વરાહપુરાણમ્

એકસ્થાનાત્સદા યૂયં પ્રસ્થિતાઃ કુત્ર વા સદા ક્ષુત્પિપાસાતુરા નિત્યં બહુદુઃખસમન્વિતાઃ

'તમે હંમેશા એક જ જગ્યાએ રહો છો—પછી ક્યાં જાઓ છો? સતત ભૂખ અને તરસથી પીડાતા, અનેક દુઃખ સાથે જીવતા છો.'

દુર્બુદ્ધ્યા ચ વૃતાઃ સર્વે હીનજ્ઞાના વિચેતસઃ

'તમારા બધાના મનમાં સમજણ ઓછી છે, જ્ઞાન અને વિચાર શક્તિ પણ નથી.'

નાન્તરિક્ષં મહીં ચાપિ જાનીમો દિવસં તથા

'અમે આકાશ, ધરતી કે દિવસ પણ ઓળખતા નથી.'

અપ્રકામમિદં ભાતિ ભાસ્કરોદયનં પ્રતિ

'આ સૂર્યોદય તરફની યાત્રા અમને ઇચ્છનીય લાગતી નથી.'

શીઘ્રગો રોધકશ્ચૈવ પંચમો લેખકસ્તથા પ્રેતાનાં કર્મજાતાનાં નામ્નાં વૈ સમ્ભવઃ કુતઃ

'ઝડપી, રોકનાર અને પાંચમો લેખક—મૃતકોના નામ અને કર્મ ક્યાંથી ઉદ્ભવે?'

કિં તત્કારણમેતદ્ધિ યૂયં સર્વે સનામકાઃ અહં સ્વાદુ સદાશ્નામિ દદ્મિ પર્યુષિતં દ્વિજે

'આનું કારણ શું છે કે તમે બધા નામ વગરના છો? હું હંમેશા તાજું ખાઉં છું અને જૂનું દ્વિજને આપું છું.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય નામ પર્યુષિતં દ્વિજ

'આ કારણથી, દ્વિજ, નામ પડ્યું છે 'જૂનું આપનાર'.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય પરઃ સૂચીમુખસ્તતઃ 174.

'આ જ કારણથી, બીજાને 'સૂઈની ટોચવાળો' કહેવાય છે.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય શીઘ્રગસ્તેન સોચ્યતે

'આ જ કારણથી, તેને 'ઝડપી' કહેવાય છે.'

સમારુહ્યોદ્વિગ્નમના રોધકસ્તેન ચોચ્યતે

'ઉદ્વિગ્ન મનથી ચઢીને, તેને 'રોકનાર' કહેવાય છે.'

અસ્માકમપિ પાપિષ્ઠો લેખકસ્તેન નામ વૈ

'અમારા પૈકી સૌથી પાપી 'લેખક' છે, એટલે તેને એ નામ મળ્યું છે.'

શીઘ્રગઃ પઙ્ગુતાં પ્રાપ્તઃ પરં સૂચીમુખસ્તતઃ

ઝડપી જીવ હવે લંગડો બની જાય છે, પછી એનું મોં સૂઈ જેવું તીક્ષ્ણ થઈ જાય છે.

બૃહદ્વૃષણશુષ્કાઙ્ગઃ પાપાદેવ પ્રજાયતે

મોટા વાંઝણ અને સુકાઈ ગયેલા અંગો વાળો, પાપી જીવ જન્મે છે.

યદિ તે શ્રવણે શ્રદ્ધા પૃચ્છ ચાન્યદ્યદિચ્છસિ યે જીવા ભુવિ તિષ્ઠન્તિ સર્વ આહારજીવિનઃ

જો તને સાંભળવામાં શ્રદ્ધા હોય તો, જે પણ પૂછવું હોય એ પૂછ; પૃથ્વી પરના બધા જીવ ખોરાકથી જ જીવે છે.

યુષ્માકમપિ ચાહારં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ શૃણુ ચાહારમસ્માકં સર્વભૂતદયાપર

હું પણ તારી ખોરાક વિશે સાચી રીતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; તું પણ અમારો ખોરાક સાંભળ, હે સર્વ જીવ પર દયા રાખનાર.

