વરાહપુરાણમ્

સ્વાધ્યાયયુક્તો હોમે ચ નિત્યયુક્તઃ સઃ યોગવિત્

તે સ્વાધ્યાય અને હવનમાં સતત લાગેલો અને યોગમાં નિષ્ણાત હતો.

એવં કર્માણિ કુર્વન્સ બ્રહ્મલોકજિગીષયા

એવો કર્મ કરતો તે બ્રહ્મલોક મેળવવાની ઇચ્છા રાખતો હતો.

તસ્ય બુદ્ધિરિયં જાતા તીર્થાભિગમનં પ્રતિ

તેના મનમાં તીર્થયાત્રા કરવાની ઈચ્છા જાગી.

પ્રયાતો વિધિવત્સાક્ષાત્ સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ

તે વિધિ પ્રમાણે સીધો સૂર્યોદય તરફ روانા થયો.

તથા ચોત્તરકોટ્યાં તુ તથા મન્માથુરં ચ યત્

એ જ રીતે ઉત્તર શિખરે અને મનમથુરા પાસે પણ તે ગયો.

ગત્વા સર્વાણિ તીર્થાનિ સ્નાત્વા પૂતો ભવામ્યહમ્

બધા તીર્થોમાં જઈને સ્નાન કરીને હું પવિત્ર બની ગયો.

કૃતપૂજાનમસ્કારઃ અધ્વાનં પ્રત્યપદ્યત

પૂજા અને નમસ્કાર કર્યા પછી તેણે ફરી યાત્રા શરૂ કરી.

અરણ્યે કણ્ટકવૃતે નિર્જને શબ્દવર્જિતે 174.

કાંટાવાળા, એકાંત અને નિર્વાત જંગલમાં તે પહોંચ્યો.

ઈષદુત્ત્રસ્તહૃદયસ્તિષ્ઠદુન્મીલ્ય ચક્ષુષી

થોડી ડરેલી દિલથી, આંખો ખોલીને ત્યાં ઊભો રહ્યો.

પપ્રચ્છ મધુરાલાપઃ કે યૂયં રૌદ્રમૂર્ત્તયઃ

મીઠા શબ્દોમાં તેણે પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, આવી ભયાનક આકૃતિ ધરાવતા?'

એકસ્થાનાત્સદા યૂયં પ્રસ્થિતાઃ કુત્ર વા સદા ક્ષુત્પિપાસાતુરા નિત્યં બહુદુઃખસમન્વિતાઃ

'તમે હંમેશા એક જ જગ્યાએ રહો છો—પછી ક્યાં જાઓ છો? સતત ભૂખ અને તરસથી પીડાતા, અનેક દુઃખ સાથે જીવતા છો.'

દુર્બુદ્ધ્યા ચ વૃતાઃ સર્વે હીનજ્ઞાના વિચેતસઃ

'તમારા બધાના મનમાં સમજણ ઓછી છે, જ્ઞાન અને વિચાર શક્તિ પણ નથી.'

નાન્તરિક્ષં મહીં ચાપિ જાનીમો દિવસં તથા

'અમે આકાશ, ધરતી કે દિવસ પણ ઓળખતા નથી.'

અપ્રકામમિદં ભાતિ ભાસ્કરોદયનં પ્રતિ

'આ સૂર્યોદય તરફની યાત્રા અમને ઇચ્છનીય લાગતી નથી.'

શીઘ્રગો રોધકશ્ચૈવ પંચમો લેખકસ્તથા પ્રેતાનાં કર્મજાતાનાં નામ્નાં વૈ સમ્ભવઃ કુતઃ

'ઝડપી, રોકનાર અને પાંચમો લેખક—મૃતકોના નામ અને કર્મ ક્યાંથી ઉદ્ભવે?'

