વરાહપુરાણમ્

દક્ષિણસ્યાં સમારભ્ય ઉત્તરસ્યાં સમાપયેત્ 169.

દક્ષિણ તરફથી શરૂ કરીને, ઉત્તર તરફ પૂર્ણ કરવું જોઈએ.

મનુજા યેન વિધિના મુક્તિં યાન્તિ ન સંશયઃ ગૃહાન્નિઃસૃત્ય મૌનેન યાવત્સ્નાનં સમાચરેત્

જે રીતે મનુષ્યો મુક્તિ પામે છે—આમાં શંકા નથી—ઘર છોડીને, મૌન રાખી, સ્નાન કરવું જોઈએ.

પૂજાં કૃષ્ણસ્ય કૃત્વા વૈ તતો બ્રૂયાદ્વસુન્ધરે

કૃષ્ણની પૂજા કર્યા પછી, પૃથ્વીને સંબોધવું જોઈએ.

કૃષ્ણસ્ય કૃત્વા તુ મખં સ્નાનાદીનિ યથાક્રમમ્

કૃષ્ણ માટે યજ્ઞ કરીને, પછી ક્રમશઃ સ્નાન અને અન્ય વિધિઓ કરવી.

બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્વિધિરેષ ઉદાહૃતઃ

પછી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; આ જ વિધિ કહેવાય છે.

ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિર્મમ લોકે મહીયતે

એ પછી મારા લોકમાં પાછો આવતો નથી—એનું બહુ માન થાય છે.

અન્યત્ર તુ મૃતા યે ચ અર્ધચન્દ્રકૃતક્રિયાઃ

પણ જે બીજે ક્યાંક મરે છે, અથવા જેમની વિધિ અર્ધચંદ્ર આકારમાં થાય છે,

યાવદસ્થીન્યર્દ્ધચન્દ્રં યસ્ય તિષ્ઠન્તિ દેહિનઃ

જ્યાં સુધી કોઈના અસ્થિ અર્ધચંદ્રમાં રહે છે,

અર્દ્ધચન્દ્રે વિશેષોઽસ્તિ તીર્થે વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકે

અર્ધચંદ્રમાં, વિશ્રાંતિ નામના તીર્થમાં ખાસ મહત્ત્વ છે.

ગર્ત્તેશ્વરોઽથ ભૂતેશો દ્વે કોટી તુ વસુન્ધરે

ધરતી માતા, ગર્ત્તેશ્વર અને ભૂતેશ નામના તીર્થોમાં બે કરોડ છે.

માથુરાણાં ચ યદ્રૂપં તદ્રૂપં મે વસુન્ધરે 169.

મથુરાના લોકોમાં જે રૂપ મળે છે, એ જ મારું પણ રૂપ છે, ધરતી માતા.

શૃણુ દેવિ યથાવૃત્તં ગરુડસ્ય મહાત્મનઃ મથુરાયાં સ્થિતં દેવં ભિન્નરૂપં ન પશ્યતિ

હે દેવી, મહાન આત્મા ગરુડ વિશે જે બન્યું, એ સાંભળ: મથુરામાં, તેને દેવનું અલગ રૂપ દેખાયું નહીં.

તદા ગતોઽસૌ વસુધે દેવસ્યાગ્રે વિહંગમઃ

પછી, ધરતી માતા, એ પક્ષી દેવની સામે ગયો.

ગરુડ ઉવાચ જય કેશવ ઈશાન જય કૃષ્ણ નમોઽસ્તુ તે

ગરુડ બોલ્યો: જય હો, કેશવ, ઈશાન! જય હો, કૃષ્ણ! તને વંદન છે!

જય મૂર્ત જયાચિન્ત્ય જય લોકવિભૂષણ

જય હો, મૂર્તિમાન! જય હો, અકલ્પ્ય! જય હો, જગતના શોભા!

ગરુડસ્ય પુરસ્તત્ર સ્થિતો દેવઃ શરીરવાન્

ત્યાં ગરુડની સામે દેવ શરીરધારી રૂપે ઊભા રહ્યા.

કિં કુર્યાત્સ્તોત્રમેતન્મે કિં વા તવ ચિકીર્ષિતમ્

એણે પૂછ્યું: હું શું કરું? આ સ્તુતિ કરું કે તને બીજું કંઈ જોઈએ છે?

ગરુડ ઉવાચ આગતે તુ મયા દેવ ન દૃષ્ટં તવ રૂપકમ્

ગરુડ બોલ્યો: ભગવાન, હું આવ્યો છતાં તું રૂપે દેખાયો નથી.

માથુરૈરેવ લોકૈસ્તુ સમં દૃષ્ટં હિ રૂપકમ્

મથુરાના લોકોએ જ તારો રૂપ જગત સાથે જોઈ શક્યો છે.

તસ્માત્સ્તુતિસ્તુ દેવેશ કૃતાનુગ્રહકામ્યયા

એથી, દેવોના સ્વામી, તારી કૃપા માટે આ સ્તુતિ કરી છે.

ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગરુડં પ્રતિ ભાવિનિ માથુરાણાં ચ યદ્રૂપં તદ્રૂપં મે વિહંગમ ।।169.

એણે ગરુડને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: હે પક્ષી, મથુરાના લોકોમાં જે રૂપ છે, એ જ મારું પણ રૂપ છે.

યે પાપાસ્તે ન પશ્યન્તિ મદ્રૂપા માથુરા દ્વિજાઃ

હે દ્વિજો, જે પાપી લોકો છે, તેઓ મથુરામાં મારા સ્વરૂપનું દર્શન કરી શકતા નથી.

ગરુડોઽપિ તતઃ સ્થાનાદ્ગતો દેવિ યથાસુખમ્

હે દેવી, પછી ગરુડ પણ ત્યાંથી પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલ્યો ગયો.

યેષાં પૂજિતમાત્રેણ તુષ્ટોઽહં ચૈવ સર્વદા

માત્ર તેમની પૂજા કરતાં જ હું હંમેશાં પ્રસન્ન રહું છું.

અપિ કીટઃ પતંગો વા તિર્યગ્યોનિગતોઽપિ વા

કે પછી કોઈ જીવ, પતંગિયો કે પશુપક્ષી પણ હોય,

યઃ પશ્યેત્પદ્મનાભં તુ દ્વાદશ્યામાશ્વિનસ્ય તુ

જે અશ્વિન મહિનાની દ્વાદશી પર પદ્મનાભનું દર્શન કરે છે,

એકાદશ્યાં ચોપવાસી કૃતશૌચઃ સમાહિતઃ

અથવા, એકાદશીનું ઉપવાસ કરીને, શુદ્ધ અને એકાગ્ર મનથી,

ચૈત્રસ્ય શુક્લદ્વાદશ્યામુપોષ્ય સ્નાનમાચરેત્

ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ દ્વાદશી પર ઉપવાસ કરીને, સ્નાન કરવું જોઈએ.

યઃ કરોતિ સ મુચ્યેત નાત્ર કાર્યા વિચારણા

જે આ કરે છે, તે મુક્તિ પામે છે; અહીં કોઈ શંકા રાખવાની જરૂર નથી.