વરાહપુરાણમ્

પરિભ્રમન્ક્ષુધાવિષ્ટો મરુદેશં ગતોઽપિ સઃ

હવે ભૂખથી પીડાતો, એ ભટકતો ભટકતો રણ પ્રદેશમાં ગયો.

કદાચિદ્દૈવયોગેન તત્ર સાર્થ ઉપાગતઃ

ક્યારેક ભાગ્યવશ ત્યાં એક કારવાં આવી પહોંચ્યું.

ગતે સાર્થે તુ સ વણિક્ તં વૃક્ષં સમુપાશ્રિતઃ

કારવાં આગળ વધ્યું ત્યારે એ વૈશ્ય એક વૃક્ષ નીચે આશરો લીધો.

દીર્ઘદંષ્ટ્રઃ સુવિકટો હ્રસ્વબાહુર્વિભીષણઃ

તે લાંબા દાંતવાળો, ભયાનક, ટૂંકો હાથવાળો અને બહુ જ ભયંકર દેખાતો હતો.

અથ કાલેન બહુના દૈવયોગેન ભામિનિ

પછી ઘણાં સમય પછી, હે સુંદરે, ભાગ્યના ફેરે,

તં દૃષ્ટ્વા દૂરતઃ પ્રેતશ્ચાતિહર્ષેણ સંયુતઃ

દૂરથી તેને જોઈને એ પ્રેત ખૂબ જ ખુશ થયો.

ભક્ષ્યભૂતો મમાદ્યત્વં ક્વ ભવાન્યાતુમિચ્છતિ

એ વિચાર્યો: 'આજે તું મારું ખોરાક બનવાનો છે, હવે ક્યાં જવાનું ઈચ્છે છે?'

ગચ્છન્તં તં ગૃહીત્વા સ પ્રેતો વચનમબ્રવીત્

જ્યારે તે જતો હતો ત્યારે પ્રેતે તેને પકડીને કહ્યું:

માંસં તે ભક્ષયિષ્યામિ પિબામિ તવ શોણિતમ્

'હું તારો માંસ ખાઈશ અને તારો લોહી પી જઈશ.'

કુટુમ્બભરણાર્થાય સમ્પ્રાપ્તો દુર્ગમાટવીમ્ 165.

કુટુંબનું ગુજરાન ચલાવવા માટે હું આ કઠિન જંગલમાં આવ્યો છું.

મયિ સમ્ભક્ષિતે રક્ષઃ કુટુમ્બં હિ મરિષ્યતિ

જો રાક્ષસ મને ખાઈ જાય તો મારું કુટુંબ નિશ્ચિતપણે નાશ પામશે.

કસ્માત્સ્થાનાત્સમાયાતઃ સત્યં બ્રૂહિ મહામતે

તુ ક્યાંથી આવ્યો છે? હે વિવેકી, સાચું બોલ.

વિભુરુવાચ તયોર્મધ્યે પુરી રમ્યા મથુરા લોકવિશ્રુતા

વિભુએ કહ્યું: એ બંનેમાં વિશ્વપ્રસિદ્ધ અને સુંદર શહેર મથુરા છે.

તસ્યાં વસામ્યહં પ્રેત પિતૃપૈતામહે ગૃહે

એ શહેરમાં હું મારા પિતૃ-પિતામહોના વંશપરંપરાગૃહમાં રહે છું.

તત્સર્વં તસ્કરૈર્નીતં ક્ષીણવિત્તોઽભવં તદા

મારું બધું ચોરો લઈ ગયા, ત્યારબાદ હું નિર્ધન બની ગયો.

તવ દૃષ્ટિપથં યાતો યત્કાર્યં તત્કુરુષ્વ મે

હવે હું તારી નજરે પડ્યો છું; જે કરવું હોય એ મારા માટે કર.

પ્રેત ઉવાચ સમયેન હિ મોક્ષ્યામિ કુરુષ્વ વચનં મમ

પ્રેતએ કહ્યું: યોગ્ય સમયે હું તને મુક્ત કરીશ, પણ મારું કહેવું માન.

નિર્વૃત્ય ગચ્છ મથુરાં મમ કાર્યાર્થસાધકઃ

મારું કામ પૂરું કરીને પછી મારા માટે મથુરા જા.

સ્નાનં કૃત્વા તુ વિધિવત્કૂપે ચાતુઃસામુદ્રિકે

ચાર શુભ ચિહ્નો ધરાવતા કૂવામાં વિધિવત્ સ્નાન કરજે.

સ્નાનસ્ય ચ ફલં દેહિ તતો ગચ્છ યથાસુખમ્ ।। પ્રેતવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા વિભુર્વચનમબ્રવીત્।165.

સ્નાનનું ફળ મને આપી, પછી તું ઇચ્છા મુજબ જઈ શકીશ. પ્રેતના શબ્દો સાંભળી વિભુએ કહ્યું:

નાહં યાસ્યામિ મથુરાં દ્રવ્યાભાવે કથંચન

મારે મથુરા જવું જ નહીં, કારણ કે મારી પાસે કોઈ ધન નથી.

પ્રેત ઉવાચ આસ્તે ધનમપર્યાપ્તં ગચ્છ ત્વં મા વિલમ્બય

પ્રેતએ કહ્યું: પૂરતું ધન છે, તું જા અને વિલંબ ન કર.

વિભુરુવાચ ગૃહશેષં મમ ધનં ન ચાન્યત્તત્ર વિદ્યતે

વિભુએ કહ્યું: મારું ઘર સિવાય બીજું કોઈ ધન ત્યાં નથી.

પિતૃપૈતામહી કીર્ત્તિરવિક્રેયા હિ સા મયા

મારા પિતૃ-પિતામહોની ઈજ્જત હું કદી વેચી શકતો નથી.

અસ્તિ ચૈવ ધનં પ્રોક્તં યન્મયા ત્વદ્ગૃહે વિભો

વિભુ, જેમ મેં કહ્યું તેમ, તારા ઘરમાં ખરેખર ધન છે.

નિવર્ત્ત ગચ્છ સંતુષ્ટઃ સુહૃદાં પ્રીતિવર્દ્ધનઃ

હવે પાછો ફર, સંતોષથી જીવ અને તારા મિત્રોનું આનંદ વધાર.

સૂત ઉવાચ ઇમામવસ્થાં સમ્પ્રાપ્ય કથં જ્ઞાનસમુદ્ભવઃ

સૂતે કહ્યું: આવી સ્થિતિમાં જ્ઞાન કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું?

તતઃ સ કથયામાસ યદ્વૃત્તં હિ પુરાતનમ્

પછી તેણે પ્રાચીન સમયમાં જે બન્યું હતું તે વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.

પ્રભાતસમયે તત્ર વિષ્ણોરાયતને શુભે

સવાર પડતાં, ત્યાં શ્રીવિષ્ણુના પવિત્ર મંદિરમાં,