કિં તત્કારણમેતદ્ધિ યૂયં સર્વે સનામકાઃ અહં સ્વાદુ સદાશ્નામિ દદ્મિ પર્યુષિતં દ્વિજે

'આનું કારણ શું છે કે તમે બધા નામ વગરના છો? હું હંમેશા તાજું ખાઉં છું અને જૂનું દ્વિજને આપું છું.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય નામ પર્યુષિતં દ્વિજ

'આ કારણથી, દ્વિજ, નામ પડ્યું છે 'જૂનું આપનાર'.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય પરઃ સૂચીમુખસ્તતઃ 174.

'આ જ કારણથી, બીજાને 'સૂઈની ટોચવાળો' કહેવાય છે.'

એતત્કારણમુદ્દિશ્ય શીઘ્રગસ્તેન સોચ્યતે

'આ જ કારણથી, તેને 'ઝડપી' કહેવાય છે.'

સમારુહ્યોદ્વિગ્નમના રોધકસ્તેન ચોચ્યતે

'ઉદ્વિગ્ન મનથી ચઢીને, તેને 'રોકનાર' કહેવાય છે.'

અસ્માકમપિ પાપિષ્ઠો લેખકસ્તેન નામ વૈ

'અમારા પૈકી સૌથી પાપી 'લેખક' છે, એટલે તેને એ નામ મળ્યું છે.'

શીઘ્રગઃ પઙ્ગુતાં પ્રાપ્તઃ પરં સૂચીમુખસ્તતઃ

ઝડપી જીવ હવે લંગડો બની જાય છે, પછી એનું મોં સૂઈ જેવું તીક્ષ્ણ થઈ જાય છે.

બૃહદ્વૃષણશુષ્કાઙ્ગઃ પાપાદેવ પ્રજાયતે

મોટા વાંઝણ અને સુકાઈ ગયેલા અંગો વાળો, પાપી જીવ જન્મે છે.

યદિ તે શ્રવણે શ્રદ્ધા પૃચ્છ ચાન્યદ્યદિચ્છસિ યે જીવા ભુવિ તિષ્ઠન્તિ સર્વ આહારજીવિનઃ

જો તને સાંભળવામાં શ્રદ્ધા હોય તો, જે પણ પૂછવું હોય એ પૂછ; પૃથ્વી પરના બધા જીવ ખોરાકથી જ જીવે છે.

યુષ્માકમપિ ચાહારં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ શૃણુ ચાહારમસ્માકં સર્વભૂતદયાપર

હું પણ તારી ખોરાક વિશે સાચી રીતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; તું પણ અમારો ખોરાક સાંભળ, હે સર્વ જીવ પર દયા રાખનાર.

યચ્છ્રુત્વા નિન્દસે નિત્યં ભૂયો ભૂયશ્ચ નિત્યશઃ

જેને તું સાંભળીને વારંવાર હંમેશા નિંદા કરતો રહે છે.

ગૃહાણિ ત્યક્તશૌચાનિ પ્રેતા ભુઞ્જન્તિ તત્ર વૈ

જે ઘરોમાં શુદ્ધિ છોડી દેવામાં આવે છે, ત્યાં પ્રેતો ખોરાક મેળવે છે.

ગુરવો નૈવ પૂજ્યન્તે સ્ત્રીજિતાનિ ગૃહાણિ ચ 174.

જે ઘરોમાં ગુરુઓનું માન નથી અને સ્ત્રીઓએ ઘર જીતી લીધું છે, તે ઘરોમાં પણ આવું જ છે.

નિત્યં ચ કલહો યત્ર પ્રેતા ભુઞ્જન્તિ તત્ર વૈ નિન્દિતાનાં દ્વિજાતીનાં જુગુપ્સિતકુલોદ્ભવે

જે ઘરમાં હંમેશા ઝઘડો રહે છે, ત્યાં પણ પ્રેતો ખાય છે; જે દ્વિજાતિઓની નિંદા થાય છે અને જે નિકૃષ્ટ કુળમાં જન્મે છે, ત્યાં પણ આવું જ છે.