વરાહપુરાણમ્

મયિ સમ્ભક્ષિતે રક્ષઃ કુટુમ્બં હિ મરિષ્યતિ

જો રાક્ષસ મને ખાઈ જાય તો મારું કુટુંબ નિશ્ચિતપણે નાશ પામશે.

કસ્માત્સ્થાનાત્સમાયાતઃ સત્યં બ્રૂહિ મહામતે

તુ ક્યાંથી આવ્યો છે? હે વિવેકી, સાચું બોલ.

વિભુરુવાચ તયોર્મધ્યે પુરી રમ્યા મથુરા લોકવિશ્રુતા

વિભુએ કહ્યું: એ બંનેમાં વિશ્વપ્રસિદ્ધ અને સુંદર શહેર મથુરા છે.

તસ્યાં વસામ્યહં પ્રેત પિતૃપૈતામહે ગૃહે

એ શહેરમાં હું મારા પિતૃ-પિતામહોના વંશપરંપરાગૃહમાં રહે છું.

તત્સર્વં તસ્કરૈર્નીતં ક્ષીણવિત્તોઽભવં તદા

મારું બધું ચોરો લઈ ગયા, ત્યારબાદ હું નિર્ધન બની ગયો.

તવ દૃષ્ટિપથં યાતો યત્કાર્યં તત્કુરુષ્વ મે

હવે હું તારી નજરે પડ્યો છું; જે કરવું હોય એ મારા માટે કર.

પ્રેત ઉવાચ સમયેન હિ મોક્ષ્યામિ કુરુષ્વ વચનં મમ

પ્રેતએ કહ્યું: યોગ્ય સમયે હું તને મુક્ત કરીશ, પણ મારું કહેવું માન.

નિર્વૃત્ય ગચ્છ મથુરાં મમ કાર્યાર્થસાધકઃ

મારું કામ પૂરું કરીને પછી મારા માટે મથુરા જા.

સ્નાનં કૃત્વા તુ વિધિવત્કૂપે ચાતુઃસામુદ્રિકે

ચાર શુભ ચિહ્નો ધરાવતા કૂવામાં વિધિવત્ સ્નાન કરજે.

સ્નાનસ્ય ચ ફલં દેહિ તતો ગચ્છ યથાસુખમ્ ।। પ્રેતવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા વિભુર્વચનમબ્રવીત્।165.

સ્નાનનું ફળ મને આપી, પછી તું ઇચ્છા મુજબ જઈ શકીશ. પ્રેતના શબ્દો સાંભળી વિભુએ કહ્યું:

નાહં યાસ્યામિ મથુરાં દ્રવ્યાભાવે કથંચન

મારે મથુરા જવું જ નહીં, કારણ કે મારી પાસે કોઈ ધન નથી.

પ્રેત ઉવાચ આસ્તે ધનમપર્યાપ્તં ગચ્છ ત્વં મા વિલમ્બય

પ્રેતએ કહ્યું: પૂરતું ધન છે, તું જા અને વિલંબ ન કર.

વિભુરુવાચ ગૃહશેષં મમ ધનં ન ચાન્યત્તત્ર વિદ્યતે

વિભુએ કહ્યું: મારું ઘર સિવાય બીજું કોઈ ધન ત્યાં નથી.

પિતૃપૈતામહી કીર્ત્તિરવિક્રેયા હિ સા મયા

મારા પિતૃ-પિતામહોની ઈજ્જત હું કદી વેચી શકતો નથી.

અસ્તિ ચૈવ ધનં પ્રોક્તં યન્મયા ત્વદ્ગૃહે વિભો

વિભુ, જેમ મેં કહ્યું તેમ, તારા ઘરમાં ખરેખર ધન છે.

નિવર્ત્ત ગચ્છ સંતુષ્ટઃ સુહૃદાં પ્રીતિવર્દ્ધનઃ

હવે પાછો ફર, સંતોષથી જીવ અને તારા મિત્રોનું આનંદ વધાર.

સૂત ઉવાચ ઇમામવસ્થાં સમ્પ્રાપ્ય કથં જ્ઞાનસમુદ્ભવઃ

સૂતે કહ્યું: આવી સ્થિતિમાં જ્ઞાન કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું?

તતઃ સ કથયામાસ યદ્વૃત્તં હિ પુરાતનમ્

પછી તેણે પ્રાચીન સમયમાં જે બન્યું હતું તે વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.

પ્રભાતસમયે તત્ર વિષ્ણોરાયતને શુભે

સવાર પડતાં, ત્યાં શ્રીવિષ્ણુના પવિત્ર મંદિરમાં,

વાચકસ્તત્ર પઠતિ કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્ 165.

ત્યાં વાચક પવિત્ર પુરાણકથા વાંચી રહ્યો હતો.

તસ્મિન્કાલે તુ મિત્રેણ નીતોઽહં વિષ્ણુમન્દિરમ્। અત્યાદરેણ મહતા સન્તોષ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

એ સમયે મારા મિત્રએ મને ખૂબ આદરથી, વારંવાર ખુશ કરીને, વિષ્ણુમંદિરમાં લઈ ગયો.

મિત્રેણ સહ તત્રૈવ તસ્ય પાર્શ્વે વ્યવસ્થિતઃ

હું મારા મિત્ર સાથે ત્યાં જ, તેના બાજુમાં રહ્યો.

સમુદ્રાઃ કિલ તિષ્ઠન્તિ ચત્વારોઽત્ર સમાગતાઃ

કહે છે કે ત્યાં ચારેય સમુદ્રો ભેગા થયા છે.

વાચકાય તતો દાનં દત્તં સર્વૈર્મહાજનૈઃ

પછી બધા મહાન લોકોએ વાચકને દાન આપ્યું.

મિત્રેણ ચ પુનઃ પ્રોક્તં યથાશક્ત્યા પ્રદીયતામ્

મારા મિત્રએ ફરી કહ્યું: 'તમારી શક્તિ પ્રમાણે દાન આપો.'

તતઃ કાલેન મહતા ગતો વૈવસ્વતક્ષયમ્

પછી લાંબા સમય પછી, હું વૈવસ્વતના વિનાશ સુધી પહોંચી ગયો.

પ્રેતત્વં સમનુપ્રાપ્તો દુસ્તરં દુર્ગમં મહત્

હું મોટું અને પાર પડવું મુશ્કેલ એવું પ્રેતાવસ્થામાં પહોંચ્યો.

ન તર્પિતાસ્તુ પિતરઃ પ્રાપ્તોઽહં પ્રેતતાં તતઃ

મારા પિતૃઓ તૃપ્ત થયા નહોતા, એટલે હું પ્રેતાવસ્થામાં ગયો.

ગચ્છ ત્વં સમ્મુખસ્તત્ર યત્ર સા મથુરા પુરી

તમે જાઓ, જ્યાં મથુરા નગરી છે એ સ્થળે સામેથી પહોંચી જાવ.