વરાહપુરાણમ્

અલ્પકાલપરં ચૈવ માસસંવત્સરેતિ ચ

આ બધું થોડા સમય માટે જ છે, મહિનો હોય કે વર્ષ હોય.

યસ્યૈતદ્વિદિતં સર્વં ન્યાસયોગં વસુન્ધરે

હે ધરા, જેને આ બધું જાણીતું છે, તે સંપૂર્ણ ત્યાગયોગને જાણે છે.

ય એતચ્છૃણુયાન્નિત્યં કલ્યમુત્થાય માનવઃ

જે મનુષ્ય રોજ વહેલી સવારે ઉઠીને આ સાંભળે છે,

એતત્તે કથિતં ભદ્રે રહસ્યં પરમં મહત્

હે સુખી, તને આ સર્વોચ્ચ અને મહાન રહસ્ય કહેલું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ગુહ્યકર્મમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વાચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાનના શાસ્ત્રમાં ગુપ્ત કર્મના મહાત્મ્યનું વર્ણન કરતો એકસો બાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ મન્દારમહિમનિરૂપણમ્ પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ એકાન્તં શૃણુ સુન્દરિ

હવે હું ફરીથી મન્દારનું મહિમા વર્ણન કરું છું, હે સુંદરિ, આ બીજું વર્ણન ધ્યાનથી સાંભળ.

જાહ્નવ્યા દક્ષિણે કૂલે વિન્ધ્યપૃષ્ઠસમાશ્રિતમ્

જાહ્નવીના દક્ષિણ કાંઠે, વિંધ્ય પર્વતની ઢાળ પર તે સ્થાન આવેલું છે.

તત્ર ત્રેતાયુગે ભૂમે રામો નામ મહાદ્યુતિઃ

ત્યાં ત્રેતાયુગમાં, હે ધરા, રામ નામે મહાન તેજસ્વી પુરુષ હતા.

નારાયણમુખાચ્છ્રુત્વા ધર્મકામા વસુન્ધરા

નારાયણના મુખેથી સાંભળી, હે ધરા, તે ધર્મની ઇચ્છા રાખતી હતી.

ધરણ્યુવાચ મન્દારેતિ ત્વયા પ્રોક્તં દેવધર્માર્થસંયુતમ્

ધરાએ કહ્યું: 'મન્દારનું નામ તમે કહ્યું છે, જે દેવધર્મ અને અર્થથી યુક્ત છે.'

મન્દારે કાનિ કર્માણિ કુર્વન્તિ ચ તતો નરાઃ

મન્દારમાં લોકો કયા કર્મો કરે છે અને તેનો શું ફળ મળે છે?

મન્દારે કાનિ ગુહ્યાનિ રહસ્યં કિંચ તત્ર વૈ

મન્દારમાં કયા ગુપ્ત કાર્યો છે અને ત્યાંનું રહસ્ય શું છે?

શ્રીવરાહ ઉવાચ કથયિષ્યામિ તે ગુહ્યાં મન્દારસ્ય મહાક્રિયામ્

શ્રીવરાહે કહ્યું: 'હું તને મન્દારનું ગુપ્ત અને મહાન વિધિ કહું છું.'

ક્રીડમાનોઽસ્મહં તત્ર મન્દારે પુષ્પિતે તદા

ત્યારે હું મન્દારમાં, ફૂલો વડે શોભતા સમયે, રમતો હતો.

તતો મમાભવચ્ચિન્તા મન્દારે પર્વતસ્થિતે 143.

પછી, જ્યારે હું મન્દાર પર્વત પર હતો, ત્યારે મારા મનમાં એક વિચાર આવ્યો.

વિન્ધ્યે ચ મત્પ્રભાવેણ મન્દારશ્ચ મહાદ્રુમઃ

વિંધ્ય પર્વત પર મારા પ્રભાવથી મહાન વૃક્ષ, મંદાર પણ છે.

દર્શનીયતમં સ્થાનં મનોજ્ઞં ચ શિલાતલમ્

ત્યાં એક ખૂબ જ આકર્ષક અને મનોહર પથ્થરની સપાટી છે.

વિસ્મયં શૃણુ સુશ્રોણિ મન્દારેઽસ્મિન્મહાદ્રુમે

સુંદર કટિવાળી, આ મહાન મંદાર વૃક્ષ વિશે એક અદ્ભુત વાત સાંભળ.

તત્ર મધ્યાહ્નવેલાયાં વીક્ષ્યમાણો જનૈસ્તતઃ

ત્યાં મધ્યાહ્ન સમયે લોકો તેને જોઈ શકે છે.

તસ્મિન્મંદારકુણ્ડે તુ એકભક્તોષિતો નરઃ

મંદાર કુંડમાં જે મનુષ્ય એક જ વખત ભોજન કરીને ઉપવાસ કરે છે—

અથ પ્રાણાન્પ્રમુચ્યેત કુણ્ડે મન્દારસંસ્થિતે

પછી, જો કોઈ મંદારના તળે આવેલા કુંડમાં પ્રાણ ત્યાગે—

તસ્ય ચોત્તરપાર્શ્વે ચ પ્રાપણં નામ વૈ ગિરિઃ

અને તેના ઉત્તર બાજુએ પ્રાપણ નામનું પર્વત છે.

સ્નાનકુણ્ડમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરં મમ

ત્યાં એ ક્ષેત્રમાં મારું શ્રેષ્ઠ સ્નાનકુંડ છે, જેને સૌ સ્નાનકુંડ તરીકે ઓળખે છે.

તત્રાથ મુંચતે પ્રાણાન્મમ કર્મપરાયણઃ 143.

ત્યાં, મારા કાર્યોમાં તત્પર રહેલો મનુષ્ય પ્રાણ છોડે છે.

તસ્ય પૂર્વોત્તરે પાર્શ્વે ગુહ્યં વૈકુણ્ઠકારણમ્

તેના પૂર્વોત્તર બાજુએ વૈકુંઠનું ગુપ્ત કારણ છે.

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમૈકરાત્રોષિતો નરઃ

જે મનુષ્ય ત્યાં એક રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે—

તથાઽત્ર મુંચતે પ્રાણાન્કૃતકૃત્યઃ સુનિશ્ચિતઃ

એવી રીતે, અહીં પણ, જે પોતાના સર્વ કર્તવ્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યો છે, તે નિશ્ચિતપણે પ્રાણ ત્યાગે છે.

તસ્ય દક્ષિણપૂર્વેણ સમસ્રોતો વરાંગણે

તેના દક્ષિણપૂર્વ બાજુએ સુંદર વરાંગણામાં સમપ્રવાહ ધરાવતી નદી વહે છે.

તત્ર સ્નાનં તુ કુર્વીત એકભક્તોષિતો નરઃ

ત્યાં મનુષ્યએ એક જ વખત ભોજન કરીને ઉપવાસ સાથે સ્નાન કરવું જોઈએ.