વરાહપુરાણમ્

એતત્તે કથિતં દેવિ સર્વપાતકનાશનમ્

હે દેવી, હું તને જે કહ્યુ છે, તે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે મથુરામાહાત્મ્યે અષ્ટષષ્ટ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં, મથુરાના મહાત્મ્ય વિષયક એકસોઅડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

શ્રીવરાહ ઉવાચ તસ્યાં વસામ્યહં દેવિ મથુરાયાં ચ સર્વદા

શ્રીવરાહએ કહ્યું: હે દેવી, હું મથુરામાં હંમેશા વસું છું.

સર્વેષામેવ તીર્થાનાં મથુરા ચ પરં મહત્

બધા તીર્થોમાંથી મથુરા સર્વોચ્ચ અને મહાન છે.

ચક્રસ્થિતં હિ તત્સર્વં કૃષ્ણસ્યૈવ પદેન તુ

આ બધું ચક્રમાં સ્થિત છે, અને તે કૃષ્ણના પદથી જ છે.

તત્રૈવ વાસિનો લોકા મુક્તિં યાન્તિ ન સંશયઃ

ત્યાં વસતા લોકોએ મુક્તિ મળે છે—આમાં કોઈ સંશય નથી.

તયોર્મધ્યે સ્થિતો દેવ આકારાત્સોમચક્રતા

બન્ને વચ્ચે દેવતા સોમચક્રના સ્વરૂપે ઉભા છે.

તસ્માદ્ધિ મરણં ચાત્ર દ્વે કોટી સર્વકર્મસુ

અહીં મૃત્યુ પામવું, બધા કર્મોમાં બે કરોડ પુણ્ય સમાન છે.

તેન વૈ ચાક્ષયા લોકાઃ પ્રાપ્તાશ્ચૈવ ન સંશયઃ યજ્ઞોપવીતમાત્રેણ ત્રાયન્તે ચ કુલં બહુ

આથી અક્ષય લોક પ્રાપ્ત થાય છે—આમાં શંકા નથી; માત્ર યજ્ઞોપવીતથી પણ અનેક કુળોનું રક્ષણ થાય છે.

પૃથિવ્યુવાચ

પૃથ્વીએ કહ્યું:

દક્ષિણસ્યાં સમારભ્ય ઉત્તરસ્યાં સમાપયેત્ 169.

દક્ષિણ તરફથી શરૂ કરીને, ઉત્તર તરફ પૂર્ણ કરવું જોઈએ.

મનુજા યેન વિધિના મુક્તિં યાન્તિ ન સંશયઃ ગૃહાન્નિઃસૃત્ય મૌનેન યાવત્સ્નાનં સમાચરેત્

જે રીતે મનુષ્યો મુક્તિ પામે છે—આમાં શંકા નથી—ઘર છોડીને, મૌન રાખી, સ્નાન કરવું જોઈએ.

પૂજાં કૃષ્ણસ્ય કૃત્વા વૈ તતો બ્રૂયાદ્વસુન્ધરે

કૃષ્ણની પૂજા કર્યા પછી, પૃથ્વીને સંબોધવું જોઈએ.

કૃષ્ણસ્ય કૃત્વા તુ મખં સ્નાનાદીનિ યથાક્રમમ્

કૃષ્ણ માટે યજ્ઞ કરીને, પછી ક્રમશઃ સ્નાન અને અન્ય વિધિઓ કરવી.

બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્વિધિરેષ ઉદાહૃતઃ

પછી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; આ જ વિધિ કહેવાય છે.

ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિર્મમ લોકે મહીયતે

એ પછી મારા લોકમાં પાછો આવતો નથી—એનું બહુ માન થાય છે.

અન્યત્ર તુ મૃતા યે ચ અર્ધચન્દ્રકૃતક્રિયાઃ

પણ જે બીજે ક્યાંક મરે છે, અથવા જેમની વિધિ અર્ધચંદ્ર આકારમાં થાય છે,

યાવદસ્થીન્યર્દ્ધચન્દ્રં યસ્ય તિષ્ઠન્તિ દેહિનઃ

જ્યાં સુધી કોઈના અસ્થિ અર્ધચંદ્રમાં રહે છે,

અર્દ્ધચન્દ્રે વિશેષોઽસ્તિ તીર્થે વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકે

અર્ધચંદ્રમાં, વિશ્રાંતિ નામના તીર્થમાં ખાસ મહત્ત્વ છે.

ગર્ત્તેશ્વરોઽથ ભૂતેશો દ્વે કોટી તુ વસુન્ધરે

ધરતી માતા, ગર્ત્તેશ્વર અને ભૂતેશ નામના તીર્થોમાં બે કરોડ છે.

માથુરાણાં ચ યદ્રૂપં તદ્રૂપં મે વસુન્ધરે 169.

મથુરાના લોકોમાં જે રૂપ મળે છે, એ જ મારું પણ રૂપ છે, ધરતી માતા.

શૃણુ દેવિ યથાવૃત્તં ગરુડસ્ય મહાત્મનઃ મથુરાયાં સ્થિતં દેવં ભિન્નરૂપં ન પશ્યતિ

હે દેવી, મહાન આત્મા ગરુડ વિશે જે બન્યું, એ સાંભળ: મથુરામાં, તેને દેવનું અલગ રૂપ દેખાયું નહીં.

તદા ગતોઽસૌ વસુધે દેવસ્યાગ્રે વિહંગમઃ

પછી, ધરતી માતા, એ પક્ષી દેવની સામે ગયો.

ગરુડ ઉવાચ જય કેશવ ઈશાન જય કૃષ્ણ નમોઽસ્તુ તે

ગરુડ બોલ્યો: જય હો, કેશવ, ઈશાન! જય હો, કૃષ્ણ! તને વંદન છે!

જય મૂર્ત જયાચિન્ત્ય જય લોકવિભૂષણ

જય હો, મૂર્તિમાન! જય હો, અકલ્પ્ય! જય હો, જગતના શોભા!

ગરુડસ્ય પુરસ્તત્ર સ્થિતો દેવઃ શરીરવાન્

ત્યાં ગરુડની સામે દેવ શરીરધારી રૂપે ઊભા રહ્યા.

કિં કુર્યાત્સ્તોત્રમેતન્મે કિં વા તવ ચિકીર્ષિતમ્

એણે પૂછ્યું: હું શું કરું? આ સ્તુતિ કરું કે તને બીજું કંઈ જોઈએ છે?

ગરુડ ઉવાચ આગતે તુ મયા દેવ ન દૃષ્ટં તવ રૂપકમ્

ગરુડ બોલ્યો: ભગવાન, હું આવ્યો છતાં તું રૂપે દેખાયો નથી.

માથુરૈરેવ લોકૈસ્તુ સમં દૃષ્ટં હિ રૂપકમ્

મથુરાના લોકોએ જ તારો રૂપ જગત સાથે જોઈ શક્યો છે.