યજ્ઞસ્તપોઽથવા દાનં શ્રાદ્ધમિષ્ટસ્ય પૂજનમ્
યજ્ઞ, તપ, દાન, પિતૃઓને અર્પણ અને ઇચ્છિત દેવતાની પૂજા—
ભૂમે તસ્યાપરાધાંશ્ચ સર્વાનેવ ક્ષમામ્યહમ્
પૃથ્વી પર થયેલા બધા અપરાધો હું સંપૂર્ણ માફ કરું છું.
તથૈવાયં દેવનદ્યો સંગમઃ સમુદાહૃતઃ
આ રીતે, દેવ નદીઓનું સંગમ અહીં જણાવાયું છે.
અહમસ્મિન્મહાક્ષેત્રે ધરે પૂર્વમુખઃ સ્થિતઃ
આ મહાન તીર્થમાં હું પૃથ્વી પર પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને ઊભો છું.
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે
હવે હું તને બીજું પણ કહું છું, એ સાંભળ, ધરતી.
શિવો મે દક્ષિણસ્થાને તિષ્ઠન્વૈ વિગતજ્વરઃ
મારા દક્ષિણ બાજુએ શિવ, સર્વ દુઃખથી મુક્ત, ઊભા છે.
તં યે વિન્દન્તિ તે દેવિ નૂનં મામેવ વિન્દતિ
હે દેવી, જે શિવને મેળવે છે, તે નિશ્ચિતપણે મને પણ મેળવે છે.
શિવં યો વન્દતે ભૂમે સ હિ મામેવ વન્દતે
હે પૃથ્વી, જે શિવની પૂજા કરે છે, તે ખરેખર મારી જ પૂજા કરે છે.
એવમેતન્મહાભાગે ક્ષેત્રં હરિહરાત્મકમ્ ૧૪૫.
આ રીતે, હે મહાન, આ તીર્થ હરિ અને હરાનું સ્વરૂપ છે.
મુક્તિક્ષેત્રં પ્રથમતો રુરુખણ્ડં તતઃ પરમ્
પ્રથમ મુક્તિનું ક્ષેત્ર છે, પછી રૂરુ નામનું પ્રદેશ આવે છે.
ક્ષેત્રં પ્રમાણં વિજ્ઞેયં ગણ્ડકી સઙ્ગતં પરમ્
આ તીર્થનું માપ ગંડકીના સંગમ સુધી માનવું જોઈએ.
ગઙ્ગયા મિલિતા યત્ર ભાગીરથ્યા મહાફલા
જ્યાં પવિત્ર ભાગીરથી ગંગામાં મળે છે, ત્યાં મહાન પુણ્ય મળે છે.
આદૌ સા ગણ્ડકી પુણ્યા ભાગીરથ્યા ચ સઙ્ગતા
શરૂઆતમાં પવિત્ર ગંડકી, ભાગીરથી સાથે મળી, વખાણી છે.
એતત્તે કથિતં ભદ્રે શાલગ્રામસ્ય સુન્દરિ
હે સુંદરિ, શાલગ્રામ વિશે તને જે કહેલું તે આ છે.
પૂર્વપૃષ્ટં તયા યચ્ચ પુણ્યં ભાગવતપ્રિયમ્
અને જે પુણ્ય ભગવાનના ભક્તોને પ્રિય છે, જે પહેલાં વર્ણવાયું હતું—
પુણ્યાનાં પરમં પુણ્યં તપસાં ચ મહત્તપઃ
તે બધાં પુણ્યોમાં શ્રેષ્ઠ અને બધાં તપોમાં મહાન છે.
મહાલાભસ્તુ લાભાનાં નાસ્ત્યસ્માદપરં મહત્
બધાં લાભોમાં આ મહાન છે; આથી વધુ બીજું કંઈ નથી.
નીચાય ન ચ દાતવ્યં યે ન જાનન્તિ સેવિતુમ્ ૧૪૫.
જે અયોગ્ય છે અથવા સેવા કરવી આવડતી નથી, તેમને આ આપવું નહીં.
લોભમોહમદાદ્યૈર્યે વર્જિતાઃ પુણ્યબુદ્ધયઃ
જે લોકો લોભ, મોહ, અહંકાર અને આવા દુર્ગુણોથી મુક્ત છે, જેમનું મન સદ્ગુણોથી ભરેલું છે—
કુલાનિ તારિતાન્યેવં સપ્ત સપ્ત ચ સપ્ત ચ
આવા લોકો પોતાના પિતૃક, માતૃક અને લગ્નથી મળેલા—પ્રત્યેક તરફના સાત-સાત કુટુંબોને ઉદ્ધાર કરે છે.
યદીચ્છેત્પરમાં સિદ્ધિં મમ લોકં સ ગચ્છતિ
જો કોઈને સર્વોચ્ચ સિદ્ધિની ઈચ્છા હોય, તો તે મારા લોકમાં પહોંચે છે.
કથિતં તે મહાદેવિ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ
હે મહાદેવી, તને આ બધું કહેલું છે; હવે તને બીજું શું સાંભળવું છે?
ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે શાલગ્રામક્ષેત્રમાહાત્મ્યં નામ પંચચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં 'શાલગ્રામક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય' નામના એકસો પાંસઠમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
અથ રુરુક્ષેત્રસ્થહૃષીકેશમાહાત્મ્યમ્ શાલગ્રામસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વા ગુહ્યં મહૌજસમ્
હવે રૂરુક્ષેત્રમાં હૃષીકેશનું મહાત્મ્ય: શાલગ્રામનું ગુપ્ત અને મહાન મહાત્મ્ય સાંભળ્યા પછી—
ધરણ્યુવાચ એતચ્છ્રુત્વા મહાભાગ જાતાસ્મિ વિગતજ્વરા
ધરાએ કહ્યું: હે મહાભાગ્યશાળી, આ બધું સાંભળીને હું હવે દુઃખમુક્ત થઈ ગઈ છું.
રુરુષણ્ડમિતિ પ્રોક્તં યત્ત્વયા પરમાર્ચ્ચિતમ્
જેને તમે રૂરુશંડા કહ્યું છે અને જેનું તમે સર્વોત્તમ પૂજન કર્યું છે—
યન્નામ્ના પરમં ક્ષેત્રં હૃષીકેશ ત્વયાશ્રિતમ્
હે હૃષીકેશ, એ પરમ ક્ષેત્ર, જેનું નામ લઈને તમે આશ્રય લીધો છે—
શ્રીવરાહ ઉવાચ ભૃગુવંશે સમુત્પન્નો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ
શ્રીવરાહે કહ્યું: ભૃગુ વંશમાં એક એવો જન્મ્યો હતો, જેને વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગતતા મેળવી હતી,
યજ્ઞવિદ્યાસુ કુશલો વ્રતનિષ્ઠોઽતિથિપ્રિયઃ
યજ્ઞવિદ્યામાં નિપુણ, વ્રતમાં સ્થિર અને અતિથિઓને પ્રિય—
શાન્તૈર્મૃગગણૈઃ કીર્ણં કન્દમૂલફલાન્વિતમ્
શાંત હરણોના સમૂહોથી ઘેરાયેલું અને કંદ, મૂળ તથા ફળોથી ભરપૂર—