વરાહપુરાણમ્

વને વિહરતોર્ભૂમે શાપમોહિતયોઃ સતોઃ

શાપના પ્રભાવે બંને વનમાં ફરતા ફરતા ભૂમિ પર ભટકતા હતા.

ત્રિવેણીમભિતો યાતોઽવગાહનપરાયણઃ

એ ત્રિવેણી પાસે ગયો, અને ત્યાં સ્નાન કરવા આતુર હતો.

સ્વયં ચ પાયયંસ્તાશ્ચ ચિક્રીડ પ્રીતમાનસઃ

એ પોતે જ તેમને પાણી પીવડાવતો અને આનંદથી રમતો હતો.

ગ્રાહઃ સમ્પ્રેરિતઃ પૂર્વં વૈરયોગમનુસ્મરન્

મગર, જૂની દુશ્મનાવટ યાદ કરીને, પહેલેથી જ ઉશ્કેરાયેલો હતો.

ગ્રાહં વિવ્યાધ સોઽપ્યેનમાકર્ષયત તજ્જલે

એ મગર હાથી પર તૂટી પડ્યો અને તેને પાણીમાં ખેંચી ગયો.

આકર્ષણૈશ્ચ બહુભિર્દ્દન્તભેદૈઃ પરસ્પરમ્

એકબીજાને ખેંચતાં અને દાંત તોડી નાખતાં બંને વચ્ચે ભારે ઝઝૂમાટ થયો.

તત્ત્વાનિ પીડિતાન્યાસન્નનેકાનિ ક્ષયં યયુઃ ૧૪૪.

એમના કારણે ઘણી જિંદગીઓ દુઃખી થઈને ત્યાં નાશ પામી.

તેન વિજ્ઞાપિતો દેવો ભગવાન્ભક્તવત્સલઃ

પછી તેણે ભગવાનને, જે ભક્તો પર દયાળુ છે, વિનંતી કરી.

ક્ષિપ્તં પુનઃ પુનસ્તત્તુ શિલાઃ સઙ્ઘટ્ટયદ્ધરે

હરિની સામે એ વારંવાર પથ્થરો ફેંકતો અને અથડાવતો રહ્યો.

બાહુલ્યેન બભૂવુર્હિ તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ

એના કારણે એ સ્થળે, પ્રિયે, ઘણા બીજા પણ એકઠા થયા.

ન સન્દેહસ્ત્વયા કાર્યસ્ત્રિવેણીં પ્રતિ સુન્દરિ

સુંદરિ, તને ત્રિવેણી વિશે કોઈ શંકા રાખવી જ નહીં.

યદા ચ ભરતો રાજા પુલસ્ત્યસ્યાશ્રમાન્તિકે

જ્યારે રાજા ભરત પુલસ્ત્યના આશ્રમ પાસે હતા,

તતઃપ્રભૃતિ તસ્યાસીદ્ભરતેનારતિઃ સ્ફુટમ્

ત્યાંથી ભરતના કારણે તેને એ સ્થાન પ્રત્યે સ્પષ્ટ વેરાગ્ય આવી ગયું.

તૈનૈવ પૂજિતો યસ્માજ્જલેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ

આ રીતે પૂજા કરવામાં આવતા, તેને 'જલેશ્વર' એટલે કે પાણીના સ્વામી તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.

શાલગ્રામે પરે ક્ષેત્રે યદાહં સુભગે સ્થિતઃ

હે સુભાગ્યવતી, જ્યારે હું શાલગ્રામ કે અન્ય પવિત્ર ક્ષેત્રમાં હાજર હતો,

પ્રથમં પતિતં યત્ર તત્ર તીર્થં તતોઽભવત્

જ્યાં પહેલું પડ્યું, ત્યાં પવિત્ર તીર્થ બની ગયું.

તત્ર સ્નાનેન તેજસ્વી સૂર્યલોકે મહીયતે ૧૪૪.

જે ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે તેજસ્વી બનીને સૂર્યલોકમાં સન્માન પામે છે.

ભક્તસંરક્ષણાર્થાય મયાજ્ઞપ્તં સુદર્શનમ્

ભક્તોની રક્ષા માટે મેં સુદર્શનને આદેશ આપ્યો હતો.

એવં તદ્વૈ ભ્રમાક્ષિપ્તં સર્વં ચકમયં ત્વભૂત્

આ રીતે બધું ભ્રમથી વિખેરાઈ ગયું અને આખું ઢંકાઈ ગયું.

ગોધનાન્યગ્રતઃ કૃત્વા હરિક્ષેત્રં જગામ હ

ગાયોના ઝુંડને આગળ રાખીને, તે હરિક્ષેત્ર તરફ ગયો.

યદા નન્દી શૂલપાણિર્ગોધનેન પુરસ્કૃતઃ

જ્યારે નંદી, ત્રિશૂલ ધારણ કરીને, ગાયોના ઝુંડ સાથે આગળ વધ્યો,

દેવાનામટનાચ્ચૈવ દેવાટ ઇતિ સંજ્ઞિતમ્

દેવતાઓ ત્યાં ફર્યા હોવાથી, તેને 'દેવાટ' નામ મળ્યું.

સ શૂલપાણિર્દેવેશો ભક્તાભયવિધાયકઃ

તે ત્રિશૂલધારી દેવેશ, ભક્તોને નિર્ભયતા આપે છે.

તસ્મિન્સ્થાને મહાદેવઃ સાલઙ્કાયનકસ્ય હિ

આ સ્થળે મહાદેવ સાચે જ સાલંકાયન વંશના છે.

સ્વયં ચૈવ મહાયોગી યોગસિદ્ધિવિધાયકઃ

અને તેઓ પોતે મહાયોગી છે, યોગસિદ્ધિ આપનાર છે.

ત્રિજટાભ્યોઽભવન્ધારા સ્તિસ્રો વૈ પરમાદ્ભુતાઃ

ત્રિજટાઓમાંથી ત્રણ અદ્ભુત ધારાઓ ઉત્પન્ન થઈ.

એતત્ત્રૈધારિકં તીર્થં ત્રિજટાભ્યઃ સમુત્થિતમ્ ૧૪૪.

આ ત્રિધારા તીર્થ ત્રિજટાઓમાંથી પ્રગટ થયું છે.

શાલગ્રામાભિધે ક્ષેત્રે હરિશીલનતત્પરઃ

શાલગ્રામ નામના ક્ષેત્રમાં, જે હરિની ઉપાસનામાં તત્પર રહે છે,

તીર્થે ત્રિધારે યઃ સ્રાત્વા સન્તર્પ્ય પિતૃદેવતાઃ

જે ત્રિધારા તીર્થમાં સ્નાન કરીને પિતૃઓ અને દેવતાઓને તૃપ્ત કરે છે,