વરાહપુરાણમ્

માથુરાણાં ચ યદ્રૂપં તદ્રૂપં મે વસુન્ધરે 169.

મથુરાના લોકોમાં જે રૂપ મળે છે, એ જ મારું પણ રૂપ છે, ધરતી માતા.

શૃણુ દેવિ યથાવૃત્તં ગરુડસ્ય મહાત્મનઃ મથુરાયાં સ્થિતં દેવં ભિન્નરૂપં ન પશ્યતિ

હે દેવી, મહાન આત્મા ગરુડ વિશે જે બન્યું, એ સાંભળ: મથુરામાં, તેને દેવનું અલગ રૂપ દેખાયું નહીં.

તદા ગતોઽસૌ વસુધે દેવસ્યાગ્રે વિહંગમઃ

પછી, ધરતી માતા, એ પક્ષી દેવની સામે ગયો.

ગરુડ ઉવાચ જય કેશવ ઈશાન જય કૃષ્ણ નમોઽસ્તુ તે

ગરુડ બોલ્યો: જય હો, કેશવ, ઈશાન! જય હો, કૃષ્ણ! તને વંદન છે!

જય મૂર્ત જયાચિન્ત્ય જય લોકવિભૂષણ

જય હો, મૂર્તિમાન! જય હો, અકલ્પ્ય! જય હો, જગતના શોભા!

ગરુડસ્ય પુરસ્તત્ર સ્થિતો દેવઃ શરીરવાન્

ત્યાં ગરુડની સામે દેવ શરીરધારી રૂપે ઊભા રહ્યા.

કિં કુર્યાત્સ્તોત્રમેતન્મે કિં વા તવ ચિકીર્ષિતમ્

એણે પૂછ્યું: હું શું કરું? આ સ્તુતિ કરું કે તને બીજું કંઈ જોઈએ છે?

ગરુડ ઉવાચ આગતે તુ મયા દેવ ન દૃષ્ટં તવ રૂપકમ્

ગરુડ બોલ્યો: ભગવાન, હું આવ્યો છતાં તું રૂપે દેખાયો નથી.

માથુરૈરેવ લોકૈસ્તુ સમં દૃષ્ટં હિ રૂપકમ્

મથુરાના લોકોએ જ તારો રૂપ જગત સાથે જોઈ શક્યો છે.

તસ્માત્સ્તુતિસ્તુ દેવેશ કૃતાનુગ્રહકામ્યયા

એથી, દેવોના સ્વામી, તારી કૃપા માટે આ સ્તુતિ કરી છે.

ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગરુડં પ્રતિ ભાવિનિ માથુરાણાં ચ યદ્રૂપં તદ્રૂપં મે વિહંગમ ।।169.

એણે ગરુડને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: હે પક્ષી, મથુરાના લોકોમાં જે રૂપ છે, એ જ મારું પણ રૂપ છે.

યે પાપાસ્તે ન પશ્યન્તિ મદ્રૂપા માથુરા દ્વિજાઃ

હે દ્વિજો, જે પાપી લોકો છે, તેઓ મથુરામાં મારા સ્વરૂપનું દર્શન કરી શકતા નથી.

ગરુડોઽપિ તતઃ સ્થાનાદ્ગતો દેવિ યથાસુખમ્

હે દેવી, પછી ગરુડ પણ ત્યાંથી પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલ્યો ગયો.

યેષાં પૂજિતમાત્રેણ તુષ્ટોઽહં ચૈવ સર્વદા

માત્ર તેમની પૂજા કરતાં જ હું હંમેશાં પ્રસન્ન રહું છું.

અપિ કીટઃ પતંગો વા તિર્યગ્યોનિગતોઽપિ વા

કે પછી કોઈ જીવ, પતંગિયો કે પશુપક્ષી પણ હોય,

યઃ પશ્યેત્પદ્મનાભં તુ દ્વાદશ્યામાશ્વિનસ્ય તુ

જે અશ્વિન મહિનાની દ્વાદશી પર પદ્મનાભનું દર્શન કરે છે,

એકાદશ્યાં ચોપવાસી કૃતશૌચઃ સમાહિતઃ

અથવા, એકાદશીનું ઉપવાસ કરીને, શુદ્ધ અને એકાગ્ર મનથી,

ચૈત્રસ્ય શુક્લદ્વાદશ્યામુપોષ્ય સ્નાનમાચરેત્

ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ દ્વાદશી પર ઉપવાસ કરીને, સ્નાન કરવું જોઈએ.

યઃ કરોતિ સ મુચ્યેત નાત્ર કાર્યા વિચારણા

જે આ કરે છે, તે મુક્તિ પામે છે; અહીં કોઈ શંકા રાખવાની જરૂર નથી.

મહાવિદ્યેશ્વરીં દેવિ મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા

હે દેવી, મહાવિદ્યેશ્વરીના દર્શનથી બ્રહ્મહત્યાના પાપથી મુક્તિ મળે છે.

સ્નાનં કરોતિ તસ્યાં તુ ગ્રહદાષૈર્ન લિપ્યતે 169.

જે ત્યાં સ્નાન કરે છે, તેને ગ્રહોના દુઃખો લાગતા નથી.

વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકં દૃષ્ટ્વા દીર્ઘવિષ્ણું ચ કેશવમ્

વિશ્રાંતિ નામના અને લાંબા વિષ્ણુ, કેશવનું દર્શન કરીને,

ઇતિ જપવિધિહોમધ્યાનકાલે સ સમ્યક્સતતમભિસમીક્ષ્ય બ્રહ્મણા યત્પ્રયુક્તમ્

જપ, વિધિ, હોમ કે ધ્યાનના સમયે, જેમ બ્રહ્માએ કહેલું છે તેમ, સતત અને યોગ્ય રીતે ધ્યાનપૂર્વક જોવું જોઈએ.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પ્રાગિતિહાસે મથુરામાહાત્મ્યં નામૈકોનસપ્તત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના પ્રાચીન ઇતિહાસમાં મથુરાના મહાત્મ્યનું ઓગણસિત્તેરમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ મથુરાયાં પુરા વૃત્તં ગોકર્ણસ્ય મહાત્મનઃ

શ્રીવરાહ કહે છે: મથુરામાં એક વખત મહાન આત્મા ગોકર્ણ વિશે એક ઘટના બની હતી.

તસ્ય ભાર્યા સુશીલા તુ નામ્ના ગુણસમન્વિતા

તેની પત્નીનું નામ સુશીલા હતું, જે ગુણોથી યુક્ત હતી.

વિલલાપ ચ સુશ્રોણિ ચૈકાન્તે દીનમાનસા

અને સુંદર નિતંબવાળી એ સ્ત્રી એકાંતમાં દુઃખી મનથી રડતી હતી.

વૃક્ષમૂલે તુ તત્રૈવ મુનિરેકઃ સમાસ્થિતઃ

ત્યાં જ એક વૃક્ષની નીચે એક મુનિ બેઠેલા હતા.

જાત હાર્દઃ પ્રિયં ચેષ્ટં શનૈઃ સ્ત્રિયમથાબ્રવીત્

હૃદયમાં દયા જાગી, તો તેણે ધીરેધીરે એ પ્રિય સ્ત્રીને વાત કરી.