વરાહપુરાણમ્

કથિતં તે મહાદેવિ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

હે મહાદેવી, તને આ બધું કહેલું છે; હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે?

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે શાલગ્રામક્ષેત્રમાહાત્મ્યં નામ પંચચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં 'શાલગ્રામક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય' નામના એકસો પાંસઠમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

અથ રુરુક્ષેત્રસ્થહૃષીકેશમાહાત્મ્યમ્ શાલગ્રામસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વા ગુહ્યં મહૌજસમ્

હવે રૂરુક્ષેત્રમાં હૃષીકેશનું મહાત્મ્ય: શાલગ્રામનું ગુપ્ત અને મહાન મહાત્મ્ય સાંભળ્યા પછી—

ધરણ્યુવાચ એતચ્છ્રુત્વા મહાભાગ જાતાસ્મિ વિગતજ્વરા

ધરાએ કહ્યું: હે મહાભાગ્યશાળી, આ બધું સાંભળીને હું હવે દુઃખમુક્ત થઈ ગઈ છું.

રુરુષણ્ડમિતિ પ્રોક્તં યત્ત્વયા પરમાર્ચ્ચિતમ્

જેને તમે રૂરુશંડા કહ્યું છે અને જેનું તમે સર્વોત્તમ પૂજન કર્યું છે—

યન્નામ્ના પરમં ક્ષેત્રં હૃષીકેશ ત્વયાશ્રિતમ્

હે હૃષીકેશ, એ પરમ ક્ષેત્ર, જેનું નામ લઈને તમે આશ્રય લીધો છે—

શ્રીવરાહ ઉવાચ ભૃગુવંશે સમુત્પન્નો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ

શ્રીવરાહે કહ્યું: ભૃગુ વંશમાં એક એવો જન્મ્યો હતો, જેને વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગતતા મેળવી હતી,

યજ્ઞવિદ્યાસુ કુશલો વ્રતનિષ્ઠોઽતિથિપ્રિયઃ

યજ્ઞવિદ્યામાં નિપુણ, વ્રતમાં સ્થિર અને અતિથિઓને પ્રિય—

શાન્તૈર્મૃગગણૈઃ કીર્ણં કન્દમૂલફલાન્વિતમ્

શાંત હરણોના સમૂહોથી ઘેરાયેલું અને કંદ, મૂળ તથા ફળોથી ભરપૂર—

વર્ષાણામયુતં સાગ્રં તત ઇન્દ્રો વ્યચિન્તયત્

દસ હજાર વર્ષથી પણ વધુ સમય સુધી, પછી ઇન્દ્રએ વિચાર કર્યો—

ઉવાચ મધુરં વાક્યં ક્ષુબ્ધેન્દ્રિયમનાઃ પ્રભુઃ

પ્રભુએ, જેણે પોતાના ઇન્દ્રિયો અને મનમાં ઉથલપાથલ અનુભવી, મીઠા શબ્દો બોલ્યા—

તસ્ય મે ચિન્તયાનસ્ય યૂયમેવ પરા ગતિઃ 146.

મારે વિચાર કરતાં, તમે જ મારા માટે સર્વોચ્ચ માર્ગ છો.

તદિન્દ્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તે કામમલયાનિલાઃ

ઇન્દ્રના વચન સાંભળીને, એ કામવાયુઓ—

જિતેન્દ્રિયસ્યાપિ મનઃ કસ્ય સંક્ષોભયામહે

જેઓ ઇન્દ્રિયજિત પણ હોય, તેમનું મન પણ અમે ઉથલાવી શકીએ નહીં એવું કોણ છે?

આજ્ઞાપ્રસાદં તે લબ્ધ્વા વદ શીઘ્રં સુખી ભવ

તમારી આજ્ઞા પ્રાપ્ત કરીને, તું વહેલી તકે બોલ અને સુખી થા.

તદૈવ મે ગતા ચિન્તા ભવતાં દર્શનં યદા

તમે દેખાયા એ જ ક્ષણે મારી ચિંતા દૂર થઈ ગઈ.

હિમશૈલે મહારમ્યે હૃષીકેશાશ્રિતો મુનિઃ

હૃષીકેશના ભક્ત એવા મુનિ સુંદર બરફીલા પર્વત પર રહેતા હતા.

જિઘૃક્ષુર્મે પદં નૂનં તત્તપો વિનિવર્ત્યતામ્

નિષ્ઠિતપણે, મારા સ્થાનને મેળવવા ઈચ્છીને, હવે તું આ તપસ્યા છોડવી જોઈએ.

પ્રસ્થાનાય મતિં ચક્રુઃ કામદેવપુરઃસરાઃ

પછી કામદેવને આગેવાન બનાવીને, તેઓએ બહાર પડવાનો નિશ્ચય કર્યો.

તતઃ સુરપતિઃ શક્રઃ પ્રમ્લોચાં નામ નામતઃ

પછી દેવોના રાજા ઈન્દ્રે નામથી પ્રમ્લોચાને બોલાવી.

ગચ્છ સ્વસ્તિમતી દેવિ વિજયાય મુનેર્ભુવિ

હે શુભલક્ષણી, તું જા અને પૃથ્વી પર મુનિ પર વિજય મેળવી આવ.

લલિતૈઃ સ્વૈર્વિલાસૈસ્તં મોહયિત્વા વશં કુરુ 146.

તારા કોમળ અને નિર્ભય હાવભાવથી તેને મોહિત કરી, તેને તારા વશમાં કર.

તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે હૃષીકેશસમીપતઃ

હું જે કહું છું તે જ કર, તને હૃષીકેશની નજીક કલ્યાણ મળે.

સમીપોપવને રમ્યે નાનાદ્રુમલતાકુલે

પછી, નજીકના સુંદર વનમાં, જ્યાં અનેક વૃક્ષો અને લતાઓ છે,

રસાલમઞ્જરીવ્યાપ્તરસામોદાલિસંકુલે

જ્યાં કેરીના ફૂલના ગુચ્છો અને અમૃત જેવી સુગંધ ભરાઈ છે,

ગન્ધર્વગીતસંમિશ્રે મલયાનિલશીતલે

ગંધર્વોના ગીતો સાથે મલય પવનની ઠંડક ભળી છે,

મુનિપ્રભાવસન્ત્યક્તક્રૌર્યસ્થલજલાશયે

મુનિની શક્તિથી, તળાવો અને નદીઓમાં બધું ક્રૂરતા છોડી દેવામાં આવી હતી,

પ્રવિશ્ય સા વરારોહા ગીતં સુમધુરં જગૌ

ત્યાં, સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીએ પ્રવેશ કર્યો અને ખૂબ મધુર ગીત ગાયું.

ગાન્ધર્વં પ્રારભંસ્તે તુ ગન્ધર્વાઃ સુરસમ્મતાઃ

તેણીએ ગંધર્વ સંગીત શરૂ કર્યું અને દેવો દ્વારા માન્ય એવા ગંધર્વોએ પણ સંગાથ આપ્યો.