વરાહપુરાણમ્

રાજલોકૈઃ પીડિતાશ્ચ ચ્છેદનોન્મૂલનેન ચ 172.

પણ રાજકર્મચારીઓએ કાપકૂટ અને ઉખેડી નાખવાથી તેમને બહુ દુઃખ આપ્યું.

પુષ્પમાલાવિહીનાશ્ચ મૂલસ્કન્ધાવશેષિતાઃ

ફૂલોની માળા વિનાના, ફક્ત મૂળ અને થડ જ બાકી રહ્યા.

યો દેવસ્તત્ર પાષાણો મૃત્પિણ્ડેષ્ટકયન્ત્રિતઃ

ત્યાં જે દેવ છે, તે પથ્થરરૂપે માટીના ગાંઠ અથવા ઈંટથી ઘેરાયેલા છે.

પુણ્યં સોદકપૂર્ણોઽયં તસ્યારામસ્ય સેચકમ્

આ પાણીથી ભરેલું પાત્ર પુણ્યદાયક છે; તે બગીચાને પાણી આપવાનું સાધન છે.

યે ચ વૃક્ષાઃ ફલોપેતાસ્તે સૌવર્ણાશ્ચ સત્તમ તસ્યા નાશાદ્યથા નોઽત્ર જાતેયં ચ વિરૂપતા

અને જે વૃક્ષો ફળથી ભરપૂર છે, કે સોનાના છે, હે શ્રેષ્ઠ, જો એ નાશ પામે તો અહીં જેવું વિકૃત રૂપ ઊભું થાય એવું ક્યાંય થતું નથી.

ગોકર્ણ ઉવાચ કરણાત્કૂપદેવાનાં તસ્ય પુણ્યફલં વદ

ગોકર્ણે પૂછ્યું: અહીં કૂવામાં દેવતાઓ સ્થાપવા પર શું પુણ્યફળ મળે છે, તે કહો.

જ્યેષ્ઠોવાચ ઇષ્ટેન લભતે સ્વર્ગં પૂર્ત્તે મોક્ષં ચ વિન્દતિ

જ્યેષ્ઠએ કહ્યું: યજ્ઞથી સ્વર્ગ મળે છે અને પુણ્યકર્મથી મોક્ષ મળે છે.

વાપીકૂપતડાગાનિ દેવતાયતનાનિ ચ

પાણીના તળાવ, કૂવા, સરોવર અને દેવસ્થાન—

ભૂમિદાનેન યે લોકા ગોદાનેન ચ કીર્ત્તિતાઃ

ભૂમિદાન અને ગૌદાનથી જે લોક પ્રાપ્ત થાય છે, તે બહુ વખાણવામાં આવ્યા છે.

અશ્વત્થમેકં પિચુમન્દમેકં ન્યગ્રોધમેકં દશ પુષ્પજાતીઃ

એક પિપળો, એક પિચુમંદ, એક વટવૃક્ષ અને દસ પ્રકારના ફૂલોવાળા વૃક્ષો—

યથા સુપુત્રઃ કુલમુદ્ધરેદ્ધિ યથાઽતિકૃચ્છ્રાન્નિયમપ્રયત્નાત્ 172.

જેમ સારો પુત્ર કુટુંબને ઉન્નતિ આપે છે, તેમ મહેનત અને નિયમથી—

ગોકર્ણ ઉવાચ છાયાવિશ્રામપથિકૈઃ પક્ષિણાં નિલયેન ચ

ગોકર્ણે પૂછ્યું: પથિકોને છાંયો અને આરામ મળે છે, પક્ષીઓને નિવાસ મળે છે—

પત્રમૂલત્વગાદ્યૈશ્ચ ઔષધાર્થં તુ દેહિનામ્

એના પાન, મૂળ, છાલ વગેરે દવાઓ તરીકે જીવજંતુઓને ઉપયોગી થાય છે.

ગૃહકૃત્યાનિ કાષ્ઠાનિ ક્ષુદ્રજન્તુગૃહાસ્તથા

એના લાકડાં ઘરકામમાં આવે છે અને નાના જીવજંતુઓ માટે ઘર બને છે.

