વરાહપુરાણમ્

તસ્ય દુઃખેન સંયુક્તો વિપ્રોઽસૌ વાક્યમબ્રવીત્ મિત્રત્વે વર્ત્તસે રક્ષસ્તવ દાસ્યામિ કિં વદ

તેના દુઃખથી પીડાઈને બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'તું મિત્રતાથી વર્તે છે, હે રાક્ષસ, મને કહું શું આપું?'

આત્મના ચોપકારેણ પ્રિયં કિં કરવાણિ તે દદાસિ યદિ તદ્વિપ્ર યન્મે મનસિ વર્ત્તતે

'મારા સહાયથી તને શું પ્રિય કામ કરું? જો તું આપે તો, હે બ્રાહ્મણ, જે મારા મનમાં છે—'

મથુરાયાં ચ યત્સ્નાતં કૃતં વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકે

'અને જે કાર્ય મથુરામાં સ્નાન કર્યા પછી વિશ્રાંતિ નામના સ્થળે કર્યું હતું—'

તેન દુઃખેન સંયુક્તો વિપ્રો વાક્યમથાબ્રવીત્ કથં જાનાસિ રક્ષસ્ત્વં તીર્થં વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકમ્

એ દુઃખથી પીડાઈને બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'હે રાક્ષસ, તને વિશ્રાંતિ નામના તીર્થ વિશે કેમ ખબર પડી?'

કથં ચ સંજ્ઞા તસ્યાભૂત્કથય ત્વં હિ રાક્ષસ પુરી ઉજ્જયિની નામ્ના તસ્યાં વાસો હિ મે સદા

'અને એ નામ કેમ પડ્યું? કહો, હે રાક્ષસ. ઉજ્જયિની નામની નગરીમાં હું હંમેશાં રહેતો હતો.'

કસ્મિંશ્ચિદથ કાલેન ગતોઽહં વિષ્ણુમન્દિરમ્

'કેટલાય સમય પછી હું વિષ્ણુના મંદિરે ગયો હતો.'

વિશ્રાન્તિતીર્થમાહાત્મ્યં શ્રાવયન્સ દિનેદિને

'હું રોજ વિશ્રાંતિ તીર્થનું મહાત્મ્ય લોકો ને સંભળાવતો હતો.'

સા સંજ્ઞા ચ શ્રુતા તત્ર વિશ્રાન્તેશ્ચ મયાઽનઘ

અહાં એ સ્થાનને 'વિશ્રાંતિ' કહેવાય છે, અને મેં પણ એ નામ સાંભળ્યું છે.

વિશ્રામં કુરુતે તત્ર તેન વિશ્રાન્તિસંજ્ઞિતા

એ સ્થળે મનુષ્યને આરામ મળે છે, તેથી તેને 'વિશ્રાંતિ' નામ મળ્યું છે.

એકસ્નાનસ્ય હિ ફલં તવ દત્તં ચ રાક્ષસ 167.

એક જ સ્નાનનું ફળ તને મળ્યું છે, રાક્ષસ.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મથુરામાહાત્મ્યે વિશ્રાન્તિમાહાત્મ્યં નામ સપ્તષષ્ટ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના મથુરામાહાત્મ્યમાં 'વિશ્રાંતિમાહાત્મ્ય' નામના એકસો સડસઠમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

ધરણ્યુવાચ તેન દૃષ્ટેન યત્પુણ્યં કથયસ્વાખિલં પ્રભો

પૃથ્વીએ કહ્યું: પ્રભુ, એ સ્થાન જોવાથી જે પુણ્ય મળે છે, એ બધું મને કહો.

શ્રીવરાહ ઉવાચ તસ્ય દર્શનમાત્રેણ મથુરાયાં ફલં ભવેત્

શ્રીવરાહે કહ્યું: માત્ર એ સ્થાનને જોવાથી જ મથુરાનું ફળ મળે છે.

