વરાહપુરાણમ્

શાલગ્રામમિતિ ખ્યાતં તન્નિબોધ મુને શુભમ્

હે મુનિ, 'શાલગ્રામ' નામે પ્રસિદ્ધ પવિત્ર સ્થાન વિશે જાણ.

એતત્કોઽપિ ન જાનાતિ વિના દેવં મહેશ્વરમ્

આ વાત મહાદેવ સિવાય બીજાને ખબર નથી.

એવં તસ્મૈ વરં દત્ત્વા સાલંકાયનકાય વૈ

આ રીતે મેં શાલંકાયનને વરદાન આપ્યું.

પશ્યતસ્તસ્ય વસુધે તત્રૈવાન્તર્હિતોઽભવમ્

હે ધરા, જ્યારે તે જોઈ રહ્યો હતો, ત્યારે જ હું ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.

મમ તદ્રોચતે સ્થાનં ગિરિકૂટશિલોચ્ચયે

પર્વતની ઊંચી ચોટી પરનું એ સ્થાન મને ખૂબ પ્રિય છે.

તત્ર ગુહ્યાનિ મે ભૂમે વક્ષ્યમાણાનિ મે શૃણુ

હે ધરા, ત્યાં હું તને મારી ગુપ્ત વાતો કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.

ગુહ્યાનિ તત્ર વસુધે તીર્થાનિ દશ પંચ ચ

હે ધરા, ત્યાં પંદર ગુપ્ત તીર્થો છે.

તત્ર બિલ્વપ્રભં નામ ગુહ્યં ક્ષેત્રં મમ પ્રિયમ્

ત્યાં બિલ્વપ્રભા નામનું એક ગુપ્ત ક્ષેત્ર છે, જે મને ખૂબ જ પ્રિય છે.

હૃદ્યં તત્પરમં ગુહ્યં ભક્તકર્મસુખાવહમ્

એ સ્થાન મનોહર છે, અતિ ગુપ્ત છે અને ભક્તોના સારા કર્મોને સુખ આપે છે.

ચતુર્ણામશ્વમેધાનાં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ૧૪૫.

ત્યાં મનુષ્યને ચાર અશ્વમેઘ યજ્ઞના ફળ મળે છે.

અશ્વમેધફલં ભુક્ત્વા મમ લોકે સ મોદતે

અશ્વમેઘનું ફળ ભોગવીને, તે મારા લોકમાં આનંદ પામે છે.

ચક્રાઙ્કિતશિલાસ્તત્ર દૃશ્યન્તે ચ ઇતસ્તતઃ

ત્યાં ચક્રના નિશાનવાળી શિલાઓ અહીં-ત્યાં જોવા મળે છે.

તદેતદ્વિદ્ધિ વસુધે સમન્તા દ્યોજનત્રયમ્

હે ધરા, જાણ કે આ સ્થાન ત્રણ યોજન સુધી ફેલાયેલું છે.

ત્રયાણામપિ યજ્ઞાનાં ફલં પ્રાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્

ત્યાં નિશ્ચિતપણે ત્રણ યજ્ઞોના ફળ મળે છે.

વાજપેયફલં ભુક્ત્વા મમ્ લોકં ચ ગચ્છતિ

વાજપેય યજ્ઞનું ફળ ભોગવીને, તે મારા લોકમાં જાય છે.

તિસ્રો ધારાઃ પતન્ત્યત્ર હિમકૂટં સમાશ્રિતાઃ

અહીં હિમશિખર પર આધાર રાખીને ત્રણ ધારા વહે છે.

ત્રયાણામપિ રાત્રીણાં ફલં પ્રાપ્નોતિ નિષ્કલમ્

અહીં ત્રણ રાત્રીનું પવિત્ર ફળ મળે છે.

અતિરાત્રફલં ભુક્ત્વા મમ લોકે મહીયતે

અતિરાત્ર યજ્ઞનું ફળ ભોગવીને, એ મારા લોકમાં સન્માન પામે છે.

અત્ર ચૈવ હ્રદસ્રોતો બદરીવૃક્ષનિઃસૃતઃ

અહીં જ બોરના વૃક્ષ પાસેથી એક તળાવની ધારા બહાર આવે છે.

નરમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ૧૪૫.

અહીં મનુષ્યને નરમેદ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.

નરમેધફલં ભુક્ત્વા મમ લોકે ચ મોદતે

નરમેદ યજ્ઞનું ફળ ભોગવીને, એ મારા લોકમાં આનંદ પામે છે.

તત્ર શઙ્ખપ્રભં નામ ગુહ્યં ક્ષેત્રં પરં મમ

અહીં શંખપ્રભા નામનું મારું ગુપ્ત અને શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્ર છે.

ગદાકુણ્ડમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરં મમ

એ ક્ષેત્રમાં મારું પ્રસિદ્ધ સ્થાન ગદાકુંડ તરીકે ઓળખાય છે.

તત્ર સ્નાનં તુ કુર્વીત ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ

અહીં ત્રણ રાત ઉપવાસ કર્યા પછી મનુષ્યે સ્નાન કરવું જોઈએ.

અથ વૈ મુંચતે પ્રાણાન્કૃતકૃત્યો ગુણાન્વિતઃ

પછી એ પુણ્યકર્મી અને ગુણવાન મનુષ્ય શાંતિથી પોતાનું જીવન છોડે છે.

પુનશ્ચાગ્નિપ્રભં નામ ગુહ્યં ક્ષેત્રં પરં મમ

ફરીથી, અહીં અગ્નિપ્રભા નામનું મારું ગુપ્ત અને શ્રેષ્ઠ ક્ષેત્ર છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ચતૂરાત્રોષિતો નરઃ

જે ત્યાં ચાર રાત ઉપવાસ કર્યા પછી સ્નાન કરે છે—

અથાત્ર મુંચતે પ્રાણાન્ મમ કર્મસુ નિષ્ઠિતઃ

તો એ સ્થળે, મારા કર્મમાં સ્થિર રહીને, પોતાનું જીવન ત્યાગે છે.

તત્રાશ્ચર્યં મહાભાગે કથ્યમાનં મયા શૃણુ

હે મહાભાગ્યવાળી, હવે હું અહીંનું આશ્ચર્યકર્મ તને કહું છું, સાંભળ.