વરાહપુરાણમ્

નાગભોગોપવીતં ચ રુદ્રમાલધરં પ્રભુમ્

નાગની જનેઉ અને રુદ્રમાળ ધારણ કરનાર પ્રભુને વંદન.

વહ્નિસોમાર્ક નયનં મનોવાચામગોચરમ્

જેનાં નેત્ર અગ્નિ, ચંદ્ર અને સૂર્ય છે, જે મન અને વાણીની પહોંચથી પર છે, એવા ભગવાનને વંદન.

કૈલાસનિલયં શમ્ભું હિમાચલકૃતાશ્રમમ્

કૈલાસ પર નિવાસ કરતી શંભુને, હિમાલયને આશ્રમ બનાવનારને વંદન.

વરં વરય ભદ્રં તે યત્તે મનસિ વર્ત્તતે

હે શુભે, તારા મનમાં જે ઇચ્છા છે તે વર માંગ.

સોમ ઉવાચ એતલ્લિંગસ્ય ભક્તાનાં પૂરયસ્વ મનોરથમ્

સોમ બોલ્યો: આ લિંગના ભક્તોની મનોકામના પૂર્ણ કર.

દેવદેવ ઉવાચ વિશેષતસ્ત્વદીયેઽસ્મિન્નદ્યપ્રભૃતિગોપતે

દેવદેવ બોલ્યા: ખાસ કરીને, હે ગોપાલક, આજે થી તારા આ સ્થળે,

મમૈવાન્યા પરા મૂર્ત્તિસ્તં શશાઙ્ક ન સંશયઃ ૧૪૪.

મારી બીજી શ્રેષ્ઠ મૂર્તિ, હે ચંદ્ર, અહીં નિશ્ચિતપણે રહેશે—આમાં કોઈ સંશય નથી.

વરાન્દાસ્યામિ ભદ્રં તે દેવાનામપિ દુર્લભાન્

હું તને એવા વરદાન આપીઈશ, સુમંગલિ, જે દેવતાઓને પણ મળવા દુર્લભ છે.

વિષ્ણુના સહ સંમન્ત્ર્ય સ્થિતાવાવાં કલાનિધે

વૈષ્ણવ, અમે બંને એકસાથે વિચાર વિમર્શ કરીને નિર્ણય કર્યો છે, કલાનિધિ.

તયોઃ પર્વતયોર્યા વૈ શિલા વિષ્ણુશિવાભિધા

એ બંને પર્વતોમાં જે શિલા છે, તેને વિષ્ણુશિલા અને શિવશિલા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

મમ ત્વત્સદૃશઃ પુત્રો ભૂયાદિતિ મનીષયા

'મને તારા જેવો પુત્ર મળે' એવી ઇચ્છાથી,

રેવાયાસ્તુ વરો દેયસ્ત્વવશ્યં મૃગલાઞ્છન

મૃગચિહ્નધારી, રેવા માટે વરદાન આપવું જ પડશે.

લિંગરૂપેણ તે દેવિ ગજાનનપુરસ્કૃતઃ

દેવી, તું ગજાનનને આગળ રાખીને લિંગરૂપે પ્રગટ થશે.

મમ ત્વમપરા મૂર્ત્તિઃ ખ્યાતા જલમયી શિવા

મંગલમયી, તું જ મારી બીજી જલરૂપ અવતાર તરીકે જાણીતી છે.

એવં દત્તવરા રેવા મત્સાન્નિધ્યમિહાગતા

આ રીતે વરદાન મેળવીને રેવા મારા સાનિધ્યમાં આવી.

ગણ્ડક્યાપિ પુરા તપ્તં વર્ષાણામયુતં વિધો

વિદ્વાન, ગંડકીયે પણ પ્રાચીન સમયમાં દસ હજાર વર્ષ સુધી તપ કર્યું હતું.

દિવ્યવર્ષશતં તેપે વિષ્ણું ચિન્તયતી તદા ૧૪૪.

તે સમયે તેણે વિષ્ણુનું સ્મરણ કરતાં દૈવિક સો વર્ષ સુધી તપસ્યા કરી.

ઉવાચ મધુરં વાક્યં પ્રીતઃ પ્રણતવત્સલઃ

પ્રસન્ન થઈ, ભક્તપ્રેમી દયાળુએ મધુર વચન કહ્યાં.

અનવિચ્છિન્નયા ભક્ત્યા વરં વરય સુવ્રતે

અવિરત ભક્તિથી, સુવ્રતે, તું મનગમતો વર માંગ.

ગણ્ડક્યપિ પુરા દૃષ્ટ્વા શંખચક્રગદાધરમ્

પ્રાચીન સમયમાં ગંડકીએ શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારને જોયા હતા.

અહો દેવ મયા દૃષ્ટો દુર્દર્શો યોગિનામપિ

હાય દેવ, મેં તને જોયા, જે યોગીઓને પણ દુર્લભ છે.

તદનુ ત્વં પ્રવિષ્ટોઽસિ પુરુષસ્તેન ચોચ્યતે

પછી તું મારા અંદર પ્રવેશ્યો અને તેથી તને પુરુષ કહેવામાં આવે છે.

અનાદ્યન્તમપર્યંતં યદ્બ્રહ્મ શ્રુતિબોઘિતમ્

જે બ્રહ્મ છે, જેનું neither આરંભ છે કે અંત, અનંત છે અને જે વેદોમાં વર્ણવાયું છે—

તવૈવાદ્યા જગન્માતા યા શક્તિઃ પરમા સ્મૃતા

જે પરમ શક્તિ જગતની પ્રથમ માતા તરીકે જાણીતી છે, એ તારી જ છે.

નિર્ગુણઃ પુરુષોઽવ્યક્તશ્ચિત્સ્વરૂપો નિરઞ્જનઃ

પુરુષ તો ગુણરહિત, અવ્યક્ત, ચૈતન્યસ્વરૂપ અને નિર્મલ છે.

સ્વાં યોગમાયામાવિશ્ય કર્તૃત્વં પ્રાપ્તવાનસિ

તમે તમારી પોતાની યોગમાયામાં પ્રવેશી, સર્વ કાર્યના કર્તા બની ગયા છો.

પ્રકૃતૈસ્ત્રિગુણૈરસ્મિન્સૃજ્યમાનેઽપિ નાન્યથા ૧૪૪.

આ જગત જ્યારે સ્વાભાવિક ત્રણ ગુણોથી સર્જાય છે, ત્યારે પણ એમાં બીજું કંઈ થતું નથી.

સ્ફટિકે હિ યથા સ્વચ્છે જપા કુસુમરાગતઃ

જેમ સ્વચ્છ સ્ફટિકમાં લાલ જપાની ફૂલ દેખાય છે,

બ્રહ્માદયોઽપિ કવયો ન વિદન્તિ યથાર્થતઃ

તેમ બ્રહ્મા અને અન્ય જ્ઞાની લોકો પણ તમને સાચા રૂપે ઓળખી શકતા નથી.