વરાહપુરાણમ્

નાહં યાસ્યામિ મથુરાં દ્રવ્યાભાવે કથંચન

મારે મથુરા જવું જ નહીં, કારણ કે મારી પાસે કોઈ ધન નથી.

પ્રેત ઉવાચ આસ્તે ધનમપર્યાપ્તં ગચ્છ ત્વં મા વિલમ્બય

પ્રેતએ કહ્યું: પૂરતું ધન છે, તું જા અને વિલંબ ન કર.

વિભુરુવાચ ગૃહશેષં મમ ધનં ન ચાન્યત્તત્ર વિદ્યતે

વિભુએ કહ્યું: મારું ઘર સિવાય બીજું કોઈ ધન ત્યાં નથી.

પિતૃપૈતામહી કીર્ત્તિરવિક્રેયા હિ સા મયા

મારા પિતૃ-પિતામહોની ઈજ્જત હું કદી વેચી શકતો નથી.

અસ્તિ ચૈવ ધનં પ્રોક્તં યન્મયા ત્વદ્ગૃહે વિભો

વિભુ, જેમ મેં કહ્યું તેમ, તારા ઘરમાં ખરેખર ધન છે.

નિવર્ત્ત ગચ્છ સંતુષ્ટઃ સુહૃદાં પ્રીતિવર્દ્ધનઃ

હવે પાછો ફર, સંતોષથી જીવ અને તારા મિત્રોનું આનંદ વધાર.

સૂત ઉવાચ ઇમામવસ્થાં સમ્પ્રાપ્ય કથં જ્ઞાનસમુદ્ભવઃ

સૂતે કહ્યું: આવી સ્થિતિમાં જ્ઞાન કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું?

તતઃ સ કથયામાસ યદ્વૃત્તં હિ પુરાતનમ્

પછી તેણે પ્રાચીન સમયમાં જે બન્યું હતું તે વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.

પ્રભાતસમયે તત્ર વિષ્ણોરાયતને શુભે

સવાર પડતાં, ત્યાં શ્રીવિષ્ણુના પવિત્ર મંદિરમાં,

વાચકસ્તત્ર પઠતિ કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્ 165.

ત્યાં વાચક પવિત્ર પુરાણકથા વાંચી રહ્યો હતો.

તસ્મિન્કાલે તુ મિત્રેણ નીતોઽહં વિષ્ણુમન્દિરમ્। અત્યાદરેણ મહતા સન્તોષ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

એ સમયે મારા મિત્રએ મને ખૂબ આદરથી, વારંવાર ખુશ કરીને, વિષ્ણુમંદિરમાં લઈ ગયો.

મિત્રેણ સહ તત્રૈવ તસ્ય પાર્શ્વે વ્યવસ્થિતઃ

હું મારા મિત્ર સાથે ત્યાં જ, તેના બાજુમાં રહ્યો.

સમુદ્રાઃ કિલ તિષ્ઠન્તિ ચત્વારોઽત્ર સમાગતાઃ

કહે છે કે ત્યાં ચારેય સમુદ્રો ભેગા થયા છે.

વાચકાય તતો દાનં દત્તં સર્વૈર્મહાજનૈઃ

પછી બધા મહાન લોકોએ વાચકને દાન આપ્યું.

મિત્રેણ ચ પુનઃ પ્રોક્તં યથાશક્ત્યા પ્રદીયતામ્

મારા મિત્રએ ફરી કહ્યું: 'તમારી શક્તિ પ્રમાણે દાન આપો.'

તતઃ કાલેન મહતા ગતો વૈવસ્વતક્ષયમ્

પછી લાંબા સમય પછી, હું વૈવસ્વતના વિનાશ સુધી પહોંચી ગયો.

પ્રેતત્વં સમનુપ્રાપ્તો દુસ્તરં દુર્ગમં મહત્

હું મોટું અને પાર પડવું મુશ્કેલ એવું પ્રેતાવસ્થામાં પહોંચ્યો.

ન તર્પિતાસ્તુ પિતરઃ પ્રાપ્તોઽહં પ્રેતતાં તતઃ

મારા પિતૃઓ તૃપ્ત થયા નહોતા, એટલે હું પ્રેતાવસ્થામાં ગયો.

ગચ્છ ત્વં સમ્મુખસ્તત્ર યત્ર સા મથુરા પુરી

તમે જાઓ, જ્યાં મથુરા નગરી છે એ સ્થળે સામેથી પહોંચી જાવ.

કથં ધારયસે પ્રાણાન્વૃક્ષમૂલં સમાશ્રિતઃ ।। 165.

વૃક્ષની જડ પાસે આશરો લઈને, તમે જીવન કેવી રીતે જાળવો છો?

પ્રેત ઉવાચ વાચકાય તુ યદ્દત્તં સુવર્ણસ્ય ચ માષકમ્

પ્રેતએ કહ્યું: 'વાચકને જે દાન આપ્યું હતું, તે સોનાનો એક માષ હતો,'

તદ્દાનસ્ય પ્રભાવેણ નિત્યં તૃપ્તોઽસ્મિ વૈ વિભો

એ દાનની શક્તિથી, હે પ્રભુ, હું હંમેશા તૃપ્ત છું.

પ્રેતભાવં ગતસ્યાપિ ન મે જ્ઞાનસ્ય વિભ્રમઃ

પ્રેતાવસ્થામાં ગયા પછી પણ, મારા જ્ઞાનમાં કોઈ ભ્રમ થયો નથી.

કૃતં તેન ચ તત્સર્વં યથા પ્રેતેન ભાષિતમ્

પ્રેત જે રીતે બોલ્યો, એ પ્રમાણે બધું કર્યું ગયું.

એતત્તે કથિતં ભૂમે માહાત્મ્યં મથુરાભવમ્

હે ધરતી, તને મથુરાની મહિમા વિશે જે કહ્યું, એ બધું આ છે.

તીર્થે ચૈવ ગૃહે વાપિ દેવસ્થાનેઽપિ ચત્વરે

પવિત્ર સ્થળે, ઘરમાં, મંદિરમાં કે ચૌકમાં પણ,

અન્યત્ર હિ કૃતં પાપં તીર્થમાસાદ્ય ગચ્છતિ

બીજા ક્યાંય કરેલું પાપ તીર્થ પહોંચતાં જ દૂર થઈ જાય છે.

મથુરાયાં કૃતં પાપં તત્રૈવ ચ વિનશ્યતિ

મથુરામાં કરેલું પાપ તો ત્યાં જ નાશ પામે છે.

કૃતઘ્નશ્ચ સુરાપશ્ચ ચૌરો ભગ્નવ્રતસ્તથા

કૃતઘ્ન, દારૂ પીવનારો, ચોર અને વ્રત તોડનાર,