ફલન્તિ વત્સરે મધ્યે દ્વિવારં શકુનાદયઃ એવં પુત્રસમારોપા એવં તત્ત્વવિદો વિદુઃ

વર્ષના મધ્યમાં એ વૃક્ષો બે વાર ફળ આપે છે; પક્ષીઓ વગેરે તેનો આનંદ માણે છે. જેઓ તત્વને જાણે છે, તેઓ પુત્રના વાવેતરનું પણ એવું જ મહત્વ સમજાવે છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ હા કષ્ટં કથમિત્યેવ મુમોહ ચ પપાત હ

શ્રીવરાહે કહ્યું: અરે! કેટલું દુઃખદ! એમ બોલીને, તેઓ બેભાન થઈને પડી ગયા.

તાભિરાશ્વાસિતો ધીમાન્સસંજ્ઞો વારિણોક્ષિતઃ

તેમને સાંત્વના મળતાં, અને પાણી છાંટતાં, તે વિદ્વાનને ફરી સંજ્ઞાન આવી.

ગોકર્ણ ઉવાચ મથુરાયાં મમૈવતદુદ્યાનં દેવતાગૃહમ્

ગોકર્ણે કહ્યું: મથુરામાં જે બગીચો અને દેવમંદિર છે, એ મારું જ છે.

યદિ તત્ર ગતશ્ચાહં પિતૃરાજ્ઞોસ્તુ સન્નિધૌ

જો હું ત્યાં જઉં, તો પિતૃરાજાની હાજરીમાં જ જઉં.

જ્યેષ્ઠા પ્રોવાચ નેષ્યામિ યદિ તે રોચતેઽનઘ

મોટી બહેને કહ્યું: નિર્દોષ, જો તને ગમતું હોય તો હું તને લઈ જઈશ.

વિમાનપ્રતિમાકારં યાનમારુહ્ય સત્વરઃ 172.

પછી તે ઝડપથી વિમાન જેવું વાહન ચડીને નીકળી પડ્યો.

ગૃહ્ણીષ્વોપાયનં રાજ્ઞે તસ્મૈ ત્વં દેહ્યનર્ઘ્યકમ્

રાજાને આપવાનું આ મૂલ્યવાન ભેટ લઈ લે, અને તેને આપજે.

ઉત્પપાત તતઃ સ્થાનાદ્યત્ર રાજા વ્યવસ્થિતઃ

પછી તે ત્યાંથી ઊઠી, જ્યાં રાજા બેઠા હતા ત્યાં ગયો.

રાજા દર્શનમાત્રેણ સન્તુષ્ટઃ સોબ્રવીદિદમ્

રાજા માત્ર દર્શનથી જ પ્રસન્ન થયા અને એમ બોલ્યા:

અર્દ્ધાસને કૃતઃ પ્રીત્યા રત્નદો ધનદો યથા

પ્રેમથી તેને અર્ધે સિંહાસન પર બેસાડ્યા, જેમ કોઈ રત્ન કે ધન આપનાર બેસાડે.

આશ્ચર્યં દર્શયિષ્યામિ કથયિષ્યામિ ચાપિ ભોઃ

હું તને એક અદ્ભુત વસ્તુ બતાવીશ અને તેની વાત પણ કરીશ, ભાઈ.

મુહૂર્ત્તાર્દ્ધાદ્યથા યાતિ સૈન્યં તચ્ચ તથા કુરુ

જેમ સૈન્ય અડધા મુહૂર્તમાં જાય છે, એમ તું પણ કરજે.

કૃતં તેન તથા સર્વં યથા રાજ્ઞા હિ ભાષિતમ્

તેને રાજાએ જે કહ્યું હતું, એ બધું જ એમ જ કર્યું.

સાધુ સાધ્વિતિ ગોકર્ણં પ્રશશંસુઃ પુનઃ પુનઃ

બધાએ વારંવાર ગોકર્ણની પ્રશંસા કરી, 'શાબાશ! શાબાશ!' કહીને.