યચ્છ્રુત્વા નિન્દસે નિત્યં ભૂયો ભૂયશ્ચ નિત્યશઃ

જેને તું સાંભળીને વારંવાર હંમેશા નિંદા કરતો રહે છે.

ગૃહાણિ ત્યક્તશૌચાનિ પ્રેતા ભુઞ્જન્તિ તત્ર વૈ

જે ઘરોમાં શુદ્ધિ છોડી દેવામાં આવે છે, ત્યાં પ્રેતો ખોરાક મેળવે છે.

ગુરવો નૈવ પૂજ્યન્તે સ્ત્રીજિતાનિ ગૃહાણિ ચ 174.

જે ઘરોમાં ગુરુઓનું માન નથી અને સ્ત્રીઓએ ઘર જીતી લીધું છે, તે ઘરોમાં પણ આવું જ છે.

નિત્યં ચ કલહો યત્ર પ્રેતા ભુઞ્જન્તિ તત્ર વૈ નિન્દિતાનાં દ્વિજાતીનાં જુગુપ્સિતકુલોદ્ભવે

જે ઘરમાં હંમેશા ઝઘડો રહે છે, ત્યાં પણ પ્રેતો ખાય છે; જે દ્વિજાતિઓની નિંદા થાય છે અને જે નિકૃષ્ટ કુળમાં જન્મે છે, ત્યાં પણ આવું જ છે.

જાતાનાં વિહિતાનાં ચ દુષ્કૃતં કર્મ કુર્વતામ્

જે લોકો જન્મે છે અને પોતાના કર્મમાં સ્થિર છે, પણ દુષ્કર્મ કરે છે,

એતત્પાપતરં ચાન્યદ્ભોજનં દુષ્ટકર્મિણામ્

દુષ્ટ કર્મ કરનારાઓનું ખોરાક તો એથી પણ વધારે પાપી છે.

પ્રેતો યથા ન ભવતિ તથા બ્રૂહિ તપોધન એકરાત્રત્રિરાત્રેણ કૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણાદિભિઃ

હે તપસ્વી, એવું શું કરવું કે માણસ પ્રેત ન બને, એક રાત કે ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને કે કઠિન ચાંદ્રાયણ વગેરે વ્રતોથી?

વ્રતૈરભ્યુદ્યતઃ પૂતો ન પ્રેતો જાયતે નરઃ

જે મનુષ્ય વ્રત palan કરે છે અને શુદ્ધ રહે છે, એ કદી પ્રેત નથી بنتો.

યતીનાં પૂજકો નિત્યં ન પ્રેતો જાયતે નરઃ

જે હંમેશા યતિઓનું સન્માન કરે છે, એ મનુષ્ય પણ કદી પ્રેત નથી بنتો.

સર્વભૂતદયાલુશ્ચ ન પ્રેતો જાયતે નરઃ

જે સર્વ જીવ પર દયા રાખે છે, એ મનુષ્ય કદી પ્રેત નથી بنتો.

રતો વૈ પિતૃપૂજાયાં ન પ્રેતો જાયતે નરઃ

જે પિતૃઓની પૂજા કરવામાં આનંદ મેળવે છે, એ મનુષ્ય કદી પ્રેત નથી بنتો.

ક્ષમાયુક્તો દાનશીલો ન પ્રેતો જાયતે નરઃ

જેમાં ક્ષમા અને દાનની ભાવના છે, એ મનુષ્ય કદી પ્રેત નથી بنتો.

ઉપવાસપરો નિત્યં ન સ પ્રેતોઽભિજાયતે 174.

જે હંમેશા ઉપવાસમાં તત્પર રહે છે, એ કદી પ્રેત નથી بنتો.

દેવાંશ્ચ વન્દતે નિત્યં ન પ્રેતો જાયતે હિ સઃ ત્વત્તસ્તચ્છ્રુતમસ્માભિર્યો ન પ્રેતોઽભિજાયતે

જે હંમેશા દેવતાઓની પૂજા કરે છે, એ કદી પ્રેત નથી بنتો; તારી પાસેથી જ અમે સાંભળ્યું કે કોણ પ્રેત નથી بنتો.