વરાહપુરાણમ્

સ્નાત્વા તુ બાણગંગાયાં દૃષ્ટ્વા બાણેશ્વરં પ્રભુમ્

બાણગંગામાં સ્નાન કરીને અને બાણેશ્વર ભગવાનને દર્શન કરીને,

સાલઙ્કાયનકોઽપ્યાશુ ક્ષેત્રે તસ્મિન્પરં મમ

આલંકાયન વંશના ઋષિએ પણ તે ક્ષેત્રમાં જલ્દીથી પરમ સ્થાન મેળવ્યું.

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ પરં ગુહ્યં વસુન્ધરે

હવે હું તને, ધરણિ, બીજું ઉત્તમ અને ગુપ્ત તત્વ કહું છું.

પ્રાપ્યામીતિ પરં ભાવં જ્ઞાત્વા દેવો મહેશ્વરઃ

પરમ ભાવને જાણી દેવ મહેશ્વરે,

સાલઙ્કાયનપુત્રત્વં યોગમાયામુપાશ્રિતઃ

યોગમાયાનો આશ્રય લઈને, આલંકાયનનો પુત્ર થયો.

માયાયોગબલોપેતસ્ત્ર્યક્ષો વૈ શૂલપાણિધૃક્

યોગમાયાની શક્તિથી યુક્ત, ત્રિનેત્રધારી અને ત્રિશૂલધારી,

સ તં ન જ્ઞાયતે જાતં મમૈવારાધને સ્થિત. ૧૪૪.

એ રીતે જન્મેલો, છતાં મારા આરાધનમાં તત્પર રહીને પણ, કોઈ ઓળખી શક્યો નહીં.

ઉત્તિષ્ઠ મુનિ શાર્દૂલ સફલસ્તે મનોરથઃ

ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ, હવે ઊઠ; તારો મનનો ઇચ્છિત ફળ મળ્યું છે.

ત્વયા તપઃ સમારબ્ધમીશ્વરેણ સમં સુતમ્

તમે ભગવાન સાથે પુત્ર માટે તપ આરંભ્યું હતું.

વિચાર્યેતિ તવાહં વૈ જાતોઽસ્મિ સ્વયમેવ ચ

આ રીતે વિચાર કરીને, હું સ્વયં તારા માટે જન્મ્યો છું.

પ્રાપ્તોઽસિ પરમાં સિદ્ધિં ત્વત્પુત્રોઽહં યતઃ સ્થિતઃ

હવે તું પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે, કારણ કે હું, તારો પુત્ર, અહીં રહ્યો છું.

વિસ્મિતસ્તુ તદોવાચ કથં નાદ્યાપિ મે હરિઃ

તે સમયે આશ્ચર્યચકિત થઈને તેણે કહ્યું: હરીજી હજુ સુધી મને કેમ દેખાયા નથી?

યાવત્તં ન સમીક્ષિષ્યે તાવન્ન વિરતં તપઃ

જ્યાં સુધી હું તેમને જોઈ ન લઉં, ત્યાં સુધી હું તપ કરવાનું બંધ નહીં કરું.

ત્વમપિ યોગેન મથુરાં વ્રજ સત્વરમ્

તૂં પણ યોગશક્તિથી ઝડપથી મથુરા જા.

આમુષ્યાયણમાદાય શીઘ્રમત્ર સમાનય

આમુષ્યાયણને લઈને તું તુરંત અહીં લાવ.

તતસ્ત્વાજ્ઞાં સમાદાય નન્દી સત્વરમાવ્રજત્

પછી તારી આજ્ઞા લઈને નંદી ઝડપથી ગયો.

દૃષ્ટ્વામુષ્યાયણં તત્ર પૃષ્ટ્વા નામ તમપ્યુત ૧૪૪.

ત્યાં તેણે આમુષ્યાયણને જોઈને તેનું નામ પણ પૂછ્યું.

સાલંકાયનશિષ્યોઽપિ આમુષ્યાયણસંજ્ઞિતઃ

તે સાલંકાયનના શિષ્ય અને આમુષ્યાયણ નામે ઓળખાતા હતા.

ગુરોશ્ચ કુશલં બ્રૂહિ કુત્રાસ્તે સ તપોધનઃ

તેને પૂછ્યું: ગુરુજી સુખી છે ને? એ તપસ્વી કયા રહે છે?

તન્મે વિસ્તરતો બ્રૂહિ અર્ઘ્યશ્ચૈવોપગૃહ્યતામ્

મને આ વાત વિગતે કહો અને અર્ઘ્ય પણ સ્વીકારો.

વૃત્તાન્તં કથયામાસ ત્વાગમસ્ય ચ કારણમ્

તેણે સમગ્ર ઘટના અને તારા આવવાના કારણની વાત કહી.

દિનૈઃ કતિપયૈશ્ચૈવ ગણ્ડકીતીરમાશ્રિતઃ

થોડા દિવસોમાં તે ગંડકી નદીના કાંઠે પહોંચ્યો.

દેવિકા નામ દેવાનાં પ્રભાવાચ્ચ તપસ્યતામ્

ત્યાં દેવતાઓની કૃપાથી દેવિકા નામની સ્ત્રી તપમાં લીન હતી.

આશ્રમાદપરા ચાસીત્પુલસ્ત્યપુલહાશ્રમાત્

આશ્રમની બહાર, પુલસ્ત્ય અને પુલહનો એક બીજો આશ્રમ હતો.

કામિકં તન્મહાતીર્થં પિતૄણામતિવલ્લભમ્

કામિક એ મહાન તીર્થ છે, જે પિતૃઓને ખૂબ પ્રિય છે.

મુક્તિભુક્તિપ્રદં દેવિ દર્શનાદઘનાશનમ્

હે દેવી, ત્યાં દર્શનથી મુક્તિ, ભોગ અને મોટા પાપોનો નાશ થાય છે.

ધરણ્યુવાચ શૂલટઙ્ક ઇતિ ખ્યાતઃ સોમેશ ઇતિ ચાપરઃ ।। ૧૪૪.

ધરાએ કહ્યું: તેને શૂલટંક અને બીજું નામ સોમેશ પણ કહેવાય છે.

વેણીમાધવનામ્નાઽપિ યત્ર વિષ્ણુઃ સ્વયં સ્થિતઃ

ત્યાં પણ, ભગવાન વિષ્ણુ પોતે વેણી માધવ નામે વિરાજે છે.

સર્વેષાં ચૈવ દેવાનામૃષીણાં સરસામપિ

એ સ્થળ બધા દેવો, ઋષિઓ અને સરોવરોએ પણ ખૂબ જ પ્રિય છે.