વરાહપુરાણમ્

દ્વાપરે તુ યુગે ભૂમે યદૂનાં કુલસંકુલે

હે ધરા, દ્વાપર યુગમાં, યાદવ વંશમાં,

તસ્ય પુત્રો મહાભાગો સર્વકર્મપરાયણઃ

તેનો પુત્ર બહુ ભાગ્યશાળી અને સર્વ કર્મોમાં તત્પર હતો.

તસ્ય ભાર્યા ચ વસુધે સર્વાવયવસુન્દરી

અને હે વસુધા, તેની પત્ની સર્વ અંગે સુંદર હતી.

તસ્યા ગર્ભે મહાભાગે ભવિષ્યામિ ન સંશયઃ

હે મહાભાગ્યવતી, હું તેના ગર્ભમાં અવતાર લઉં છું, એમાં કોઈ શંકા નથી.

તતોઽપિ સંસ્થિતે તત્ર યાદવાનાં કુલોદ્વહે

પછી, જ્યારે યાદવ વંશના શ્રેષ્ઠ એ ત્યાંથી વિદાય પામ્યા,

મમૈવારાધનાર્થાય ભ્રમતે સ દિશો દશ

મારી આરાધના માટે તે દસેય દિશામાં ફર્યો.

તતઃ પિણ્ડારકે ગતા મમ ક્ષેત્રે વસુન્ધરે ૧૪૪.

પછી, હે વસુંધરા, તે પિંડારક, મારા પવિત્ર ક્ષેત્રે ગઈ.

ઈશ્વરેણ સમં પૂર્વં સર્વયોગેશ્વરં સ્થિતમ્

અગાઉ, ઈશ્વર સાથે ત્યાં સર્વયોગેશ્વર પણ સ્થિત હતો.

ઈશ્વરેણ સમં પૂર્વમહમાસં વસુન્ધરે

અગાઉ, હે વસુંધરા, હું પણ ઈશ્વર સાથે ત્યાં હતો.

તસ્મિન્ક્ષેત્રે હરો દેવો મત્સ્વ રૂપેણ સંયુતઃ

તે પવિત્ર સ્થળે હરદેવ મારા સાથે માછલીના રૂપમાં વસે છે.

અહં તિષ્ઠામિ તત્રૈવ ગિરિરૂપેણ નિત્યશઃ

ત્યાં હું પોતે પર્વતના રૂપે સદા રહે છું.

પૂજનીયાઃ પ્રયત્નેન કિંપુનશ્ચક્રલાઞ્છિતાઃ

તેને ખૂબ શ્રદ્ધાથી પૂજવી જોઈએ—અને ચક્રના ચિહ્નવાળી શિલાઓ તો વિશેષ પૂજનીય છે.

શિવનાભાઃ શિલાસ્તત્ર ચક્રનાભાસ્તથા શિલાઃ

ત્યાં શિવના નાભી જેવી શિલાઓ છે અને એ જ રીતે ચક્રના નાભી જેવી પણ શિલાઓ છે.

સોમેન તત્ર સંસ્થાપ્ય સ્વનામ્ના લિંગમુત્તમમ્

ત્યાં સોમએ પોતાના નામથી શ્રેષ્ઠ લિંગ સ્થાપ્યું હતું.

તતઃ શાપાદ્વિનિર્મુક્તઃ તેજસા ચ પરિપ્લુતઃ

પછી તે શાપમાંથી મુક્ત થયો અને તેજથી ભરપૂર થયો.

સોમેશ્વરાચ્ચ વરદમાવિર્ભૂતં ત્રિયમ્બકમ્

સોમેશ્વરથી વરદાન આપનારો ત્ર્યંબક પ્રગટ થયો.

સોમ ઉવાચ નતોઽસ્મિ પંચવદનં નીલકણ્ઠં ત્રિલોચનમ્ ।। ૧૪૪.

સોમ બોલ્યો: હું પાંચમુખ, નિલકંઠ અને ત્રિનેત્રવાળાને વંદન કરું છું.

શશાંકશેખરં દિવ્યં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્

જેના શિર પર ચાંદની શોભે છે, જે દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે એવા દિવ્ય ભગવાનને વંદન.

ત્રિશૂલિનં ડમરુણા લસદ્ધસ્તં વૃષધ્વજમ્

ત્રિશૂળધારી, હાથમાં ઝળહળતું ડમરુ ધરાવનાર અને વૃષભધ્વજને વંદન.

ત્રિપુરઘ્નં મહાકાલમન્ધકાદિનિષૂદનમ્

ત્રિપુર વિનાશક, મહાકાળ, અંધકાદિ દૈત્યનો સંહારકને વંદન.

નાગભોગોપવીતં ચ રુદ્રમાલધરં પ્રભુમ્

નાગની જનેઉ અને રુદ્રમાળ ધારણ કરનાર પ્રભુને વંદન.

વહ્નિસોમાર્ક નયનં મનોવાચામગોચરમ્

જેનાં નેત્ર અગ્નિ, ચંદ્ર અને સૂર્ય છે, જે મન અને વાણીની પહોંચથી પર છે, એવા ભગવાનને વંદન.

કૈલાસનિલયં શમ્ભું હિમાચલકૃતાશ્રમમ્

કૈલાસ પર નિવાસ કરતી શંભુને, હિમાલયને આશ્રમ બનાવનારને વંદન.

વરં વરય ભદ્રં તે યત્તે મનસિ વર્ત્તતે

હે શુભે, તારા મનમાં જે ઇચ્છા છે તે વર માંગ.

સોમ ઉવાચ એતલ્લિંગસ્ય ભક્તાનાં પૂરયસ્વ મનોરથમ્

સોમ બોલ્યો: આ લિંગના ભક્તોની મનોકામના પૂર્ણ કર.

દેવદેવ ઉવાચ વિશેષતસ્ત્વદીયેઽસ્મિન્નદ્યપ્રભૃતિગોપતે

દેવદેવ બોલ્યા: ખાસ કરીને, હે ગોપાલક, આજે થી તારા આ સ્થળે,

મમૈવાન્યા પરા મૂર્ત્તિસ્તં શશાઙ્ક ન સંશયઃ ૧૪૪.

મારી બીજી શ્રેષ્ઠ મૂર્તિ, હે ચંદ્ર, અહીં નિશ્ચિતપણે રહેશે—આમાં કોઈ સંશય નથી.

વરાન્દાસ્યામિ ભદ્રં તે દેવાનામપિ દુર્લભાન્

હું તને એવા વરદાન આપીઈશ, સુમંગલિ, જે દેવતાઓને પણ મળવા દુર્લભ છે.

વિષ્ણુના સહ સંમન્ત્ર્ય સ્થિતાવાવાં કલાનિધે

વૈષ્ણવ, અમે બંને એકસાથે વિચાર વિમર્શ કરીને નિર્ણય કર્યો છે, કલાનિધિ.