વરાહપુરાણમ્

મથુરાયાં નરો ગત્વા દૃષ્ટ્વા દેવં સ્વયમ્ભુવમ્ 158.

મથુરા જઈને સ્વયંભૂ દેવના દર્શન કર્યા પછી,

દેવસ્યાગ્રે તુ વસુધે કૂપં તુ વિમલોદકમ્

દેવી, દેવના સમક્ષ એક કૂવો છે, જેમાં શુદ્ધ જળ છે.

ચતુઃસામુદ્રિકં નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્

તેને ચતુરસામુદ્રિક કહેવાય છે, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.

તત્રાથ મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

ત્યાં પ્રાણ છોડે તો, એ મારા લોકને પામે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મથુરામાહાત્મ્યે મથુરાતીર્થપ્રભાવો નામાષ્ટપંચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના મથુરામાહાત્મ્યમાં 'મથુરાતીર્થની મહિમા' નામે એકસો અડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ મથુરાપ્રદક્ષિણા વિધ્યાદિકમ્ શ્રુતં સુબહુશો દેવ તીર્થાનાં ગુણવિસ્તરમ્

હવે, મથુરાની પરિક્રમા અને તેના સંબંધિત વિધિઓ, તેમજ તીર્થોનું વિશાળ મહાત્મ્ય, ભગવાન, અનેક વાર સાંભળ્યું છે.

ન દાનૈર્ન તપોભિશ્ચ ન યજ્ઞૈસ્તાદૃશં ફલમ્

આવું ફળ તો દાન, તપ કે યજ્ઞથી મળતું નથી.

ભુવશ્ચ ચતુરન્તાયાસ્તીર્થપ્રક્રમણં હરે

હે હરિ, ભૂમિના ચારેય છેડે આવેલા તીર્થોમાં યાત્રા કરવી—

અસ્તિ કશ્ચિદુપાયોઽત્ર યેન સમ્યગવાપ્યતે

શું અહીં એવું કોઈ ઉપાય છે, જેના દ્વારા એ બધું સંપૂર્ણ રીતે પ્રાપ્ત થાય?

શ્રીવરાહ ઉવાચ પરિક્રમ્ય યથાધ્વાનં પ્રમાણગણિતં શુભમ્

શ્રીવરાહે કહ્યું: નિર્ધારિત માર્ગ પ્રમાણે, યોગ્ય અંતર માપીને પરિક્રમા કરવી જોઈએ.

ભૂમ્યાઃ પરિક્રમે સમ્યક્યોજનાનાં પ્રમાણકમ્

ભૂમિની પરિક્રમામાં યોગ્ય યોજનાનું માપ રાખવું જરૂરી છે.

તીર્થાન્યેતાનિ દેવાશ્ચ તારકાશ્ચ નભસ્થલે

આ તીર્થો, દેવતાઓ અને આકાશમાં તારા—

બ્રહ્મણા લોમશેનૈવ નારદેન ધ્રુવેણ ચ

બ્રહ્મા, લોમશ, નારદ અને ધ્રુવ દ્વારા—

એતૈરનેકધા દેવૈઃ સસાગરવના મહી

આ અનેક દેવતાઓ દ્વારા, સાગર અને વનોવાળી ભૂમિ—

અન્તરા ભ્રમણેનૈવ સુગ્રીવેણ મહાત્મના 159.

અને મહાત્મા સુગ્રીવના યાત્રા કરવાથી પણ—

યોગસિદ્ધૈસ્તથા કૈશ્ચિન્માર્કણ્ડેયમુખૈરપિ

અને યોગસિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરનાર, જેમ કે માર્કંડેય અને બીજા કેટલાક દ્વારા પણ—

અલ્પસત્ત્વબલોપેતૈઃ પ્રાણિભિશ્ચાલ્પબુદ્ધિભિઃ

અને ઓછા બળ અને બુદ્ધિ ધરાવતા, ઓછા પ્રાણશક્તિવાળા જીવોથી પણ—

સપ્તદ્વીપે ચ તીર્થાનાં ભ્રમણાદ્યત્ફલં ભવેત્

સાત દ્વીપોમાં તીર્થયાત્રાથી જે ફળ મળે છે—

મથુરાં સમનુપ્રાપ્ય યસ્તુ કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમ્

જે કોઈ મથુરા પહોંચીને પરિક્રમા કરે છે—

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સર્વકામાનભીપ્સુભિઃ

એટલે સર્વ ઇચ્છા રાખનારા લોકો સર્વ પ્રયત્નથી—

ધરણ્યુવાચ પ્રદક્ષિણાફલં સમ્યગનુક્રમવિધિં વદ

ધરાએ કહ્યું: પરિક્રમાનું ફળ અને યોગ્ય વિધિ ક્રમવાર કહી દો.

શ્રીવરાહ ઉવાચ ઇદમેવ પુરા પ્રોક્તં યથા પૃષ્ટા ત્વયા હ્યહમ્

શ્રીવરાહે કહ્યું: જે રીતે તું હવે પૂછ્યું છે, એ જ રીતે આ અગાઉ પણ કહેલું છે.

શ્રુત્વા સર્વપુરાણોક્તં તીર્થાનુક્રમણં પરમ્

બધા પુરાણોમાં વર્ણવેલા તીર્થયાત્રાના શ્રેષ્ઠ વર્ણન સાંભળ્યા પછી—

સર્વદેવેષુ યત્પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્

સર્વ દેવોમાં જે પુણ્ય મળે છે અને સર્વ તીર્થોમાં જે ફળ મળે છે,

યત્ફલં લભ્યતે વિપ્રાસ્તસ્માચ્છતગુણોત્તરમ્ 159.

હે બ્રાહ્મણો, અહીં જે ફળ મળે છે તે એ બધાથી સો ગણી વધારે છે.

ઇત્યુક્ત્વા ઋષયો જગ્મુરભિવાદ્ય સ્વયમ્ભુવમ્

આ રીતે કહીને ઋષિઓએ સ્વયંભૂને વંદન કરીને વિદાય લીધી.

ધ્રુવેણ સહિતાશ્ચાસન્કામયાનાસ્તુ તદ્દિનમ્

ધ્રુવ સાથે તેઓએ મનગમતાં સ્થળે જવા માટે તે દિવસે પ્રસ્થાન કર્યું.

મથુરોપક્રમં કૃત્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

મથુરાની પરિક્રમા કરવાથી સર્વ પાપોથી મુક્તિ મળે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મથુરામાહાત્મ્યે મથુરાપ્રદક્ષિણાદિકં નામૈકોનષષ્ટ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના મથુરામાહાત્મ્ય વિભાગમાં 'મથુરા પરિક્રમા' નામના એકસો ઉનસાઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.