વરાહપુરાણમ્

અથ સાલગ્રામક્ષેત્રમાહાત્મ્યમ્ ભગવન્દેવદેવેશ સાલંકાયનકો મુનિઃ

હવે સાલગ્રામ ક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય કહું છું: દેવોના દેવ, સાલંકાયન મુનિ—

શ્રીવરાહ ઉવાચ તપ્યમાનો યથાન્યાયં પશ્યન્વૈ સાલમુત્તમમ્

શ્રીવરાહે કહ્યું: તે મુનિ નિયમ પ્રમાણે તપ કરતો અને શ્રેષ્ઠ સાલ વૃક્ષને જોયું.

અભિન્નમતુલચ્છાયં વિશાલં પુષ્પિતં તથા

એ વૃક્ષ અખંડિત, અનન્ય સુંદરતા ધરાવતું, વિશાળ અને ફૂલોથી ભરેલું હતું.

ઋષિર્જ્ઞાનપરિશ્રાન્તઃ સાલંકાયનકોઽદ્ભુતમ્

જ્ઞાનસાધનાથી થાકેલા સાલંકાયન ઋષિએ એ અદ્ભુત વૃક્ષ જોયું.

તતો દૃષ્ટ્વા મહાસાલં પરિશ્રાન્તો મહામુનિઃ

પછી, એ મહાન સાલ વૃક્ષ જોઈને, થાકેલા મહામુનિ થોભી ગયા.

સાલસ્ય તસ્ય પૂર્વેણ સ્થિતઃ પશ્ચાન્મુખો મુનિઃ

એ સાલ વૃક્ષના પૂર્વ ભાગે, મુનિ પશ્ચિમ તરફ મોઢું કરીને ઊભા રહ્યા.

તતઃ પૂર્વેણ પાર્શ્વેન તસ્ય સાલસ્ય સુન્દરિ

પછી, હે સુંદરિ, એ સાલ વૃક્ષના પૂર્વ ભાગે—

દૃષ્ટ્વા માં તત્ર સ મુનિસ્ત પસ્વી સંશિતવ્રતઃ

ત્યાં, એ મુનિએ મને જોયો અને દૃઢ વ્રતધારી બનીને એકટક નિહાળતા રહ્યા.

મત્તેજસા તાડિતાક્ષઃ શનૈરુન્મીલ્ય લોચને

મારા તેજથી ચમકાઈને, તેણે ધીમે ધીમે આંખો ખોલી.

વૃક્ષસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે ગતસ્તાવદહં ધરે ૧૪૫.

હું વૃક્ષની દક્ષિણ બાજુએ ગયો, ધરા.

સ્થિત્વા મત્પ્રમુખે ચૈવ સ્તુવન્નેવં મમ પ્રિયમ્

પછી, મારા સામે ઊભા રહીને, તેણે મને એવી રીતે વખાણ્યા કે જે મને ખૂબ પ્રિય લાગ્યા.

સ્તોત્રૈઃ સમ્પૂજ્યમાનો હિ ગતોઽહં પશ્ચિમાં દિશમ્

જ્યારે મને સ્તુતિઓથી પૂજવામાં આવ્યો, ત્યારે હું પશ્ચિમ દિશામાં ગયો.

યજુર્વેદોક્તમન્ત્રેણ સંસ્તુતઃ પશ્ચિમાં ગતઃ

યજુરવેદના મંત્રોથી મારા વખાણ થયા, અને હું પશ્ચિમ તરફ ગયો.

તત્રાપિ સામવેદોક્તૈર્મન્ત્રૈસ્તુષ્ટાવ માં મુનિઃ

ત્યાં પણ, મુનિએ સામવેદના મંત્રોથી મારી સ્તુતિ કરી.

પ્રાપ્તશ્ચ પરમાં પ્રીતિં તમવોચમૃષિં તદા

પછી, પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરીને, મેં એ ઋષિ સાથે વાત કરી.

તપસાનેન સન્તુષ્ટઃ સ્તુત્યા ચૈવાનયા તવ

તારી આ તપશ્ચર્યાથી અને સ્તુતિથી હું પ્રસન્ન થયો છું.

એવમુક્તઃ સ તુ મયા સાલંકાયનકો મુનિઃ

હું આમ કહેલું, ત્યારે સાલંકાયન નામના મુનિએ

તતો માં ભાષતે દેવિ સ ઋષિઃ સંશિતવ્રતઃ

પછી, દેવી, એ દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવનારા ઋષિએ મને કહ્યું.

પર્યટામિ મહીં સર્વાં સશૈલવનકાનનામ્

હું આખી ધરતી પર પર્વતો, જંગલો અને વન સાથે ફરું છું.

યદિ તુષ્ટોઽસિ મે દેવ સર્વશાન્તિકરઃ પરઃ ૧૪૫.

દેવ, જો તમે મારા પર પ્રસન્ન હોવ અને સર્વે શાંતિ આપનારા હોવ,

તદા દેહિ જગન્નાથ મમેશ્વર સમં સુતમ્

તો, જગન્નાથ, મને તારા સમાન પુત્ર આપો.

એવં વરં યાચિતોઽસ્મિ મુનિના ભીમકર્મણા

આ રીતે, મહાન કાર્ય કરનાર મુનિએ મને આવો વર માંગ્યો.

એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા બ્રાહ્મણસ્ય તપસ્વિનઃ

આ રીતે, તે તપસ્વી બ્રાહ્મણના વચન સાંભળી,

ચિરકાલં વ્રતસ્થેન યત્ત્વયા ચિન્તિતં મુને

મુનિ, તું લાંબા સમયથી જે વ્રત રાખીને વિચારતો હતો,

ઈશ્વરસ્ય પરા મૂર્ત્તિર્નામ્ના વૈ નન્દિકેશ્વરઃ

ઈશ્વરની પરમ મૂર્તિ, જેનું નામ નંદિકેશ્વર છે,

સંહરસ્વ તપો બ્રહ્મઞ્શાન્તિં ગચ્છ મહામુને

હવે તું તપશ્ચર્યાનો અંત કર, બ્રાહ્મણ, અને મહાન મુનિ, શાંતિ મેળવે.

ત્વં ન જાનાસિ વિપ્રર્ષે સ જાતો નન્દિકેશ્વરઃ

હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, તને ખબર નથી કે એ નંદિકેશ્વર રૂપે જન્મી ચૂક્યો છે.

મથુરાયાઃ સમાનીય આમુષ્યાયણસંજ્ઞિતમ્

મથુરાથી આમુષ્યાયણ નામે ઓળખાતો જે છે, તેને લાવ.

તત્રાશ્રમે મહાભાગ સ્થિત્વા ત્વં તપસાં નિધે

ત્યાં આશ્રમમાં, હે ભાગ્યશાળી, તું તપસ્વી તરીકે સ્થિર રહી.