન આપવી,

રાક્ષસત્વં ન ગચ્છેત્તુ શ્રવણદ્વાદશીવ્રતાત્

શ્રવણ દ્વાદશીનું વ્રત રાખવાથી કોઈને રાક્ષસ યોનિ મળતી નથી.

તતઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રષ્ટો બ્રાહ્મણો વેદપારગઃ

પછી, સ્વર્ગમાંથી પડેલા પણ વેદોમાં પારંગત એવા બ્રાહ્મણ,

ધ્યાનયુક્તેન ભાવેન મુક્તો યાત્યપુનર્ભવમ્

ધ્યાનમાં લીન મનથી મુક્તિ પામે છે અને ફરી જન્મ મરણમાં નથી પડતા.

યથાલાભોપપન્નેન સૌવર્ણો વામનઃ કૃતઃ

જેવી પોતાની શક્તિ હોય, એ પ્રમાણે સોનાની વામન મૂર્તિ બનાવવી.

આગચ્છ વરદાનન્ત શ્રીપતે મદનુગ્રહાત્ 174.

આવો, હે અનંત વરદાન આપનાર, હે શ્રીપતિ, મારી કૃપાથી અહીં પધારો.

(આવાહનમ્) યત્ત્વં નક્ષત્રરૂપેણ દવાદશ્યાં નભસિ સ્થિતઃ

(આવાહન) હે તું, જે નક્ષત્રરૂપે દ્વાદશી દિવસે આકાશમાં સ્થિત છે,

( નક્ષત્રમ્) નમઃ કમલનાભાય કમલાલય કેશવ

(નક્ષત્રને) કમળના નાભિધારી, કમળના નિવાસી, હે કેશવ, તને વંદન છે.

સર્વવ્યાપિન્જગદ્યોને નમઃ સર્વમયાચ્યુત

હે સર્વવ્યાપી, જગતના મૂળ, સર્વરૂપ અક્ષય ભગવાન, તને નમન છે.

ધૂપોઽયં દેવદેવેશ શંખચક્રગદાધર

હે દેવોના દેવ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, આ ધૂપ તારા માટે છે.

તેજસા સર્વલોકાશ્ચ વિવૃતાઃ સન્તુ તેઽવ્યયાઃ

તારી તેજથી બધા લોક પ્રકાશિત થાય અને અવિનાશી રહે એવી કામના છે.

અદિતેર્ગર્ભમાધાય વૈરોચનિશમાય ચ

અદિતિના ગર્ભમાં પ્રવેશી અને વૈરોચનિશ રૂપ ધારણ કરીને,

(નૈવેદ્યમ્) દેવાનાં સમ્મતશ્ચાપિ યોગિનાં પરમાં ગતિઃ

(નૈવેદ્ય) દેવતાઓ દ્વારા માન્ય અને યોગીઓની પરમ ગતિ તું જ છે.

( અર્ઘ્યમ્) હવ્યભુગ્ઘવ્યકર્ત્તા ત્વં હોતા હવ્યં ત્વમેવ ચ

(અર્ગ્ય) તું હવન સ્વીકારનાર, હવન કરનાર, યજ્ઞકર્તા અને હવન સ્વરૂપ પણ તું જ છે.

(ઇતિ સ્વાહા હોમઃ) હિરણ્યમન્નં ત્વં દેવ જલવસ્ત્રમયો ભવાન્

હે દેવ, તમે સોનાં છો, તમે અન્ન છો, તમે જળ અને વસ્ત્રરૂપ છો.

( છત્રાદિદાનમ્) પર્જન્યો વરુણઃ સૂર્યઃ સલિલં કેશવઃ શિવઃ 174.

વરસાદ, વરુણ, સૂર્ય, પાણી, કેશવ અને શિવ અહીં હાજર છે.

( વામનસ્તુતિમ્) અન્નં પ્રજાપતિર્વિષ્ણુરુદ્રચન્દ્રેન્દ્રભાસ્કરાઃ

અન્ન એટલે પ્રજાપતિ, વિષ્ણુ, રુદ્ર, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર અને ભાસ્કર.

( કરકદાનં) વામનો બુદ્ધિદાતા ચ દ્રવસ્થો વામનઃ સ્વયમ્

વામન જ બુદ્ધિ આપનાર છે અને વામન પોતે દ્રવરૂપે પણ વસે છે.