પુરા વર્ષસહસ્રં તુ તપસ્તપ્તં સુદારુણમ્

પહેલાં ક્યારેક હજારો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કરવામાં આવ્યું હતું.

વરં વરય ભદ્રં તે યસ્તે મનસિ વર્ત્તતે સર્વગસ્ત્વં હિ દેવેશ મયા જ્ઞાતં સુનિશ્ચિતમ્

તને જે મનમાં ઇચ્છા હોય એ વર માંગ, શુભે. દેવોના સ્વામી, તું સર્વત્ર છે, એ હું ચોક્કસ જાણું છું.

મથુરાયાં ચ મે સ્થાનં સદા દેવ પ્રદીયતામ્

દેવ, મથુરામાં મને હંમેશા મારું નિવાસસ્થાન મળે એવી કૃપા કરો.

મથુરાયાં ચ દેવ ત્વં ક્ષેત્રપાલો ભવિષ્યસિ

દેવ, તું મથુરામાં ક્ષેત્રપાલ બનશે.

અન્યથા નાપ્નુયાત્ સિદ્ધિમેવમેતન્ન સંશયઃ

નહીંતર, કોઈને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થતી નથી; એ જ સાચું છે, તેમાં શંકા નથી.

ભજતે મનુજઃ સિદ્ધિમાત્મભાવેન તાદૃશીમ્

મનુષ્ય પોતાનાં સ્વરૂપે ભક્તિ કરીને એવી સિદ્ધિ મેળવે છે.

વિંશતિર્યોજનાનાં હિ માથુરં મમ મણ્ડલમ્ 168.

મારું માથુરા ક્ષેત્ર વીસ યોજન જેટલું વિસ્તૃત છે.

ન મયા કથિતં દેવિ બ્રહ્મણશ્ચ મહાત્મનઃ

હે દેવી, મેં આ વાત મહાત્મા બ્રહ્મા સુધી પણ કદી કહી નથી.

મયા સુગોપિતં પૂર્વં ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં પરમ્

હું આ વાતને પહેલાંથી જ ખૂબ ગુપ્ત રાખી હતી, એ સર્વથી પણ વધારે ગુપ્ત છે.

તસ્યાં તિષ્ઠન્તિ તીર્થાનિ તાનિ વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ

એ વિસ્તારમાં અનેક તીર્થો છે; એ બધાની વાત હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.

તીર્થસંખ્યા ચ વસુધે મથુરાયાં મયોદિતા

હે વસુધા, મેં તને મથુરાના તીર્થોની સંખ્યા કહી છે.

પ્રસ્કન્દનં ચ ભાણ્ડીરં કુરુક્ષેત્રસમાનિ ષટ્

પ્રસ્કંદન અને ભાંડીરા તથા છ તીર્થો, જે કુરુક્ષેત્ર જેટલાં પવિત્ર છે.

અસિકુણ્ડં સવૈકુણ્ઠં કોટિતીર્થોત્તમં સ્મૃતમ્

અસિકુંડ અને વૈકુંઠ સાથે, આ સ્થાનને કરોડો તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

ચક્રતીર્થં તથાક્રૂરં દ્વાદશાદિત્યસંજ્ઞિતમ્

ચક્ર તીર્થ, આકરૂર અને દ્વાદશાદિત્ય નામે ઓળખાતા સ્થળ પણ છે.

કુરુક્ષેત્રાચ્છતગુણં મથુરાયાં ન સંશયઃ

મથુરામાં મળતો પુણ્ય, કુરુક્ષેત્ર કરતાં સો ગણી વધારે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

મથુરાયાસ્તુ માહાત્મ્યં તે યાન્તિ પરમં પદમ્

જે લોકો મથુરાનું મહાત્મ્ય પ્રાપ્ત કરે છે, તેઓ સર્વોચ્ચ અવસ્થાએ પહોંચે છે.