વરાહપુરાણમ્

યદિ પ્રસન્નો દેવેશ તદા માં કુરુ પાવનીમ્

જો તમે પ્રસન્ન છો, હે દેવોના દેવ, તો મને પવિત્ર બનાવો.

તામહં દેવિ સુભગે પ્રાવોચં પુનરેવ હિ

હે સુભાગે દેવી, હું ફરીથી તેને આ રીતે કહ્યું:

તવ નામ્નાં ચ વિખ્યાતમેતત્ક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ

તારા નામથી આ પવિત્ર સ્થાન પ્રસિદ્ધ થશે.

વિલોક્ય માં ભવેત્પૂતો મમ વાક્યાન્ન સંશયઃ

મને જોઈને માણસ પવિત્ર થાય છે—મારા વચનમાં કોઈ શંકા નથી.

યાસ્યન્તિ વિલયં ક્ષિપ્રમેવમેતન્ન સંશયઃ

તેઓ ઝડપથી અંત સુધી પહોંચશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

સાપિ કાલેન સઞ્જાતા તીર્થભૂતા તથાઽભવત્

સમય જતાં, તે તીર્થરૂપ બની અને પવિત્ર સ્થાન બની ગઈ.

રુરુક્ષેત્રસ્ય પ્રભવમેતદ્ગુહ્યં પરં મમ

રુરુક્ષેત્રની ઉત્પત્તિનું આ પરમ ગુહ્ય છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે રુરુક્ષેત્રઋષીકેશયોર્માહાત્મ્યં નામ ષટ્ચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણના દિવ્ય શાસ્ત્રમાં 'રુરૂક્ષેત્ર અને ઋષિકેશનું મહાત્મ્ય' નામે એકસો છવણું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ ગોનિષ્ક્રમણમાહાત્મ્યમ્ અત્યાશ્ચર્યં શ્રુતં હ્યેતદ્રુરુક્ષેત્રસમુદ્ભવમ્

હવે ગાયના નિષ્ક્રમણનું મહાત્મ્ય કહેવામાં આવે છે. રુરુક્ષેત્રમાં ઉદ્ભવેલી આ અદ્ભુત ઘટના સાંભળવામાં આવી છે.

અન્યચ્ચ યત્પરં ગુહ્યં ક્ષેત્રં પરમપાવનમ્

આ ઉપરાંત એક ઉત્તમ ગુપ્ત ક્ષેત્ર છે, જે સર્વથી પવિત્ર છે.

શ્રીવરાહ ઉવાચ ગુહ્યમસ્ત્યપરં ચૈવ હિમશૃઙ્ગ શિલોચ્ચયે

શ્રીવરાહે કહ્યું: હિમશૃંગ અને પથ્થરનાં ઊંચા સ્થળે એક બીજું ગુપ્ત સ્થળ છે.

ગોનિષ્ક્રમણકં નામ ગાવો યત્ર પ્રતારિતાઃ

તેને 'ગોનિષ્ક્રમણ' કહેવામાં આવે છે, જ્યાં ગાયોને લઈ જવામાં આવી હતી.

સપ્તતિર્યત્ર કલ્પાનિ ઔર્વો યત્ર પ્રજાપતિઃ

ત્યાં સત્તર કલ્પ સુધી ઔર્વો, પ્રજાપતિ, નિવાસ કર્યો હતો.

તસ્યૈવં વર્ત્તમાનસ્ય યાતિ કાલે મહત્તરે

તે રીતે રહેતા, લાંબા સમય પછી, એક મોટો સમય પસાર થયો.

ન વરં પ્રાર્થયત્યેષ લાભાલાભસમન્વિતઃ

તે લાભ અને હાનિથી અપ્રભાવિત રહીને ક્યારેય કોઈ વર માંગતો નહોતો.

અથ દીર્ઘસ્ય કાલસ્ય કશ્ચિદ્બ્રહ્મયતિસ્તદા

પછી, લાંબા સમય પછી, ત્યાં એક બ્રહ્મયતિ આવ્યા.

ઈશ્વરોઽપિ મહાભાગે તત્પાર્શ્વં સમુપાગતઃ

પારંગત, ભગવાન પણ એ સ્થળે આવ્યા.

તત્ર ત્વૌર્વો મહાભાગે તપ્યતે સમદર્શનઃ 147.

ત્યાં ઔર્વો, મહાન ઋષિ, સમતાની ભાવના સાથે તપ કરે છે.

તન્નિર્ગતં તતો જ્ઞાત્વા ઔર્વં સર્વે તપસ્વિનઃ

ઔર્વો ત્યાંથી નીકળી ગયા હોવાની ખબર મળતાં, બધા તપસ્વીઓએ જાણ્યું.

ફલપુષ્પસમાકીર્ણા લક્ષ્મીશ્ચૈવોપજાયતે

તે સ્થળ ફળ અને ફૂલો થી ભરાઈ ગયું, અને સમૃદ્ધિ પેદા થઈ.

તચ્ચ વૈ ભસ્મસાદ્ભૂતં મહારુદ્રસ્ય તેજસા

અને એ સ્થળ મહારુદ્રની શક્તિથી ભસ્મ થઈ ગયું.

ઈશ્વરોઽપિ તતઃ પ્રાપ્તઃ શીઘ્રમેવ હિમાલયમ્

પછી ભગવાન ઝડપથી હિમાલય પહોંચ્યા.

આશ્રમં સમનુપ્રાપ્ત ઔર્વોઽપિ મુનિપુંગવઃ

ઔર્વો, મહાન ઋષિ, પણ આશ્રમમાં આવ્યા.

દૃષ્ટ્વા સ્વમાશ્રમં દગ્ધં બહુપુષ્પફલોદકમ્

તેણે પોતાનો આશ્રમ બળેલો જોઈને, જેમાં અનેક ફળ, ફૂલો અને પાણી હતું,

ઉવાચ ક્રોધરક્તાક્ષો વચનં નિર્દહન્નિવ

તે ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, બળતા શબ્દોમાં બોલ્યા.

સોઽપિ દુઃખેન સન્તપ્તઃ સર્વલોકાન્ભ્રમિષ્યતિ

એ પણ દુઃખથી પીડાઈને બધા લોકોમાં ફરતો રહેશે.

મહાભયાત્તુ લોકાનાં ન કશ્ચિત્પર્યવારયત્

લોકોમાં મોટા ભયને કારણે, કોઈ પણ તેને રોકી શક્યો નહીં.

મહાદાહેન સન્તપ્તઃ શમ્ભુર્દેવીમુવાચ હ 147.

મોટા દાહથી પીડાઈને શંભુએ દેવીને કહ્યું.

દહ્યતે સ્મ જગત્સર્વં સ તુ કિઞ્ચિન્ન ચેચ્છતિ

સંપૂર્ણ જગત અગ્નિમાં બળી રહ્યું હતું, છતાં તેને કંઈ પણ ઈચ્છા નહોતી.